دوشنبه 31 شهريور 1393 - 17:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

حفظ قرآن؛ اساسي‌ترين عامل توسعه فرهنگ انس با قرآن در کشور

 

گفتگو با مهدي قره‌شيخلو، رييس سازمان دارالقرآن الكريم

حفظ قرآن‌کريم در صورتي که همراه با توجه و فراگيري معاني و ترجمه آيات قرآن باشد، جامعترين روش انس با قرآن است. همگان مي‌دانند که پايه حفظ هر مطلبي تکرار همراه باتوجه و تمرکز است؛ بنابراين يک حافظ قرآن ناچار آيات قرآن را بارها و بارها، باتوجه ويژه تلاوت مي‌نمايد. بديهي است اين مداومت، انس با قرآن را براي حافظ پديد مي‌آورد و اين همان هدف نهايي از تلاوت و حفظ و ارتباط با قران است. ناگفته پيداست بسياري از آثار و برکاتي که بر حفظ قرآن مترتب است از همين ريشه نشأت مي‌گيرد. باتوجه به حالات حافظان قرآن‌کريم به‌نسبت ديگر اقشار مرتبط با قرآن، مي‌توان اين خصوصيت را در آنان ملاحظه كرد.

همنشين دائمي با قرآن تغيير رفتار و منش و افکار در حافظ قرآن است و بسي سعادت براي انسان که به اين قله رفيع صعود نمايد. به عبارت ديگر درک همنشيني با قرآن باعث تذکر است، توضيح اينکه حافظ قران با احساس همراهي و همنشيني با قرآن همواره تذکردهنده‌اي والامقام، صادق و قاطع درکنار خود مي‌يابد که همانا قرآن است. چه بسا براي حافظ قرآن زمينه ارتکاب گناه يا رسوخ يک برداشت غلط و ناثواب و يا يک فکر انحرافي ايجاد مي‌شود، اما وقتي به خود تذکر مي‌دهد که شخصيتي مطهر و الهي چون قرآن مراقب و همراه اوست، ‌ديدگانش بينا مي‌شود و اين روشن‌بيني باعث جلوگيري از آن انحراف خواهد شد.

فوائد و آثار ارزنده حفظ قرآن کريم قابل انکار نيست و از جمله اين آثار ارزنده مي توان به پاداش اخروي ، هدايت انسان ، آرامش روحي ، نجات از تنهايي ، فهم بهتر قرآن ،دستيابي به بالاترين درجات در بهشت، قبولي شفاعت و نجات از عذاب الهي اشاره کرد.

از ديگر آثار قابل توجه حفظ قرآن همان است که در سخنان مقام معظم رهبري ذکر شده و آن «ايجاد زمينه تدبر و تفکر در آيات قرآن» است. به فرموده ايشان براي يک حافظ قرآن که با الفاظ قرآن و مفاهيم آن مأنوس است، توجه به نکات ارزشمند و استخراج راهکار براي اصلاح و بهبود زندگي مادي و معنوي و دستيابي به حيات طيبه تسهيل مي‌شود و حافظ قرآن براي جريان دادن ذهن در آيات قرآن از توانمندي خوبي برخوردار است. البته ضروري است براي رسيدن به اين سطح در آموزش‌هاي حفظ قرآن، در کشور تحولي ايجاد شود و به گونه‌اي برنامه‌ريزي صورت پذيرد که اين مهم تحقق يابد.

 تمامي دستگاه‌هاي فرهنگي كشور ضمن توجه به تأکيد جدي مقام معظم رهبري درباره حفظ قرآن که حرکتي نوين و جهشي را مطالبه نمودند وبا توجه به آثار حفظ قرآن کريم به عنوان اصلي ترين بعد انس با قرآن اقدام به اجراي طرح بزرگ نهضت ملي حفظ قرآن کريم كرده‌اند.

در همين راستا به‌منظور بررسي هر‌چه بيشتر ابعاد طرح بزرگ نهضت ملي حفظ قرآن با مهدي قره‌شيخلو به گفتگو نشستيم كه در پي مي‌خوانيم.

مهدي قره‌شيخلو، رئيس سازمان دارالقرآن الكريم در رابطه با طرح نهضت ملي حفظ قرآن كريم و نقش مؤسسات قرآني ـ مردمي در اجراي بهتر اين طرح گفت: اجراي درست و مناسب اين طرح نيازمند برنامه‌اي ملي و سراسري است كه پشتيباني آن را برعهده گيرد، يعني اگر ما بخواهيم به صورت بخش‌بخش و تقسيم‌بندي شده در اين عرصه فعاليت‌ كنيم طبيعتا موفق نخواهيم بود.

وي در ادامه در رابطه با بخشي بودن اجراي اين طرح در كشور گفت: اگر مؤسسات قرآني بخواهند به صورت جداگانه كار كنند، دستگاه‌ها براي خود و در نتيجه هر كسي در واقع براي خود كار كند، هدف و چشم‌انداز نهايي طراحي شده به‌دست خواهد آمد؛ ما بايد تلاش كنيم كه طرحي ملي و همه‌جانبه تبيين‌شده و جايگاه هر بخش نيز در راه اجراي آن معلوم شود، انتظارات از آن بخش براي رسيدن به هدف‌‌هاي تبيين‌شده تعيين گردد، امكانات لازم نيز در اختيار هر بخش قرار گيرد و متناسب با آن بازدهي طرح نيز توسط هر بخش مورد بررسي قرار گيرد.

قره‌شيخلو ضمن اشاره به اجراي كنوني نهضت ملي حفظ قرآن در كشور گفت: اين برنامه آنچنان كه بايد و شايد مورد توجه قرار نگرفته است و هر بخشي به صورت جداگانه كار مي‌كند، آموزش و پرورش، سازمان تبليغات اسلامي و نيز مؤسسات قرآني ـ مردمي هر كدام براي خود و بر اساس برنامه‌هاي خود به اجراي اين طرح مي‌پردازند؛ لذا به نظر مي‌رسد كه بايد طرحي ملي براي اجراي اين نهضت عظيم طراحي كرد كه در آن انتظارات هر بخش نيز براي آن مشخص شود تا به نتيجه مطلوب و مناسب‌تري دست يابيم.

وي با تأكيد بر ارتباط تربيت حافظان قرآن و توسعه فرهنگ‌سازي انس با قرآن در جامعه اظهار كرد: هر كار قرآني در كشور نتايجي در رابطه با انس با قرآن در جامعه در برخواهد داشت؛ يكي از اين كارها هم توسعه حفظ قرآن است. مقام معظم رهبري نيز اشاره كردند كه روشي كه بسيار مي‌تواند در انس با قرآن مؤثر باشد، همان حفظ است چرا كه اگر شخصي آيات قرآن را به ذهن بسپارد بالاخره تسلطش بر اين آيات بيشتر مي‌شود و هر لحظه كه نياز داشته باشد، مي‌تواند از اين محفوظات استفاده كند.

رئيس سازمان دارالقرآن كشور تصريح كرد: وقتي در جامعه انس با قرآن به‌وجود آيد و مردم با قرآن مأنوس شوند، مقدمه‌اي جهت عملياتي كردن فرهنگ قرآن در جامعه ايجاد مي‌شود، يعني آشنايي با قرآن، انس با قرآن، حفظ آن و تكرار آيات قرآن كمك مي‌كند تا ما دستورات قرآن را كم‌كم در روابط فردي، اجتماعي‌، اداري و خانوادگي تسري داده و در مجموع، فرهنگ‌سازي قرآني در جامعه ايجاد مي‌شود.

اين قاري قرآن در ادامه با تأكيد بر نياز به زيرساخت‌هايي لازم جهت تربيت 10 ميليون حافظ قرآن در كشور به دوره‌هاي كنوني حفظ و كارآمدي آنها به عنوان يكي از اين زير ساخت‌ها اشاره و بيان كرد: ما از لحاظ علمي و برنامه آموزشي مشكلي نداريم، به هر حال 30 سال سابقه آموزشي در اين عرصه وجود دارد ولي ما بايد يك برنامه هماهنگ و منسجم براي تحقق اين هدف كلي تعريف كنيم كه همه ظرفيت‌هاي كشور در اين برنامه وجود داشته باشند و انتظارات نهايي آن تعريف شود.

وي افزود: پس از آن بايد اين انتظارات براي همه تفهيم شود، امكانات لازم در اختيار نهادها، سازمان‌ها و متوليان اجراي اين خبر قرار گيرد و از آنها بخواهيم كه فعاليت خود را طبق برنامه پيش ببرد، اگر در اين زمينه ساماندهي خوب و منسجمي طبق برنامه صورت گيرد، سرعت و تأثيرات كار چند برابر خواهد شد و در نتيجه ما مي‌توانيم در زمان كوتاه‌تري به هدف‌ نهايي طرح دست يابيم.

حمايت‌هاي دولتي و استفاده از ظرفيت‌هاي مردمي جهت رشد مؤسسات قرآني

اين مسئول در ادامه در پاسخ به اين سؤال كه مؤسسات قرآني چه ساز و كار انگيزشي براي جلب مشاركت عمومي جهت شركت در اين طرح در نظر گرفته‌اند، گفت: مؤسسات قرآني در كشور ما مجموعه‌هاي جواني هستند كه نياز به حمايت دارند، دستگاه‌هاي حاكميتي بايد از لحاظ امكانات، بودجه و شرايطي كه براي آموزش نياز دارند آنان را حمايت كنند و وسايل مورد نظر را در اختيار آنها بگذارند.

وي ادامه داد: از طرفي خود مردم هم بايد در اين كار مشاركت داشته باشند، يعني برنامه‌هاي قرآني نبايد متكي به بودجه‌هاي دولتي باشد بلكه خود مردم هم بايد سرمايه‌گذاري كرده و از طرق مختلف كمك كنند تا مؤسسات بتوانند برنامه‌هايي كه دارند را پياده كنند.

مشارکت‌هاي مردمي در اجراي طرح‌هاي قرآني تقويت شود

قره‌شيخلو افزود: مشكلي كه در كشور در اين زمينه وجود دارد اين است كه مردم براي كارهاي قرآني كمتر سرمايه‌گذاري مي‌كنند كه اين غلط است، بايد خود مردم حضوري جدي‌تر داشته باشند؛ همان طور كه در بخش‌هاي مختلف سرمايه‌گذاري مي‌كنند، در بخش توسعه برنامه‌هاي قرآني هم بايد مشاركت كرده و سرمايه‌گذاري كنند، پس ما بايد مؤسسات را كمك كنيم كه بخشي از اين كمك‌ها به بخش‌هاي حاكميتي بر مي‌گردد و بخشي ديگر را ظرفيت‌هاي مردمي بايد تأمين كنند تا مؤسسات بتوانند برنامه‌هايشان را پيش ببرند.

وي در پاسخ به اين سؤال كه جامعه بايد چه تدابيري براي حافظان قرآن پس از اتمام دوره تخصصي حفظ بيانديشند و چه برنامه‌هاي براي آنان در نظر گرفته شود، تصريح كرد: يكي اينكه ما بايد جلسات حفظ را با حضور اساتيد خوب و خبره در كشور توسعه دهيم. در حال حاضر ما جلسات حفظ قرآن در كشور كم داريم، جلساتي كه اساتيد اهل فن آن را هدايت كرده و با برنامه‌اي از پيش‌تعيين‌شده و كارشناسي‌شده به پيش برده شود و نتيجتا به اهداف تبيين شده دست يابد.‌

رئيس سازمان دارالقرآن الكريم در ادامه در رابطه با استفاده از ابزارهاي تشويقي براي جلب مشاركت جوانان در اين دوره‌ها گفت: بايد ابزار تشويقي در اين جلسات تعريف شده باشد؛ اين‌گونه جلسات در كشور كم است و بايد افزايش يابد، ما بايد حداقل در كشور هزار جلسه حفظ داشته باشيم كه در رأس آن نيز يك حافظ كل قرآن باشد. بايد از اين جلسات حمايت شود، يعني استاد بداند كه امكاناتي در اختيار دارد تا بتواند با برنامه‌ريزي درست از شاگرداني كه استعداد دارند، خوب حفظ مي‌كنند و حضور جدي دارند حمايت كند.

وي تأكيد كرد: يكي از راهكارهاي اصلي اجراي درست نهضت ملي حفظ در كشور توسعه جلسات حفظ قرآن است كه اين توسعه مي‌تواند در مساجد، مؤسسات، مدارس و ... باشد و براي رسيدن به اين مهم بايد طرحي جامع تعريف كرد تا بر اساس آن از همه ظرفيت‌ها در كشور بهره برد.

اين مسئول ادامه داد: در اين راستا بايد از ظرفيت مؤسسات قرآني ـ مردمي، آموزش و پرورش، مساجد، دانشگاه‌ها و ... بايد بهره گرفت. اگر اين برنامه تدوين شود و بودجه‌اي مناسب نيز براي آن در نظر گرفته شود، از جزيره‌اي عمل‌كردن بخش‌ها جلوگيري خواهد شد كه اين نتيجه مثمر‌ثمري در پي خواهد داشت.

استفاده از وسائل‌کمک آموزشي جهت برگزاري دوره‌هاي حفظ امري لازم به‌شمار مي‌رود

قره‌شيخلو در رابطه با عوامل مؤثر در حفظ قرآن و استفاده از كتاب‌ها و نرم‌افزارهاي طراحي شده جهت آموزش حفظ قرآن در كشور گفت: قطعا در هر كار آموزشي اين وسائل كمك آموزش مؤثرند، اما آن چيزي كه در حفظ قرآن حرف اول را مي‌زند در واقع همت و پشت كار و استمرار كار در يك حافظ قرآن است؛ يعني اگر يك حافظ قرآن مجموعه‌اي از اين وسائل كمك‌ آموزشي را در اختيار داشته باشد اما پشت كار لازم را نداشته باشد، به نتيجه نخواهد رسيد.

وي افزود: بسياري از حافظان كل قرآني كه در كشور و حتي در سطح بين‌الملل به جايگاه‌ها و رتبه‌هاي برتري دست‌يافته‌اند، خيلي از اين امكانات را نداشتند اما همت و پشت كار خوبي داشتند لذا در بحث حفظ آن عامل اصلي و تعيين‌كننده همت و پشتكار است اما در هر حال كتاب، نرم‌افزار و ابزارهاي تشويقي مي‌تواند مؤثر باشد.

اين مسئول در رابطه با بهره‌گيري از مدرسان حافظ قرآن و تأثير ان در پيشرفت طرح نهضت ملي حفظ قرآن در كشور گفت: قطعا همين توسعه جلسات حفظ قرآن كه بايد در رأس آن يك حافظ خبره قرآن وجود داشته باشد، از شرايط اصلي و اوليه اين كار است؛ ما متأسفانه جلسات حفظ تخصصي قرآن در كشور كم داريم و اين در صورتي است كه تعداد چشم‌گيري حافظ كل قرآن در كشور وجود دارد كه هر كدام از اين حفاظ حداقل مي‌توانند يك جلسه آموزشي در طول هفته داشته باشند.

لزوم برگزاري جلسات تخصصي حفظ قرآن به‌ازاء هر حافظ کل قرآن در کشور

وي ادامه داد: براي تقويت جلسات حفظ قرآن در كشور بايد از اساتيد حفظ قرآن حمايت شده و از آنان براي برگزاري جلسات حفظ قرآن بهره‌مند شد.

رئيس سازمان دارالقرآن الكريم در پايان با اشاره به استفاده از امكانات و توانمندي‌هاي ساير نهادها جهت اجرايي كردن طرح تربيت 10 ميليون حافظ قرآن يادآور شد: دستگاه‌ها به دو دسته تقسيم مي‌شوند؛ يكي دستگاه‌هايي كه به طور مستقيم مأموريت و تكليف قرآني دارند كه اين‌ها يك وظايفي دارند و اين به اين معنا نيست كه ما فقط از اين دستگاه‌ها، انتظار داشته باشيم كه در موضوعات قرآني ورود پيدا كنند.

وي افزود: همه سازمان‌ها، وزارت‌خانه‌ها، شركت‌ها، كارخانه‌ها، تمام اين بخش‌ها بايد بخشي از بودجه‌ خود را براي توسعه برنامه‌هاي قرآني در حوزه كاري خود اختصاص دهند، اگر اين اتفاق در كشور نيافتد موضوع قرآن در كل كشور جامعيت پيدا نمي‌كند.

قرهشيخلو خاطرنشان كرد: اين كه ما انتظار داشته باشيم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان تبليغات و يكي دو دستگاه ديگر در اين حوزه وارد شوند به هدف نهايي نخواهيم رسيد. مگر اين‌ دستگاه‌ها چه قدر امكانات دارند كه بتوانند 70 ميليون نفر را تحت پوشش قرار دهند.

وي ادامه داد: به نظر مي‌رسد كه اين امر اگر به عنوان يك تكليف به همه وزارت‌خانه‌ها، سازمان‌ها، دستگاه‌ها ي دولتي، شركت‌هاي دولتي و بخش‌‌هاي خصوصي، كارخانجات ابلاغ شود و تمام اين‌ها در حوزوه قرآن سرمايه‌گذاري كنند، در آن صورت دستگاه‌هاي تخصصي مانند سازمان دارالقرآن الكريم مي‌توانند جهت اجرايي كردن برنامه‌هاي قرآني آنان، مشاوره برنامه‌اي و فكري دهند و در بخش طراحي كمك كنند در غير اين‌صورت امكانات دستگاه‌هاي قرآني بسيار محدود است كه اگر بخواهند برنامه‌اي را پياده كنند، بتوانند كل كشور را تحت پوشش قرار دهند.

قره‌شيخلو در پايان خاطرنشان كرد: اين امر و تحقق اهداف بلند‌مدت قرآني در كشور يك عزم ملي مي‌طلبد، موضوع قرآن موضوعي است كه به همه مربوط مي‌شود، خود مردم بايد مشاركت كنند، دولت و مجلس بايد كمك كنند، خود دستگاه‌هاي اجرايي بايد كمك كنند، همه بايد كمك كنند تا آن اتفاق ملي كه انتظار داريم در عرصه قرآن در كشور به منصه ظهور برسد.

 

شنبه 15 مهر 1391 - 9:55


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر