يكشنبه 29 مرداد 1396 - 12:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

گوهري به نام شهادت

 

نگاهي به گروه فيلمسازي ديده بان به مناسبت پخش از سيما در هفته دفاع مقدس

 

ابراهيم حاتمي کيا در اول مهر ماه سال 1340 در يک خانواده مذهبي با اصالت آذربايجاني، در تهران متولد شد

باورها و اعتقادات مذهبي خانواده مانع از تماشاي تلويزيون و راهيابي وي به سينما مي‌شد. حاتمي کيا فارغ التحصيل فيلمنامه نويسي از دانشكده سينما و تئاتر دانشگاه هنر است.

او فعاليت‌هاي سينمايي‌اش را از سال 1359  با نوشتن فيلمنامه و کارگرداني فيلم‌هاي کوتاه در فضاي جبهه و جنگ آغاز کرد و همچنين از سال 1360 به عنوان فيلمبردار به گروه تلويزيوني «روايت فتح» پيوست.

حاتمي کيا در سال 1364 نخستين فيلم بلند خود را به نام هويت براي شبکه دوم سيما ساخت. هويت به مسائل اجتماعي روز آن زمان و جريانات پر تب و تاب سياسي سال‌هاي اوليه انقلاب مي‌پرداخت و مي کوشيد تصويري واقع گرايانه ارائه دهد. حاتمي کيا در دومين تجربه سينمايي خود فيلم ديده‌ بان را ساخت.  

حاتمي کيا درباره مضمون ديده بان مي گويد: «فيلم ديده بان برداشت آزادي از عمليات فاو است و برداشت شخصي خود را از اين عمليات در اين فيلم نمايش دادم. همچنين ديده بان بر اساس بخش هايي از زندگي شهيد عارفي ساخته شد که آن را شنيده بودم.»

حاتمي کيا در زمان نمايش ديده بان در هفتمين جشنواره فيلم فجر(1367) در يادداشتي نوشت: «تا به حال سعي ام بر اين بود که در فيلمسازي از دو عنصر اجتناب کنم: يکي فيلمسازي از واقعه اي که به وقوع پيوسته و مرز و حدود فيلمساز در دخل و تصرف آن ناپيداست. و ديگري از شاخص ارزش والاي انقلاب؛ گوهري به نام شهادت. عنصري که ضعف فيلمساز مفهوم مقدسش را وارونه جلوه مي دهد.

سمت فيلمبردار در مجموعه تلويزيوني روايت فتح يکي از نقاط عطف زندگيم است. در يکي از عمليات همسفر شهيد امير اسکندر يکه تاز بودم و ناظر لحظه به لحظه ايشان تا شهادت. شايد گستاخي من در طرح چند ساعت آخر زندگي عارفي، از همين جا نشات بگيرد.

بهرحال دغدغه حدود واقعيت و تخيل و عنصر ظريف شهادت، مرا تا آخرين لحظه دوبلاژ در ترديد گذاشته بود که آيا اسم واقعي شهيد عارفي را بر روي شخصيت اول فيلم بگذارم يا خير. بهرحال منتظر عواقبش هستم.»

احمد اميني درباره ديده بان مي نويسد: «فيلمي کوچک و در بسياري لحظات صميمانه درباره جنگ. با وجود آنکه فيلمساز در برخي از دقايق از مسير واقع گرايي منحرف مي شود، اما کنترل بر ساختمان کلي اثرش را از دست نمي دهد. حاتمي کيا ابعاد جنگي بزرگ را در محدوده صادق روابط انسان ها خلاصه مي کند تا از اين راه به قضاوتي کلي و روشن برسد.»

مسعود فراستي درباره فيلم مي نويسد: «ديده بان را دوست دارم به خاطر صفا، سادگي و مهرباني اش و سپيدي نگاه بي تکلفش، و اين مهم با شخصيت سازنده اش همانندي و همخواني دارد ... اما ديده بان نه حادثه اي است و نه صرفا جنگي و نه ادعاي عرفان دارد. حتي فيلمساز بر سر نام عارفي، کلي با خودش کشمکش داشته: ... فقط با زيستن، در فضا زيستن، لمس کردن و چشيدن اين لحظات و اين آدم هاست که مي شود چنين صحنه اي و چنين آدم هايي آفريد.

... به نظر نگارنده، دنياي حاتمي کيا، دنياي قابل تحمل و قابل زيستني است: دنيايي نيست که همه چيز و همه کس را سياهي فراگرفته باشد، به عکس او از سپيدي درونش بهره مي گيرد و به آدم هايش، همين رنگ سپيد را مي زند. سپيد نه به معني خوب و بي نقص، سپيد به معناي زيبا. و زيبايي و فرشته گوني سرشت انسان را ديدن.»

مشخصات «ديده بان»:

نويسنده و کارگردان : ابراهيم حاتمي کيا، فيلمبردار: محسن ذوالانوار، آهنگساز: سيدمحمد ميرزماني، صداگذار: اسحاق خانزادي، طراح چهره پردازي: مصطفي كامياب، جلوه هاي ويژه: اصغر پورهاجريان، طراحان صحنه: محمدرضا شجاعي و محمدحسن ميرزاكوچك شيرازي، مدير توليد: عبداله باكيده، دستيار كارگردان: سيروس حسن پور،               

بازيگران : مهرداد سليماني ، عليرضا حيدري ، غلامرضا علي اکبري ، اصغر پورهاجيان ، اسماعيل سلطانيان و ... ، 1367، 75  دقيقه

خلاصه داستان :

ارتباط خط كمين با نيروهاي خودي توسط دشمن قطع شده و احتمال سقوط منطقه بسيار زياد است. مقابله و مقاومت نيروها در مقابل دشمن نيازمند حضور ديده باني جهت هدايت آتش سنگين است. عارفي براي پيوستن به خط كمين و ديده باني بايد از مسيري عبور كند كه زير آتش شديد دشمن قرار دارد.

 او عازم ماموريت مي شود و در نهايت در خط مقدم در محاصره دشمن قرار مي گيرد و براي نجات همرزمانش از خطر محاصره دشمن، خودش را به محل تجمع عراقي ها مي رساند و با دادن مختصات محل باعث گلوله باران و نابودي نيروهاي عراقي مي شود و خودش هم به شهادت مي رسد. 

جوايز :

جايزه ويژه هيأت داوران  براي بهترين كارگرداني از هفتمين جشنواره فيلم فجر(1367)

لوح يادبود حوزه علميه قم(بهترين فيلم در زمينه دفاع مقدس) و لوح تقدير و هديه نقدي معاونت ستاد فرماندهي کل قوا، از هفتمين جشنواره فيلم فجر(1367)

بهترين فيلم، بهترين کارگردان در سومين يادواره دفاع مقدس(1368) و ...

 

 

 

يكشنبه 9 مهر 1391 - 12:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری