يكشنبه 29 مرداد 1396 - 20:7
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

فلسفه اخلاق

 

فلسفه اخلاق

مولف: محمدتقي مصباح يزدي

تحقيق و نگارش: احمد حسين شريفي

شمارگان: 3000 نسخه

قيمت: 34000 ريال

انتشارات چاپ و نشر بين الملل

کتاب دروس فلسفه اخلاق حاصل سلسله دروس محمد تقي مصباح يزدي در جمع دانش پژوهان موسسه «در راه حق» است، از حدود 20 سال پيش تاکنون بارها به چاپ رسيده و محور و مرجع بسياري از تحقيقات در حوزه فلسفه اخلاق اسلامي بوده است. اين اثر تحقيق و نگارش مجدد همان دروس است که با همين هدف صورت گرفته است. با سيل بي امان ترجمه آثار و افکار مکاتب ديگر دفاع منطقي از مباني اخلاق اسلامي اقتضا مي­کند که به طور منظم، منطقي و همه جانبه به مباحث اين حوزه معرفتي پرداخته شود. ارائه فلسفه اخلاق اسلامي از دغدغه­هاي بزرگاني همچون علامه طباطبائي (ره) و شهيد مطهري (ره) بود و لذا در گوشه و کنار آثار خويش به قسمت­هايي از مباحث آن اشاراتي داشتند؛ هرچند متاسفانه هيچ يک فرصت تدوين و ارائه منظم و کامل آن را نيافتند. اما با مدد توفيق و عنايت الهي آيت الله مصباح يزدي اين خلا را پر کردند و براي نخستين بار به طرح گسترده و منظم مباحث فلسفه اخلاق و ارائه نظام اخلاقي اسلام پرداختند.

اين کتاب در نه فصل به ترتيب با عناوين تعريف و جايگاه فلسفه اخلاق، مفاهيم اخلاقي (1): کليات، مفاهيم اخلاقي (2): بايد و نبايد، مفاهيم اخلاقي (3): خوب و بد، حقيقت جملات اضافي، ارزش اخلاقي، مسووليت اخلاقي، بررسي نظريه نسبيت اخلاقي و رابطه دين و اخلاق تهيه و تنظيم شده است.

فصل اول با محورهاي اخلاق در لغت، اخلاق در اصطلاح (صفات رايج نفساني، صفات نفساني، فضايل اخلاقي، نهاد اخلاقي زندگي و نظام رفتاري حاکم بر افراد)، علم اخلاق، انواع پژوهش­هاي اخلاقي (اخلاق توصيفي، اخلاق هنجاري، فرااخلاق)، فلسفه اخلاق، مسايل فلسفه اخلاق، اهميت و جايگاه فلسفه اخلاق، پيشينه بحث در ميان انديشمندان مسلمان و ضرورت بحث از فلسفه اخلاق تدوين شده است.

فصل دوم نيز درباره مفاهيم اخلاقي، اقسام سه گانه مفاهيم کلي (مفاهيم ماهوي، منطقي و فلسفي)، موضوع جملات اخلاقي، محمول جملات اخلاقي، نظريه­هاي درباره تعريف مفاهيم اخلاقي (نظريه­هاي تعريف گرايانه، شهودگرايانه و غيرشناختي) و منشا پيدايش مفاهيم اخلاقي (واقعيت خارجي، انشا و اعتبار و فطرت) سخن گفته شده است.

فصل سوم هم با عناوين اقسام وجوب ( وجوب بالذات، وجوب بالغير و وجوب بالقياس)، مفهوم بايد اخلاقي (تحقق بيشترين مقدار خوبي، بي نياز از تعريف، امر و فرمان، نشانه ابراز احساسات و وجوب بالغير)، تبيين نظريه مختار، تفاوت بايدهاي ارزشي و غيرارزشي و تفاوت بايد اخلاقي و حقوقي به رشته تحرير درآمده است.

فصل چهارم نيز با محورهاي تحليل­هاي عقيم درباره مفهوم خوب و بد، مفهوم زيبايي و زشتي در امور حسي (تحقق عيني و خارجي، مفهوم فلسفي و مفهوم احساسي و عاطفي)، بررسي ديدگاه­ها درباره خوب و بد اخلاقي (تحقق خارجي و عيني، نشانه عواطف و احساسات گوينده، قرارداد و اعتبار محض و نظريه امر الهي)، پيشينه تاريخي بحث، در ميان متفکران اسلامي، معاني خوب و بد و ادعاي اشاعره (کمال و نقص، ملايمات و منازت با طبع، تناسب و عدم تناسب با هدف، ستايش و نکوهش)، توضيحاتي درباره ديدگاه اشاعره، منشا انتزاع خارجي داشتن و ريشه اختلاف­هاي اخلاقي تهيه و تنظيم شده است.

فصل پنجم نيز درباره اخبار و انشا، بررسي چند ديدگاه (مکاتب غير توصيفي: امرگرايي، احساس گرايي، توصيه گرايي، نظريه اعتباريات، مکاتب توصيفي)، نظريه مختار، فايده بکارگيري جملات انشايي در اخلاق، لوازم انشايي دانستن قضاياي اخلاقي (نياز به انشاکننده، التزام به وجود دو قوه ادراک کننده، نداشتن معياري براي معقوليت احکام اخلاقي، برهاني بودن قضاياي اخلاقي و نسبي دانستن احکام اخلاقي) سخن گفته است.

همچنين، فصل ششم هم، اهميت بحث ارزش اخلاقي، ارزش اقتصادي، عناصر ارزش اخلاقي (مطلوبيت، اختيار، مطلوبيت انساني، انتخاب آگاهانه و خردمندانه)، بررسي چند ديدگاه درباره معيار ارزش اخلاقي (ارزش اجتماعي، سود و زيان شخصي يا گروهي، مفاد بايد و نبايد، مطلوبيت عقل کار اختياري) محورهاي بحث خود قرار داده است.

فصل هفتم نيز پيرامون اهميت مبحث مسووليت، معناي مسووليت، مسووليت فرد و گروه، شرايط مسووليت اخلاقي (قدرت و توانايي، علم و آگاهي و اختيار و اراده آزاد)، نقد و بررسي دلايل جبرگرايان (جبر فلسفي، جبر طبيعي، جبر کلامي)، قدرت مطلق الهي و جبرگرايي، علم مطلق الهي و جبرگرايي، قضا و قدر الهي و جبرگرايي، انواع مسووليت (در برابر خدا، در برابر خود، در برابر ديگران، در برابر ساير موجودات) منظم شده است.

فصل هشتم هم از انواع نسبيت گرايي اخلاقي (توصيفي، فرااخلاقي، هنجاري)، تعيين محل نزاع، مکاتب اخلاقي نسبيت گرا (لذت گرايي شخصي، اخلاق مارکسيستي، جامعه گرايي و احساس گرايي)، نقل و نقد دلايل نسبيت اخلاقي (استدلال از راه نسبيت توصيفي، استدلال از راه انشائي دانستن احکام اخلاقي)، مطلق گرايي اخلاقي، مکاتب مطلق گرا (سعادت گرا، اپيکوريسم، وجدان گرايي و مکتب کانت) و نظريه مختار سخن مي­گويد.

مقدمه، تاريخچه بحث، بررسي چند ديدگاه (نظريه تباين، نظريه اتحاد، نظريه تعامل)، نيازمندي­هاي دين به اخلاق (اخلاق و خداشناسي، اخلاق و خداپرستي، اخلاق و هدف دين، اخلاق و تبليغ دين و اخلاق و معناداري گزاره­هاي ديني)، وابستگي­هاي اخلاق به دين (تعريف مفاهيم اخلاقي، تعيين ارزش­هاي اخلاقي، تعيين هدف ارزش­هاي اخلاقي، ضمانت اجرايي ارزش­هاي اخلاقي و عدم امکان اخلاق سکولار) و تبيين ديدگاه مورد قبول از جمله مباحث فصل نهم اين کتاب به شمار مي­رود.

در بخشي از اين کتاب مي­خوانيم:

«بسياري از پوزيتيويست­ها معتقدند اصطلاحاتي چون زشت و زيبا نيز مانند کلمات اخلاقي به کار برده مي­شوند؛ نه براي اخبار به امور واقع، اين گونه مفاهيم فقط براي اظهار بعضي احساسات و برانگيختن واکنشي معين مورد استفاده قرار مي­گيرند. به علاوه بر فرض اين که زيبايي در محسوسات امري عيني و واقعي باشد اما پذيرش چنين حسني در افعال آدمي به اين سادگي نيست و حق آن است که بر فرض که حسن امري واقعي باشد تنها در محسوسات و يا مخيلات قابل قبول است، اما در معقولات حسن واقعي و عيني وجود ندارد بلکه حسن معقولات يک اعتبار عقلي است البته اعتبار به معناي خاصي که در جاي خود چنين تصوري داشته باشد يعني آنها را اموري واقعي و خارجي بداند که با کمک نيروي عقل کشف مي­شوند در مساله اخباري يا انشايي بودن گزاره­هاي اخلاقي به راحتي مي­تواند جانب اخباري بودن را بگيرد زيرا در آن صورت جملات اضافي قابليت صدق و کذب را دارند.»

گفتني است، کتاب فلسفه اخلاق اثر محمدتقي مصباح يزدي با تحقيق و نگارش احمد حسين شريفي با شمارگان 3000 نسخه و قيمت 34000 ريال از سوي انتشارات چاپ و نشر بين الملل منتشر، شده است.

 

 

دوشنبه 17 مهر 1391 - 13:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری