شنبه 29 مهر 1396 - 8:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

امام موسي صدر و ليبي در يک رمان ايراني

 

گزارش نشست نقد رمان«شب رنج موسي» نوشته مصطفي جمشيدي

 

نشست نقد و بررسي رمان«شب رنج موسي» نوشته مصطفي جمشيدي با حضور نويسنده و کارشناسان؛ عباس اکبري و جهانگير خسروشاهي در سالن همايش‌هاي بنياد ادبيات داستاني ايرانيان برگزار شد.

در ابتداي اين مشست، عباس اکبري درباره شيوه نقد خود در اين جلسه گفت:«يکي از عادات ناپسندي که در ميان برخي منتقدان وجود دارد ايراد گرفتن بيش از اندازه از يک اثر ادبي است. من در اين جلسه قصد دارم اين اثر را از جنبه ديگري مورد بررسي قرار دهم و به نقاط مثبت آن اشاره کنم؛ توليد اين رمان بهانه‌اي شده است که ما در کنار يکديگر قرار بگيريم و به بحث و بررسي و تبادل نظر بپردازيم.»

وي در ادامه گفت‌:«نکته قابل توجه در اين کتاب به طراحي جلد آن باز مي‌گردد؛ اين طراحي جلد منطبق با محتويات کتاب است و مطابق با سرنوشتي است که براي امام موسي صدر اتفاق افتاده است.»

اکبري در مورد نوشتن کتاب‌هايي با مضامين تاريخي گفت:«يکي از سوژه‌هاي نوشتن پرداختن به حوادث و اشخاص معاصر تاريخي است، ما با انتخاب اين سوژه‌ها تلاش مي‌کنيم کل يا بخشي از زندگي تاريخي آن شخصيت را براي مخاطبان تصوير کنيم. زندگينامه‌هايي که در چند دهه اخير نوشته شده‌اند بيشتر بر اين مبنا بوده‌اند و در گذشته چنين جرياني در ادبيات حاکم نبود. دليل اين امر نيز به رسانه‌ها و اطلاع‌رساني سريع آنان بازمي‌گردد.»

وي در ادامه گفت:«در جامعه ما بعد از انقلاب و پس از هشت سال دفاع مقدس به دليل حساسيت اين دو حادثه تاريخي شخصيت‌ها و حوادث تاريخي براي نوشتن رمان بسيار بودند، از اين همين رو خاطرات بسياري درباره رزمندگان دفاع مقدس و همچنين حادثه جنگ نوشته شد. اين امر بر روي  انتخاب فيلمسازان نيز تاثيرگذار بود و آنها نيز از روي اين آثار به ساخت فيلم اقدام کردند.»

اکبري در ادامه گفت:«سوالي که آقاي خسروي مطرح مي‌کنند سوالي ازلي- ابدي است و جواب مشخصي ندارد؛ اينکه نويسنده تا چه اندازه به يک واقعيت تاريخي نزديک شود يا از آن فاصله بگيرد صرفا به ميل نويسنده بستگي دارد، نويسنده و شرايط اطراف آن است که وي را مجبور به انتخاب يکي از اين دو مورد مي‌کند البته بايد توجه داشته باشيم که تخيل نويسنده به معناي دروغ‌پردازي نيست.»

وي در ادامه افزود:«ساختار روايت در نوشتن اين‌گونه آثار يکي از سوالات مهمي است که براي نويسنده ايجاد مي‌شود، همچنين چگونگي اين روايت نيز از نکات بسيار مهم است، رمان «شب رنج موسي» بطور خطي نگاشته نشده است، در اين رمان شخصيت اصلي داستان امام موسي صدر نيست، از اين رو افراد بسياري در داستان حضور دارند که به گفت‌وگو و روايت داستان مي‌پردازند، اين آدم‌هاي مختلف حول يک محور اصلي که امام موسي صدر است جمع مي‌شوند و حرف خود را بيان مي‌کنند، به نظر من انتخاب اين ساختار بسيار هوشمندانه و خوب بوده است.»

وي در خصوص مبناي فلسفي اينگونه روايت‌پردازي نيز گفت:«اينگونه روايت‌ها بعد از ايجاد مکتب پست‌مدرنيسم در فلسفه ايجاد شدند، پست‌مدرنيسم در معناي اصلي خود به معناي آن است که ما در کشف حقيقت ناتوانيم و از اين رو نمي‌توانيم هيچگاه به حقيقت مطلق دست يابيم از اين رو ما تلاش مي‌کنيم بخشي از واقعيت را در برابر مخاطبان قرار دهيم. در اين رمان تلاش  شده به اين نکته‌ها توجه شود اما برخي شخصيت‌ها بخوبي پرداخت نشده‌اند.»

در ادامه نشست، جهانگير خسروشاهي درباره رمان شب رنج موسي گفت:«سوال اولي که بعد از خواندن اين کتاب به ذهن من خطور کرد اين بود که نويسنده تا چه اندازه حق دارد در واقعيت تاريخي دخل و تصرف داشته باشد. البته اين کتاب دعوي زندگينامه داستاني ندارد و در ابتدا نيز نويسنده به اين امر اشاره کرده است. در ادبيات ما و ديگر نقاط جهان آثاري وجود دارند که تلاش زيادي داشتند به حقيقت نزديک شوند و از سوي ديگر نيز کارهايي نيز بود‌ه‌اند که بسيار از آن واقعيت تاريخي فاصله گرفته‌اند.»

وي در انتقاد از اين کتاب گفت:«متاسفانه در اين کتاب ذکر نشده که دليل اصلي ربايش امام موسي صدر چه بوده است. در مورد ربايش امام موسي صدر دو نظريه وجود دارند. نظريه اول به اين باز مي‌گردد که امام موسي صدر به دليل نفوذ خود در مناطق ايران، عراق و لبنان از سوي استکبار جهاني ربوده شد تا از تاثيرگذاري وي در اين مناطق کاسته شود. نظر دوم در اين خصوص عنوان مي‌کند که سرهنگ قذافي به دليل ايرادگيري امام موسي صدر بر قرآن‌خواني او با وي دچار اختلاف شد و از اين رو وي را ربود.»

نويسنده کتاب«غروب آبي رود» در ادامه گفت:«در اين رمان به نظريه اخير تکيه شده و اينکه براي امام موسي صدر بدلي ساخته شده بود. به نظر من اين کتاب از نظر تاريخي مشکلاتي دارد و بايد در زمينه تحقيقات تاريخي آن توجه بيشتري انجام مي‌شد تا شخصيت جامع‌الاطراف صدر تصوير شود.»

خسرو شاهي در مورد ويژگي امام موسي صدر گفت:«امام موسي صدر در لبنان محبوبيت فراواني داشت. وي در وضعيت اجتماعي زنان و مردان شيعه تحول بزرگي در اين کشور آفريد اما در اين کتاب ما بيشتر شاهد آن هستيم که ماموران حقير قذافي که در جست‌وجوي آمال حقيرتر خود هستند حضور دارند و چندان به امام موسي صدر پرداخته نشده است.»

خسروشاهي در خصوص انتخاب اين نوع روايت گفت:«اگر آسيبي به زبان وارد شود اين زبان ديگر توانايي حمل حقيقت را نخواهد داشت. پست مدرنيسم شک و ترديدي بود که به مدرنيسم و علم‌گرايي وارد شد. اين مکتب سرگشتگي دنياي غرب را نشان مي‌داد، به نظر من استفاده از اين نوع روايت‌ها ممکن است شک و ترديدهايي را در خصوص اصل موضوع ايجاد مي‌کند.»

در بخش پاياني نشست، مصطفي جمشيدي نويسنده کتاب درباره نگارش رمان شب رنج موسي گفت:« نويسنده با توجه به ديدگاه خود به نوشتن مي‌پردازد، به نظر من حرکت امام موسي صدر به قدري بزرگ بود که همانند کار انبياء‌ است، از سوي ديگر ليبي سرزمين رازها و رمزهاست و اين در شخصيت‌هاي سياسي اين کشور نيز به خوبي ديده مي‌شود، به نظر من سوژه نوشتن در مورد امام موسي صدر شباهت فراواني به قصه اصحاب کهف دارد؛ اين سوژه ذخيره داستان بسياري دارد، کار من در اين اثر روبه‌رو شدن با يک معما بود و براي رسيدن به مطلوب مجبور شدم آن را به خرده‌ معماهايي تبديل کنم. در داستان اصحاب کهف نيز روايت‌هاي مختلفي در مورد اين افراد مي‌شود و عده‌اي عنوان مي‌کنند که 4 نفر بودند و به همراه سگ‌شان 5 نفر مي‌شدند و برخي عنوان مي‌کردند که شش نفر بودند و با سگ‌شان هفت نفر مي‌شدند؛ حتي در قرآن نيز به تعداد دقيق آنها اشاره نمي‌شود.»

 

 

چهارشنبه 15 شهريور 1391 - 12:12


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری