چهارشنبه 7 تير 1396 - 1:21
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

داود خسروي

 

استاد بزرگ خط نستعليق

 

نگاهي به زندگي و آثار استاد فتحعلي واشقاني فراهاني

 

فتحعلي واشقاني فراهاني خوشنويس صاحب‌ نام معاصر در خط نستعليق و اولين مدرس انجمن خوشنويسان ايران بود.

او در کنار اساتيد ديگر جزو هيأت داوران انجمن خوشنويسان ايران در زمينه خط نستعليق بوده ‌است. وي همچنين به عنوان مربي و معلم خط نستعليق در کلاس‌هاي انجمن خوشنويسان ايران از سال 1346 نيز فعاليت کرده‌ است و از بنيانگذاران انجمن خوشنويسان استان مرکزي است که از بدو تأسيس تا کنون، اين همکاري ادامه داشته ‌است. وي شاگرد استادان سيدحسين ميرخاني و سيدحسن ميرخاني بوده است.

فتحعلي واشقاني در سال 1309 در روستاي واشقان از توابع فراهان اراک متولد شد. در دوران کودکي نخست به فراگيري قرآن و تحصيلات مکتبي و تمرين خوشنويسي پرداخت.

اولين استاد او در خط، ميرزا ذبيح‌الله واشقاني بود که اولين سرمشق را بر لوح چوبي با عبارت «اول کارها به نام خدا» تعليم کرد.

استاد واشقاني در سال 1335 به تهران مهاجرت کرد و در کلاس اساتيد بزرگي همچون سيد حسين و سيد حسن ميرخاني شرکت نمود و مراحل رشد در خوشنويسي را طي کرد.

انجمن خوشنويسان ايران در سال 1343 او را به عنوان اولين مدرس خود انتخاب نمود و بسياري از شاگردان ايشان هم ‌اکنون در انجمن خوشنويسان ايران به عنوان مدرس فعاليت مي‌کنند. او در سال 1359 به تشخيص اساتيد سيدحسن و سيدحسين ميرخاني، علي اکبر کاوه و ابراهيم بوذري به درجه استادي رسيد.

وي در سال 1367 به استناد آثار قلمي و نمايشگاه و فعاليت فرهنگي هنري که از وي به جا مانده بود گواهينامه درجه يک هنري که معادل مدرک دکتري است را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دريافت کرد.

استاد ضمن برگزاري کلاس‌هاي آموزشي به تاسيس انجمن خوشنويسان در شهرهاي اراک، فراهان، تفرش، آشتيان، ساوه، مامونيه، دليجان، محلات، خمين، شازند، کميجان، خنج، اوز، گراش، لار، لامر و بستک نيز اهتمام ورزيد.

او در سال 1371 به‌ عنوان نماينده ايران براي اشاعه هنر خوشنويسي به کشور يمن رفت و در سال 1375 نيز به همراه ساير استادان به کشور جمهوري آذربايجان سفر کرد.

از واشقاني تا کنون آثار نفيسي به چاپ رسيده است که از جمله آنها مي‌توان به ترجمه کامل قرآن کريم، کلک مشکين، ديوان حافظ، چشمه خورشيد، آيت مهر، هفت خوان رستم و رسم الخط اشاره کرد. آخرين يادگار استاد «مشق مشکين» نام دارد.

استاد فتحعلي واشقاني فراهاني در 13 آبان 1391 در سن 82 سالگي بر اثر بيماري سرطان درگذشت.

داوود رواساني(هنرمند خوشنويس و عضو هيات مديره انجمن خوشنويسان ايران) درباره استاد واشقاني گفت: «امروز در سوگ مردي نشسته‌ايم که استاد اخلاق، مذهب و مدنيت بود، شاگردان بسياري را تعليم داد و امروز اراک بايد به خود ببالد که چنين استادي را به خود ديده است، استادي که امروز به تاريخ پيوست.»

احمد آريامنش(خوشنويس و مبدع خطوط کرشمه و سفير) درباره استاد گفت: «استاد واشقاني در حوزه سنتي خوشنويسي فعاليت داشتند و در نتيجه حاصل کار ايشان با امثال ما که خطوط مدرن کار مي‌کنيم، تفاوت دارد، اما به هر حال ايشان يکي از استادان پيشکسوت و تاثيرگذار بر هنر خوشنويسي اين مرز و بوم بودند.»

وي افزود: «استاد واشقاني به جز برگزاري کلاس‌هاي خوشنويسي در ساليان متمادي باني تشکيل انجمن خوشنويسان در شهرهاي مختلف استان مرکزي هم بودند و از اين منظر حق بزرگي بر گردن بسياري از استادان خوشنويسي امروز دارند.

من افتخار شاگردي مرحوم استاد فراهاني را نداشتم، اما ايشان حق بزرگي بر گردن من دارند که ضمن بيان خاطره‌اي از او به اين حق اشاره مي‌کنم:

من حدود سال‌هاي 1365 – 66 در همدان زندگي مي‌کردم. روزي از همدان به ديدن استاد واشقاني رفتم و ايشان محل زندگي من را پرسيد و وقتي پاسخم را شنيد به من گفت که آيا روي کتيبه «گنج نامه» کار کرده‌اي؟ من پاسخ منفي دادم و استاد گفت که نمي‌دانم چرا اين همداني‌ها روي اين کتيبه کار نمي‌کنند.»

آريامنش با اشاره به اين نکته که در راستاي تکميل خط کرشمه از فرم‌هاي خط ميخي بهره برده است، گفت: «کتيبه گنج‌نامه سنگ‌نوشتارهايي از دوران داريوش و خشايارشاي هخامنشي است که بر دل يکي از صخره‌هاي کوه الوند در فاصله پنج کيلومتري غرب همدان و در انتهاي دره عباس‌آباد قرار دارد.

اين کلام استاد تلنگري براي من شد تا سالها روي اين کتيبه مطالعه و کار کنم. همين مساله در نهايت باعث ابداع خط کرشمه توسط من شد. من براي تکميل خط کرشمه از فرم‌هاي خطوط ميخي اين کتيبه بهره بردم.»

آريامنش در پايان گفت: «استاد واشقاني خوشنويسي را با حالت سنتي و با اعتقاد بسيار، به شيوه‌اي که تعليم گرفته بود، انجام مي‌داد. شيريني و حلاوت خاصي که در نوشته‌هاي ايشان به ويژه در اتصالات وجود دارد، در عالم خوشنويسي کم‌ نظير است.»

منابع:

1-خبرگزاري مهر

2-ويکي پدياي فارسي

3-خبرگزاري کتاب ايران

 

 

سه‌شنبه 23 آبان 1391 - 9:24


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری