پنجشنبه 27 مهر 1396 - 7:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

عقل و دين

 

عقل و دين (از ديدگاه ملاصدرا و برخي فيلسوفان صدرايي معاصر)

نويسنده: عباس نيکزاد

 شمارگان: 3000 نسخه

 قيمت: 2300 تومان

ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و شرکت چاپ و نشر بين الملل

 

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در ايفاي رسالت سنگين خود خدمات فراواني به جوامع علمي ارائه کرده است که از آن جمله مي­توان به تهيه، تاليف، ترجمه و انتشار ده­ها کتاب و نشريه علمي اشاره کرد.

کتاب حاضر به عنوان منبع درسي براي دانشجويان رشته­هاي فلسفه دين، الهيات و فلسفه در مقطع کارشناسي ارشد تهيه شده است.

منظور از عقل و دين در اين کتاب همان نيرويي است که باعث تشخيص حق و باطل و خير و شر است. خداوند در نهاد انسان قوه­اي نهاده است که در مسائل نظري، حق را از باطل و در مسائل عملي، خير را از شر و منافع را از مضار بازشناسي مي­کند. عقل در انسان نيرويي است که به کمک آن مي­تواند حقايق را بشناسد و مجهولات را از راه معلومات معلوم کند. در اين کتاب به واکاوي نسبت عقل و دين در نظر برخي از صاحب نظران و فيلسوفان اسلامي پرداخت شده است. شخصيت­هاي مورد نظر ما، صدرالمتألهين شيرازي (ره)، علامه طباطبايي (ره)، شهيد آيت الله مطهري (ره)، آيت الله مصباح يزدي و آيت الله جوادي آملي هستند. وجه اشتراک اين بزرگواران حکمت متعاليه است. صدرالمتالهين موسس حکمت متعاليه به شمار مي­آيد و بقيه از پيروان آن هستند. البته معناي اين سخن اين نيست که پيروان حکمت متعاليه منحصر در اين تعدادند که يقيناً چنين نيست.

اين کتاب به گشت و گذري در آثار اين بزرگواران است براي دستيابي به مباحثي که با موضوع نسبت عقل و دين ارتباط دارد.

در پيشگفتار سه نکته تذکر داده شده است:

الف) ما در اين بحث مدعي احياي اين مباحث در آثار اين شخصيت­ها نيستيم: به يقين مباحث مربوط بسيار بيش از اينهاست.

ب) همه مباحث مورد گزينش لزوما مباحثي نيست که ارتباط مستقيم با مباني حکمت متعاليه دارد، زيرا غرض در اين بحث بررسي رابطه عقل و دين در آثار آنها بوده نه بررسي عقل و دين در خصوص حکمت متعاليه.

ج) ما در اين پژوهش صرفا به نقل مباحث و ديدگاه­هاي اين شخصيت­ها بسنده نکرديم بلکه تا حدودي به نقد و ارزيابي مباحث و ديدگاه­ها نيز پرداخته­ايم. و مايل نبوده­ايم نوشتار خود را صرفاً در حد نقل ديدگاه­ها فرو کاهيم.

در پشت جلد اين کتاب آمده است:

يکي از مباحث مهم در کلام جديد اين بحث است که ميان عقل و دين چه نسبتي وجود دارد؟ اين بحث از دير زمان در ميان متکلمان دنياي اسلام و مسحيت مطرح بوده است. منظور از عقل همان نيرويي است که انسان به کمک آن مي­ تواند حقايق را بازشناسي کند. يعني در مسائل نظري حق را از باطل و در مسائل عملي خير را از شر و منافع را از مضار تمييز دهد. در ميان دانشمندان اسلامي در اين باب اندکي اختلاف نظر وجود دارد. اهل حديث و منابله کربه سلفيه معروفند به کارگيري عقل را در دين ناروا و ممنوع مي­دانند اما فرقه­هاي ديگر به ويژه اماميه و معتزله آن را روا و بلکه مي­شمارند.

طرح مباحث عميق الهي از جانب پيشوايان اماميه باعث شد که عقل شيعي از ديرباز به صورت عقل فلسفي درآيد. تحليل و تبيين اين گونه مباحث در حکمت متعاليه صدرايي به اوج خود رسيد تا جايي که زبان و منطق فلسفي در معارف ديني به صورت جدي راه پيدا کرد و در مباحث پيروان حکمت متعاليه نيز ادامه يافت.

در اين نوشتار به نقل ديدگاه­هاي حکيم ملاصدرا و برخي فيلسوفان صدرايي (علامه طباطبايي، شهيد مطهري، استاد مصباح يزدي و آيت الله جوادي آملي) در موضوع عقل و دين و نيز اندکي نقد و ارزيابي آنها پرداخته شده است.

فصل اول کتاب به پيشينه بحث نسبت عقل و دين در تاريخ اسلام اشاره شده است. فصل دوم عقل و دين در مکتب صدرالمتالهين (ره)؛ در دو گفتار مباحث کلي و نسبت عقل و دين در برخي از آموزه­هاي ديني به ارائه مطالب ذيل مي­ پردازد:

گفتار اول: مباحث کلي: معناي عقل، سنت عقل و دين، تحليل و بررسي و فلسفه دين، گفتار دوم: نسبت عقل و دين در برخي از آموزه­هاي ديني: رابطه خدا با جهان و انسان، چالش­ها راه حل علم الهي، چالش­ها، راه حل، حدوث و قدوم عالم، چالش، راه حل­ها، نقد و بررسي، معاد جسماني، چالش­ها، ديدگاه ابن سينا و نقد آن، ديدگاه متکلمين و نقد آن، ديدگاه صدرالمتالهين، هشدار، خلود در عذاب، چالش­ها، ديدگاه صدرالمتالهين، نقد و بررسي، تغيير نظر ملاصدرا، ديدگاه علامه طباطبايي، سريان درک و شعور و عشق در همه موجودات، چالش­ها، يک راه حل و نقد آن، راه حل صدرالمتالهين، نقد و بررسي، پاسخ صدرا و نقد آن، دليلي ديگر و نقد آن، ديدگاه علامه طباطبايي و . . . ، خلقت ارواح قبل از ابدان، چالش­ها، راه حل، ديدگاه علامه طباطبايي، نقد و بررسي و يادداشت­ها.

فصل سوم (عقل و دين در نگاه علامه طباطبايي(ره)) نيز در دو گفتار به ارائه مباحث کلي: معناي عقل، نسبت عقل و دين، نياز بشر به دين و دين و تفکر منطقي، نسبت عقل و دين در برخي از آموزه­هاي ديني: الهيات و معارف ديني، اثبات وجود خدا، تحليل فلسفي، نقد و بررسي، افعال الهي، نظريه اشاعره و معتزله، نقد نظريه اشاعره، نقد نظريه معتزله، پاسخ به يک اشکال، تکاليف ديني، مجازات اخروي، شفاعت اخروي، تشابهات در قرآن، جهاد ابتدايي، برده برداري و سه سوال مهم و پاسخ آنها، مي­پردازد.    

فصل چهارم عقل و دين در نگاه استاد شهيد آيت الله مطهري (ره) نيز در گفتار اول به ارائه مباحث کلي: نسبت عقل و دين، اسلام و پرورش عقل و تجليات عقل گرايي در اسلام مي­پردازد در گفتار دوم (نسبت عقل و دين در برخي از آموزه­هاي ديني) به ارائه مباحثي پيرامون خداشناسي، جبر و اختيار و قضا و قدر: ختم نبوت، مجازات اخروي، مسائل فقهي، آموزه­هاي اقتصادي اسلام مي­پردازد.

همچنين در فصل پنجم (عقل و دين از ديدگاه استاد مصباح يزدي)، هم به دو گفتار با عناوين (مباحث کلي) و نسبت عقل و دين در برخي از آموزه­هاي ديني مي­پردازد.

در مباحث کلي تعريف عقل و دين آمده و نسبت عقل و دين آمده و نقد و بررسي مي­شود و پس تطابق يا تعارض عقل و شرع و انکار عقل و ادراکات عقلي و پيامدهاي منفي آن در آموزه­هاي ديني مطرح مي­شود.

در گفتار دوم (نسبت عقل و دين در برخي از آموزه­هاي ديني) به توحيد در فاعليت، صفات خدا، کمال نهايي بودن قرب به خدا، قرب به خدا و خوشبختي، اعجاز، عبادت، نيت قلبي و اخلاق و حقوق مطرح مي­شود.

در فصل ششم (عقل و دين از ديدگاه آيت الله جوادي آملي) نيز به تعريف دين، تعريف عقل و کارکرد آن، محبت و اعتبار عقل و نسبت عقل و دين پرداخته شده است.

در اين کتاب عباس نيکزاد از 42 منبع براي نگارش اين کتاب بهره جسته است که در بهار 1386 با شمارگان سه هزار نسخه و قيمت 2300 تومان از سوي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و شرکت چاپ و نشر بين الملل وابسته به انتشارات اميرکبير به چاپ رسيده است.

 

  

 

يكشنبه 19 شهريور 1391 - 10:9


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری