پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 22:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

علي الله سليمي

 

روزهاي پرمخاطره در بيمارستان هاي صحرايي

 

نگاهي به کتاب«خاطرات ايران»؛ خاطرات ايران ترابي با خاطره نگاري اکرم السادات حسيني

 

کتاب«خاطرات ايران»؛ خاطرات ايران ترابي، تکنيسين بيهوشي در دوران دفاع مقدس است که با خاطره نگاري اکرم السادات حسيني(شيوا سجادي ، مستعار) گردآوري و تدوين شده و انتشارات سوره مهر آن در تهران چاپ و منتشر کرده است. اين کتاب ششصد و دهمين محصول دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري است که در بخش خاطرات جنگ ايران و عراق، دويست و يکمين کتاب محسوب مي شود.

قبل از پرداختن به اين کتاب، يادآوري اين نکته خالي از لطف نيست که وقوع جنگ ناخواسته و تحميلي به ملت مسلمان ايران که هشت سال طول کشيد، چنگ فراگير و گسترده بود که تقريباً همه قشرها را از پير و جوان، زن و مرد، تحصيل کرده و کم سواد، متخصص و کارگر و کارمند ساده و... در گير خود کرد و موقعي که در سال 1367 به پايان رسيد، کوهي از خاطرات تلخ و شيرين از اين واقعه را براي بسياري به ارمغان گذاشت. از همان سال هاي پايان جنگ، وقتي افرادي که سهمي در سال هاي پايداري داشتند، به بيان خاطرات خود از اين جنگ ناخواسته پرداختند، کمتر کسي باور مي کرد، چاپ و نشر اين خاطرات با استقبال ديگران مواجه شود، اما روند ماجراها به سمتي رفت که خاطرات اين افراد با استقبال گرم مخاطبان در جامعه مواجه شد؛ طوري که اکنون رکورد تجديد چاپ کتاب در بازار نشر ايران در اختيار تعدادي از کتاب هاي خاطرات دوران دفاع مقدس است. جديدترين محصول اين حوزه کتاب «خاطرات ايران» است که خاطره نگار و تدوينگر آن، در ابتداي اثر خود درباره شکل گيري اين کتاب که به نوعي در زمره آثار مکتوب، اما شفاهي تاريخ هشت سال دفاع مقدس قرار مي گيرد، به اين نکته اشاره کرده است که آغاز مصاحبه و تحقيق پيرامون روايت‎هاي خانم ايران ترابي به سال‎هاي 83 و 84 برمي‎گردد و حاصل آن؛ حدود پنجاه ساعت مصاحبه ضبط‌ شده. با اين حال، تا آخرين مراحل و پيش از سپردن کار به دست نشر، که انتخاب و گويا کردن عکس‎ها بود، فرصت پرسش و واکاوي محفوظات ذهني راوي از دست داده نشد تا اطلاعات تازه‎افزوده و مستند ايران ترابي فضاي روشن‎تري را پيش ‎روي مخاطب بگشايد.

به ادعاي اين بخش از کتاب، مصاحبه تکميلي، ايجاد فاصله زماني براي درگير شدن ذهن راوي با گذشته‎هاي به نسبت دور، مرور چندباره موضوعات مطرح‌شده، تلاش براي يافتن برخي شخصيت‎هاي ذکر‌شده در حوادث، گفت‌وگو با برخي رزمندگان و کادر درمان هم ‎دوره با خانم ايران ترابي، و بهره‎مندي از کتاب‎هايي مانند«دشت آزادگان در جنگ» و «کارنامه توصيفي عمليات‎هاي هشت سال دفاع مقدس» کمک مؤثري در روشن شدن حوادث آن دوره بوده است.

مجموع مطالب کتاب«خاطرات ايران» در 22 فصل تنظيم شده که در آن، گوشه‎هاي از زندگي ايران ترابي روايت مي شود. در فصل هاي ابتدايي کتاب، خاطرات راوي از دوران کودکي او در دهه‎هاي 30 تا 50 بيان مي شود که بيشتر صرف تلاش‎هاي راوي براي کسب تخصص در زمينه مامايي و کمک به زنان روستايي مي‎شود. اين روند با مهاجرت راوي به تهران، در سال 57، برگ تازه‎اي از زندگي او ورق مي‎ زند.«اواسط فروردين ماه سال 1357 بود، که به تهران رفتم. مدام حال و هواي روستا و خاطرات حاج آقا و حاج خانم جلويي نظرم بود... بعد از يک ماه، اولين حقوقم را  که گرفتم با برادرم، خيرالله، تصميمي گرفتيم اتاقي اجاره کنيم و از خواهرم جدا شويم. در خيابان سيروس، نزديک خانه خواهرم، اتاقي اجاره کرديم...» ( ص 79 و 80)
حضور ايران ترابي در تهران به ماجراهاي زندگي اش رنگ و بوي تازه اي مي بخشد. او که در هنگام کار در روستاي در نزديکي شهرستان تويسرکان تا حدودي با زمزمه هاي وقوع انقلاب اسلامي آشنا شده بود، در شهر تهران بيش از پيش با ابعاد اين موضوع آشنا مي شود. به دليل کار و حضور در يکي از بيمارستان هاي پايتخت، در جريان وقايع مهم اين شهر هم قرار مي گيرد؛ در جريان تظاهرات و کشتار مردم در روز 17 شهريور سال 1357 در ميدان شهد که به مجروحيت شمار زيادي از مردم منجر مي شود، ايران ترابي در بيمارستان و هنگام کار مجروحاني را مي بيند که به طور وحشيانه از طرف عوامل رژيم پهلوي مورد حمله قرار گرفته و مجروح شده اند.

در فصل هاي بعدي کتاب، به وقايع دوران دفاع مقدس اشاره مي شود که در اين هنگام هم راوي کتاب در صحنه هاي نبرد حضور مي يابد و به عنوان يک تکنسين بيهوشي به کمک مجروحان جنگ مي پردازد. به بيان ديگر، دوران دفاع مقدس که فرامي ‎رسد، راوي کتاب حال و هواي تازه‎اي پيدا مي‎کند. او جزو اولين گروه پزشکي است که به مناطق جنگي اعزام مي‎شود. شرايط سخت جنگ از او يک تکنيسين بيهوشي زن مي‎سازد که مهارت فوق العاده اي در کار خود پيدا مي کند و با اين مهارت و تخصص به کادر درماني مستقر در جبهه ها کمک بسياري مي کند.

مخاطب از طريق خاطراتي که راوي تعريف مي کند، به موقعيت دشوار و جنگي که او در آن به عنوان يک تکنيسين بيهوشي  حضور يافته پي مي برد:«آن شب بعد از رسيدگي به چند مجروح تقريباً ساعت يک خوابيدم. قرار بود صبح فردار حرکت کنيم. ساعت سه نيمه شب با صداي انفجار و تيراندازي از خواب پريدم.  صداها خيلي نزديک و مهيب بودند. تنم ناخودآگاه مي لرزيد. به حياط دويدم. بقيه هم در حياط بيمارستان جمع شده بودند. مي گفتند عراقي ها رسيده اند. ديدم نيروهاي عراقي، مثل زماني که من در روستاي کارخانه بودم و عصرها گله هاي گوشفند وارد ده مي شدند، از تپه ها سرازيرند و به طرف شهر مي آيند...»  (ص 176)

خاطرات راوي به صورت خطي بيان شده و تقريباً توالي زماني در آن رعايت شده است. استفاده از زيرنويس هاي لازم هم در جاي جاي اثر هم لحاظ شده که اين روش به درک مخاطبان کمک مي کند.

در بخش پاياني کتاب که به عکس ها و اسناد مرتبط با موضوع کتاب اختصاص يافته، شش سند و چهارده عکس سياه و سفيد از راوي کتاب(ايران ترابي)و دوستان و همراهانش در موقعيت هاي گوناگون ضميمه کتاب شده است.

چاپ اول(1391) کتاب خاطرات ايران؛ خاطرات ايران ترابي(متولد 1334) با خاطره نگاري اکرم السادات حسيني (شيوا سجادي، مستعار)، در 418 صفحه، شمارگان 2500 نسخه و با قيمت 11000 تومان از سوي انتشارات سوره مهر در تهران چاپ و منتشر شده است.

 

 

دوشنبه 29 آبان 1391 - 9:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری