سه‌شنبه 21 آذر 1396 - 13:55
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

زينب احمدي

 

تبيين و نقد فلسفه سياسي جان رالز

 

تبيين و نقد فلسفه سياسي جان رالز

تاليف: دکتر سيد عبدالرئوف افضلي

به کوشش عظيم عابديني

شمارگان: 1000 نسخه

قيمت: 79000 ريال

انتشارات: چاپ و نشر بين الملل

اثر حاضر محصول تلاش فکري، پژوهشي محقق توانا آقاي سيد عبدالرئوف افضلي با هدف استفاده بيشتر و روان­تر از انديشه­هاي سياسي جهان غرب و بازشناسي نقاط مبهم آنان در انديشه ورزي است. اين تحقيق به دنبال تبيين و بررسي فلسفه سياسي عدالت محور جان رالز و تشريح نقاط قوت و ضعف آن همراه با توضيح نظريات رايج در باب عدالت است که بي ترديد يکي از امتيازات اين پژوهش توجه دقيق و بيان جامع در تبيين انديشه­هاي سياسي عدالت محور است.

در تقريظ محمد لگنهاوسن در ابتداي کتاب، مي­خوانيم:

«تبيين و نقد فلسفه سياسي جان رالز؛ هم سازي بين آزادي و برابري را توصيه مي­کنم. اين اثر بسيار مفيد و ارزشمند است و اميد است که انتشار آن به ارتقاي سطح مباحث محققانه درباره رالز در ايران کمک کند. بخش­هايي از اين اثر پيش­تر در فصلنامه معرفت فلسفي نيز به چاپ رسيده است که خود گواهي بر ويژگي بالاي علمي اين اثر به شمار مي­ آيد.»

اين رساله سعي دارد تا در درجه نخست با توجه به منابع دسته اول تصويري نسبتاً جامع و در عين حال بي طرفانه و قابل اعتماد از فلسفه سياسي رالز ارائه کند و پس کوشيده است تا فلسفه سياسي او را از چشم اندازهاي متفاوت تحليل و نقادي کند.

در فصل نخست از پنج فصل نخست از پنج فصل اين رساله نظريات مهم درباره عدالت مطرح شده و نشان داده شده که جايگاه فلسفه سياسي رالز در تفکر سياسي غرب در کجا است. در اين فصل علاوه بر ذکر نظريات غربي نظريات اسلامي نيز هرچند به صورت گذرا مطرح شده است. اما چون تبيين تفصيلي نظريه اسلام درباره عدالت موضوع اين رساله نيست و تبيين کامل آن خود به تنهايي مي­تواند موضوع يک رساله مستقل قرار گيرد، در اين فصل فقط به اشاراتي در اين باره بسنده شده است. در فصل دوم به تشريح و تبيين مباني و زيرساخت­هاي فکري رالز اهتمام گماشته شده است؛ زيرا بدون فهم درست مباني نظري يک نظريه نمي­توان آن نظريه را به درستي فهميد. در تبيين مباني رالز تلاش بر آن بوده است که بنيادها و پيش فرض­هاي نظريه او با استناد به گفته­هاي خود او در جاهاي مختلف پيش فرض­هاي او است که در اين فصل به آن پرداخت شده است.

در فصل سوم روش فلسفي رالز تبيين شده است از آنجا که روش فلسفي رالز از طريق وضع نخستين تشريح مي­شود تلاش شده است علاوه بر تبيين خود وضع نخستين جنبه­هاي مختلف آن هم نشان داده شود. قراردادگرايي، ساخت گرايي کانتي، انسجام گرايي و وظيفه گرايي برخي از جنبه­هايي است که در اين فصل به آنها پرداخته شده است.

در فصل چهارم نظريه عدالت رالز تشريح شده است بدين منظور ابتدا اصل ادعاي او را که معمولاً در قالب دو اصل بيان مي­شود مطرح شده و پس به شيوه متعارف براهيني را که او در لابه لاي کلمات خود براي اثبات اصول عدالت ذکر کرده است آورده شده است. بايد توجه داشت که رالز به شيوه ارسطويي که در آن نخست ادعايي را مطرح و پس مقدماتي را بيان و سرانجام نتيجه گيري مي­کنند مشي نمي­کند. او وضع نخستين را که گوهر فلسفه سياسي اوست طراحي مي­کند و انتظار دارد که خواننده با توجه به همين وضع نخستين و کيفيت چينش و طراحي آن به اصول عدالت پي ببرد.

مولف با توجه به برخي شرايط علاوه بر تبيين وضع نخستين و تشريح جنبه­ها و شرايط گوناگون آن کوشيده است استدلالات رالز به صورت ارسطويي نيز تبيين کند. چون تبيين استدلال­ها به شيوه ارسطويي قابل فهم­تر است به نظر مي­رسد انتخاب اين شيوه فهم فلسفه­هايي مانند فلسفه رالز را آسان­تر کند.

در فصل پنجم يا فصل پاياني اين رساله نقدهايي را که تاکنون درباره رالز بيان شده است ذکر شده است. در بخش نقادي­ها تلاش شده که نقادي­هاي طيف­هاي مختلف از جمله جامعه گرايان، آزادي خواهان سوسياليست­ها و چهره­هاي بي طرف را مطرح سازد تا بدين سان بتواند قدرت فهم خود را درباره رالز تقويت کند و هم با نواقص و اشکالات کار او بهتر آشنا شود. در جمع بندي نهايي خاطرنشان شده است که چون فلسفه سياسي رالز تلفيقي از مارکسيسم و ليبراليسم است و او مي­کوشد تا سکولاريزم را به بهترين وجه تبيين و نهادينه کند، فلسفه سياسي او با طيف­هاي فکري مختلفي در جدال است. او اگرچه مي­کوشد طرفداري گرايش­هاي مختلف را نسبت به انديشه خود جلب کند اما به نظر مي­رسد توفيق چنداني با او همراه نيست زيرا مارکسيست­ها رالز را به دليل گرايش­هاي ليبرالي او که در اصل نخست از دو اصل عدالت او تجلي پيدا کرده است نمي­پذيرند. ليبرال­ها نيز او را به دليل دغدغه­هاي مساوات طلبانه او که در اصل دوم او نمايان است طرد مي­کنند و افراد با گرايش ديني نيز پيش فرض­هاي دين ستيزانه او را قابل توجيه نمي­دانند.

اين کتاب در پنج فصل با عنوان­هاي نظريه­هاي اساسي درباره عدالت، بنيادهاي فلسفه سياسي رالز، روش شناسي رالز، تبيين نظريه عدالت رالز و نقد فلسفه سياسي رالز به رشته تحرير درآمده است.

عناوين فصل اول عبارتند از: نظريه­هاي اساسي درباره عدالت، اهميت عدالت، انواع عدالت، هدف از عدالت توزيعي، عدالت به مثابه نفع متقابل، عدالت به مثابه فرجام گرايي، عدالت به مثابه عرف گرايي، عدالت به مثابه وجود شرايط منصفانه براي همه، وظيفه گرايي، عدالت؛ به مثابه مساوات طلبي، مساوات طلبي همه جانبه، مساوات طلبي منابع محور، عدالت به مثابه استحقاق داشتن، عدالت به مثابه بي طرفي، عدالت به مثابه انصاف داشتن، ديدگاه اسلامي، عدالت به مثابه خدامحوري، عدالت به مثابه مصلحت محوري؛ فصل دوم نيز درباره بنيادهاي فلسفي سياسي رالز با محوريت جايگاه، اهداف، انسان گرايي، سکولاريزم، انسان شناسي فلسفي، کثرت گرايي و نسبيت گرايي معرفت شناختي سخن مي­گويد.

فصل سوم هم به سخن درباره روش شناسي رالز مي­پردازد که عناوين آن عبارتند از وضع نخستين، چيستي نظريه وضع نخستين، کارکرد (وضع نخستين، به مثابه قرارداگرايي، وضع نخستين؛ به مثابه ساخت گرايي کانتي، وضع نخستين؛ به مثابه وظيفه گرايي، وضع نخستين؛ به مثابه انسجام گرايي)

فصل چهارم تبيين نظريه عدالت رالز نام دارد که درباره ويژگي­هاي کلي نظريه عدالت، تبيين نظريه عدالت؛ به مثابه (عدالت به مثابه انصاف)، براهين، رالز و هابز و معناي فلسفه سياسي سخن مي­گويد.

همچنين فصل پنجم هم درباه نقد بنيادهاي نظري فلسفه سياسي رالز، نقد روش شناسي رالز، نقدهاي ناظر به اصل آزادي، نقدهايي درباره اصل تمايز، نقد اجماع هم پوششي، نقد روش اجتناب سخن گفته است.                                 

گفتني است، کتاب تبيين و نقد فلسفه سياسي جان رالز تاليف دکتر سيد عبدالرئوف افضلي به کوشش عظيم عابديني با شمارگان 1000 نسخه و قيمت 79000 ريال از سوي انتشارات چاپ و نشر بين الملل منتشر شده است.

 

 

يكشنبه 14 آبان 1391 - 9:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری