شنبه 28 مرداد 1396 - 17:34
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

معلم قرآن بايد متخصص باشد

 

گفت‌وگو با محمود لطفي‌نيا قاري برتر كشور

 

 از اينجا شروع كنيم كه شما چطور شد كه وارد وادي تلاوت قرآن شديد؟ اين علاقه و احساس از كجا براي شما به وجود آمد؟

اگرچه ما در جامعه اسلامي زندگي مي‌كنيم اما تربيت خانوادگي هم بسيار موثر است در اينكه فرزندان به سمت قرآن و تكاليف ديني‌شان سوق پيدا كنند و بحمدالله من در خانواد مقيد به تكاليف ديني و شرعي بزرگ شدم و والدينم و به خصوص مادرم خيلي دوست داشت كه من در اين وادي قدم بگذارم. من يادم هست زماني كه تلاوت‌هاي عبدالباسط از مسجد پخش مي‌شد خيلي دوست داشتم آن را بشنوم. چون آن زمان خودمان ضبط نداشتيم و اين براي ما موهبتي بود و من خيلي علاقه داشتم كه مثل او بخوانم و كم‌كم ورود پيدا كردم به جلسات قرآن يكي از اساتيد پيشكسوت شهرمان كه انصافاً از اساتيد بسيار زحمت‌كش و مخلص و با تقوا بود.

واقعاً با سجاياي قرآني بود جناب مرحوم استاد حاج علي عليزاده ثابت كه سال‌ها خدمت ايشان آموزش ديدم.

پس با تشويق‌هاي مادرتان وارد اين راه شديد؟

بله ايشان بسيار علاقه‌مند بودند كه من در اين وادي جهت پيدا بكنم. البته نه از بابت صرفاً قرائت قرآن. اينكه يك انسان ديني تكليف مدار اهل قرآن باشم چون آن موقع خيلي مهم بود و جامعه از حيث گرايش به امور ديني و معنوي جامعه سالمي نبود.

خاطرتان هست اولين جايي كه به طور رسمي در جمعي قرآن تلاوت كرديد چه زماني بوده است؟

اين طور كه يادم هست در جلسات قرآن استاد عليزاده بود. در خيابان شهداي شر لاهيجان، مسجدي است به نام مسجد بيگم آباد. آنجا ايشان جلسه داشتند و من درجمع بسياري از افراد مسن و خيلي بزرگ‌تر قرائت كردم  و مورد تشويق ايشان قرار گرفتم و ايشان تشويقم كردند كه به اين راه ادامه بدهم.

شما خيلي به سبك عبدالباسط علاقه داشتيد، درست است؟

خيلي علاقه داشتم و هنور هم علاقه دارم، هنوز هم وقتي تلاوت‌هاي عبدالباسط را مي‌شنوم شديداً لذت مي‌برم و وجد و لذتي در من به وجود مي‌آيد.

اين علاقه شما به خاطر چيست؟

در تلاوت عبدالباسط يك سادگي نهفته كه آن صدا و موهبت عظيمي كه خدا به اياشن داده كاملاً در خدمت واژه‌هاي قرآني است و شما هيچ صداي گزافي در تلاوت عبدالباسط كه صرفا شنونده از آن خوشش بيايد نيست و كاملاً صدايش را در جهت واژه‌هاي قرآني هم جهت كرده است و اين همراهي با واژه‌ها كه تذكر خاصي به مفاهيم قرآني مي‌دهد بسيار متناسب و موزون است و اين هميشه انسان را جذب مي‌كند.

خودتان هم اين را توصيه مي‌كنيد كه قاري‌هاي نوجوان به سمت عبدالباسط بروند؟

من توصيه اكيدم اين است دو تا قاري را به عنوان قاري الگوي پايه معموملا به نوجوانان معرفي مي‌كنم يكي عبدالباسط و ديگري مرحوم محمد منشاوي.

منشاوي را چرا توصيه مي‌كنيد؟

ايشان را هم به خاطر جذابيت‌هاي صداي ايشان و سادگي قرائت. همان سادگي كه در تلاوت‌هاي عبدالباسط نهفته با يك رنگ و صداي خاص، در يك رنگ و صداي ديگر كه جنس صداي بم باشد ايشان هم همان سادگي و جذابيت را دارد.

شما بعد از اينكه در تلاوت به توانايي و مهارت رسيديد آموزش هم داشتيد؟ جلسه قرآني كه خودتان آموزش بدهيد الان داريد؟

بله، الان موفق به داشتن يك جلسه قرآني در يكي از بقاع متبركه شهرستان لاهيجان هستم در همان خيابان شهداي شهرستان لاهيجان.

هفته‌اي يك روز آنجا جلسه قرآن داريد؟

بله هفته‌اي يك روز، كه شش ماه اول بعد از ظهر‌ها يعني قبل از نماز مغرب است و شش ماه دوم بعد از نماز مغرب.

الان اوضاع جلسات قرآني چگونه است؟ مثل گذشته‌ها كه شما به كلاس استاد عليزاده مي‌رفتيد هست؟ يا بهتر شده و يا استقبال كمتر شده است؟

آن زمان‌هاي قبل از انقلاب ما وقتي به جلسات استاد عليزاده مي‌رفتيم جلسات خيلي رونق نداشت و جلسات سننتي بود كه بعضاً‌ نوجوان‌ها يا كوچكتر‌هايي كه ده، يازده سالشان بود را نمي‌پذيرفتند مگر اينكه بچه‌ها خيلي مودب باشند و توصيه شده باشند.

الحمدالله بعد از انقلاب جلسات قرآني خيلي رشد كرد و استقبال بسيار زياد شد ولي با شروع دوران بازسازي معمولاً نوسان داشته و الان هم همين‌گونه است ولي متأسفانه با اينكه سطح فعاليت‌هاي قرآني در كشور بسيار فراگير شده است و كلاس‌هاي آموزش قرآن از سوي نهادها و ادارات مختلف پيگيري مي‌شود اما جلسات معمولاً‌نوسان خاص خودش را دارد. يكي از اين نوسانات به خاطر فصل‌هاي كاري يا آموزشي است. براي دانش‌‌آموزان فصل‌هاي درسي مهم است كه اين جلسات بخواهد از حيث كمي نوسان پيدا بكند. براي كارمندها و بزرگسالان هم فصل‌هاي كاري مهم است مثلاً در جايي كه ما هستيم چون اكثر فعاليت‌هاي كشاورزي بخاطر پرداختن به كار كشاورزي، گاهي جلسات از كميت كمتري برخوردار است اما به هر حال جلسات قرآن مشتري خاص خودش را دارد. بعضي‌ها مي‌آيند براي يادگيري تجويد و بعضي‌ها مي‌آيند براي يادگيري صوت و لحن و بعضي‌ها هم مي‌آيند براي شنيدن بخش‌هاي مفهومي قرآن كه گاهي اوقات ما در جلسات معمولاً سعي مي‌كنيم كه آيات را از حيث مفهومي مروري بكنيم و اين براي بعضي‌ها شايد جذابيت داشته باشد.

شما خودتان هم دانشگاه درس خوانديد و هم حوزه، اول دانشگاه را شروع كرديد يا حوزه را و چرا مكان تحصيل‌تان را تغيير داديد؟

من خيلي به فراگيري دروس حوزه علاقه داشتم ولي ما در شهرستان بوديم و بستر آن فراهم نبود اگرچه حوزه‌هاي كوچكي در شهرستان لاهيجان و مكان‌هاي ديگر بودند اما دوست داشتم در مراكز بزرگ حوزوي مشغول به تحصيل شوم. در زماني كه من اقدام كردم متأسفانه در قم موفق نشدم اما خوشبختانه در شهرستان كاشان در مدرسه مرحوم آيت الله حاج آقا رضا مدني كاشاني رضوان‌الله عليه مشغول به تحصيل شدم كه ايشان از هم رده‌هاي مرحوم حضرت امام بودند و از شاگردان شيخ عبدالكريم حائري و آنجا هشت سال به تحصيلات حوزوي مشغول بودم و اواخر آذرماه سال 62 تا سال 70. در اوايل سال 71 بود كه بعد از ازدواجم ناچار شدم كه به شهرستان برگردم و در آنجا ادامه زندگي بدهم.

شما فقط به خاطر حوزه به كاشان رفته بوديد؟

بله من با تحصيلات متوسطه براي تحصيلات به حوزه رفتم و بعد از اينكه از حوزه برگشتم براي اينكه در شهرستان‌ها ما آن حوزه‌اي كه مطلوب خودم بود، وجود نداشت و به جهت مشكلات معيشتي به دانشگاه رفتم و در آنجا ادبيات عرب را خواندم و اولين گروهي بوديم كه در دانشگاه گيلان ادبيات عرب را خوانديم و ليسانسم را از همانجا گرفتم.

كارشناسي ارشد هم خوانده‌ايد؟

متأسفانه ارشد را تمام نكردم من ارشد را علوم قرآني در دانشگاه تهران آغاز كردم اما باز بخاطر وضعيت‌هاي خاصي كه برايم پيش آمد نتوانستم آن را به اتمام برسانم.

الان مسأله‌اي كه گاهي مطرح مي‌شود اين است كه زندگي معيشتي كساني كه كار قرآني مي‌كنند چگونه بايد بگذرد. بالاخره كسي كه آموزش قرآن مي‌دهد و كار قرآني انجام مي‌دهد زندگي دارد و هزينه دارد. شايد به خاطر همين باشد كه الان خيلي از كلاس‌ها تعطيل شده است و اساتيد براي اينكه يك درآمدي داشته باشند به كارهاي ديگر مي‌پردازند شما چه فكري مي‌كنيد؟ راهكاري در ذهنتان هست؟

در اين زمينه بايد يك فرهنگ‌سازي شود. كساني كه با قرآن مأنوس باشند از فضل خداوند هيچ وقت مايوس نخواهند بود و بركتي كه در زندگي‌شان خواهد بود اگر به قرآن دل بدهند و با آن همراه باشند اين بركت با هيچ ثروتي قابل مقايسه نيست. اما واقعيت اين است كه معيشت انسان بايد به نحوي تامين بشود. اگر يك معلم قرآن يا قاري قرآن تمام وقت زندگي‌اش را براي اين بگذارد بايد يك تمهيدي شود كه اين فرد بتواند معيشتش را از اين راه تأمين. قرائت قرآن آنقدر حرفه‌اي نيست كه بخواهد معيشت قاري را تأمين كند و به جهت احاديثي هم كه داريم خدا را شكر اين قضيه خيلي رايج نيست در بين قاري‌ها. شايد به تعداد انگشتتان دست باشند كساني كه صرفا از راه قرائت قرآن امرار معاش مي‌كنند. البته بحث قرائت قرآن را به سبك جديد و حرفه‌اي امروزي عرض مي‌كنم اما حتي اگر بخواهيم براي آينده پيش‌بيني بكنيم كه قارياني بخواهند به صورت حرفه‌اي يعني شغلشان را قرائت قرآن قرار بدهند بايد براي آن فكري شود. يعني بايد يا يك موسسه‌اي تشكيل شود يا همين موسسات موجود به گونه‌اي برنامه‌ريزي كنند كه به نحوي نباشد كه آن قاري بخواهد خودش را به گونه‌اي عرضه بكند كه موجبات وهن قرآن شود. بنابراين اين فرهنگ‌سازي لازم است حتي‌ الان هم كه محافل قرآني در مكان‌هاي مختلف كشور برقرار است بايد طوري (چه دعوت كنندگان و چه مدعوين) رفتار بكنند كه احترام هر دو طرف برنامه حفظ شود و در عين حال و در اصل قضيه احترام قرآن حفظ شود كه خداي ناكرده ما اين امر مقدس و اين هنر زيبا را خراب نكنيم و آن را به مقدار كمي نفروشيم.

شما الان شغل خودتان چيست؟

من خودم در آموزش و پرورش مشغول هستم.

درباره شيوه‌هاي اموزشي در آموزش و پرورش چه نظري داريد؟ ما مي‌بينيم دانش‌آموزاني كه چندين سال در مدرسه درس قرآن را دارند ولي باز زماني كه ديپلم مي‌گيرند و به سمت دانشگاه مي‌آيند نمي‌توانند قرآن را بدون غلط بخوانند.

آموزش و پرورش اگر بخواهد دانش‌آموزان را به طور جدي با قرآن آشنا بكند قرآن بايد يكي از محوري‌ترين درس‌ها باشد. حال اگر نخواهيم با اين قضيه شعاري برخورد بكنيم حساب ساده‌اي دارد شما درس‌هاي مختلف در حوزه برنامه‌هاي آموزشي آموزش و پرورش داريد مانند جغرافيا، رياضي، علوم و ادبيات و 000 با اين‌ها به صورت تخصصي برخورد مي‌شود. مثلاً‌ ادبيات فارسي كه به صورت جدي روي آن كار مي‌شود.

در همان سال‌هاي اوليه، اگر در آموزش قرآن به بچه‌ها به صورت تخصصي و با استفاده از نيروهاي تخصصي ماهر درصدد آموزش باشند حتماً موفقيت حاصل خواهد شد. يعني يك معلم رياضي نمي‌تواند معلم قرآن باشد چون قرآن‌آموزي يك مهارت است. مانند زبان انگليسي. اين را كه يك معلم رياضي نمي‌تواند تدريس كند بايد يك متخصص زبان انگليسي اين كار را انجام دهد و با شيوه‌هاي آموزش زبان انگليسي آشنا باشد. در قرآن هم همين‌طور. مثلاً حركت جديدي كه با شروع وزارت آقاي حاجي بابايي شروع شد اين بود كه بحث مدارس قرآن را تشكيل دادند و وظيفه آموزش قرآن را به عهده معاونت پرورشي انداختند و اين از بزرگ‌ترين اشتباهات بوده يعني همين هزينه‌اي كه در حوزه معاونت پرورشي براي آموزش قرآن صرف شد اگر صرف اين مي‌شد كه برنامه‌ريزي و هزينه بشود براي اينكه معلمين و متخصصان ماهر براي آموزش قرآن را جمع كنند و اين‌ها را به كلاس‌هاي آموزشي و در حوزه آموزشي اينها را پشتيباني كنند ما حركت بهتري را مي‌توانستيم آغاز بكنيم و خيلي زودتر ثمره‌اش هم ديده مي‌شد و در درازمدت هم خيلي به ما كمك مي‌كرد. گذشته از اين در شيوه آموزش هست كه شيوه آموزشي به نظر من حتماً بايد فارسي خواني باشد. علت آن هم اين است كه به بچه‌ها كمك مي‌كند كه در راستاي زبان آموزي فارسي بتوانند با همان سادگي و سهولت قرآن را هم ياد بگيرند اما اگر در همان سنين كودكان را كه با فارسي آشنا مي‌كنيم بخواهيم لهجه عربي را هم به آنها آموزش بدهيم براي آنها معضلي مي‌شود. چون لهجه آموزي ملتزم داشتن محيط است چون اولاً در خود مدرسه معلم‌ها با آن لهجه‌ها آشنا نيستند. در خانواده بازهم نمي‌توان سراغي از اين لهجه عربي بگيري  در محيط‌هاي ديگر هم لهجه عربي را نمي‌تواند بيابد مگر در كلاس و اين كفايت نمي‌كند بخاطر همين مانند الان افتي كه در يادگيري زبان عربي و انگليسي دچار آن هستيم در مدارس در يادگيري قرآن هم با اين مشكل مواجه هستيم.

شما سفرهاي متعددي هم به كشورهاي مختلف براي فعاليت‌هاي قرآني‌تان داشته‌ايد. يك خاطره كه براي خودتان هم جالب بوده است را براي ما بگوييد.

يكي از خاطرات جالبم سفر به اتيوپي است به اتفاق آقاي پورزگري و حاج منصور قصري‌زاده سال 68 يا 69 بود كه سفري به ماداگاسكار داشتيم و زمان برگشتن دو روز در اتيوپي بوديم و دوستان سفارت ما را داخل شهر بردند و يك برنامه‌اي در مسجد جامع مركزي آديس آبابا داشتيم و اول كه وارد مسجد شديم نماز عصر بود و مردم در حال خارج شدن بودند و مسئولين آنجا هم زياد ما را تحويل نگرفتند. وقتي ما نشستيم و برنامه‌مان را شروع كرديم و تلاوت قرآن را آغاز كرديم ناگاه ديديم امام جماعت آنجا كه بزرگ روحانيون آنجا بود با يك شعف خاصي ميكروفون را گرفت و اشاره كرد به حديث «اگر علم در ثريا باشد مرداني از قوم سلمان به آن دست پيدا مي‌كنند» و آن را متصل كرد به اين حديث كه روزي فرا خواهد رسيد كه شما عرب‌ها از اين فارسي زبانان تعليم قرآن ببينيد و اين براي ما خيلي جذاب بود و اينكه مردم چقدر به ما احترام گذاشتند و سفير هم كه آن موقع خيلي ما را تحويل نگرفته بود بعد از اين برنامه خيلي از ما تقدير و تشكر كرد.

شما در رشته خطاطي هم استاد هستيد، كمي در اين باره هم براي ما توضيح دهيد.

در خطاطي استاد نيستم تعليم خوشنويسي را رسماً از سال 66 آغاز كردم قبلاً حسب علاقه براي خودم مي‌نويشتم و از سال 66 تحت نظر استاد حسن آهنگران شروع كردم و در سال 67 عالي را امتحان دادم و قبول شدم و بعد در سال 68 ممتاز نستعليق را قبول شدم ولي خط دوم را هم مي‌بايست امتحان دهيم كه براي سال 70 ماند و تحت نظر استاد احمد عبدالرضايي من خط نسخ را تعليم ديدم و امتحان دادم و قبول شدم و بعد به دليل كسوت قرآني و مشغله‌هاي قرآني كمتر به آن پرداختم.

اگر بخواهيد توصيه‌اي بكنيد براي اينكه فضاي كشور قرآني‌تر شود و خانواده‌ها بيشتر با قرآن انس داشته باشند به عنوان قاري بين‌المللي و داور و معلم قرآني توصيه‌تان چيست؟

بهترين توصيه‌ها را ما در روايات و احاديث و در منش بزرگان دين مي‌بينيم و هم اكنون هم در زماني هستيم كه حضرت امام را ديده‌ايم و آن تواضع ايشان در برابر قرآن و مقام معظم رهبري را مي‌بينيم كه سال‌هاست كه ايشان به حق پرچم‌دار حركت قرآني كشور هستند. راديو قرآن و سيماي قرآن و 000 كه همه اين‌ها به بركت وجود مقام معظم رهبري بوده است و بهترين توصيه‌ من ارجاع دادن خانواده‌ها به بيانات مقام معظم رهبري است كه در اين سال‌ها با جامعه قاريان و حافظان قرآن ساعت‌ها مي‌نشينند و اين خيلي است كه كسي در حدود  80 سالگي بخواهد 4 يا 5 ساعت پاي يك محفل بنشيند و البته اين تواضع و علاقه‌مندي ايشان را نشان مي‌دهد. اما بزرگ‌ترين درسي كه دارد اين است كه اين انس با قرآن و با قرآن بودن و با آن زندگي كردن و قرآن در صحنه زندگي فردي و اجتماعي ما باشد چقدر تاثيرگذار خواهد بود كه انسان به تدريج از پوسته قرآن عبور كند و به باطن و حقيقت آن نزديك شود. آلودگي‌هاي دنيا خيلي ما را از مسيري كه بايد در جهت صراط مستقيم حركت كنيم باز مي‌دارد اما تنها دستگير و تنها كليدي كه راه صراط مستقيم را براي ما مي‌گشايد قرآن است كه آن هم با هدايت و دستگيري اهل‌بيت(ع) انشاءالله اين انس و رابطه متقابل بين مومن مسلمان و قرآن برقرار خواهد شد.

 

شنبه 27 آبان 1391 - 9:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر