پنجشنبه 8 تير 1396 - 15:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان تهران

 

امواج بيداري اسلامي

 

«وَ نُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ ؛ و خواستيم بر كسانى كه در آن سرزمين فرو دست‏شده بودند منت نهيم و آنان را پيشوايان [مردم] گردانيم و ايشان را وارث [زمين] كنيم» (سوره قصص، آيه5)

امام خميني (ره): امروز جنگ حق و باطل، جنگ فقر و غنا، جنگ استضعاف و استکبار و جنگ پابرهنه، مرفهين بي درد شروع شده است و من دست و بازوي همه عزيزاني که در سراسر جهان کوله بار مبارزه را بر دوش گرفته اند و عزم جهاد در راه اعتلاي خدا و اعتلاي عزت مسلمين را نموده اند

مي بوسم و سلام و درود خالصانه خود را به همه غنچه هاي آزادي و کمال نثار مي کنم. (صحيفه امام، ج21، 29/4/1367 )

 

بررسي روند گسترش اسلام سياسي در جهان اسلام

موج اول؛ بيداري اسلامي اصلاحي

موج دوم؛ بيداري اسلامي انقلاب و جهاد

موج سوم؛ بيداري اسلامي مشارکت و جهاد

موج اول بيداري اسلامي اصلاحي:

-شرايط اجتماعي جوامع اسلامي در موج اول

 - خصايص موج اول بيداري اسلامي

- رهبران فکري موج اول بيداري اسلامي

 

شرايط اجتماعي جوامع اسلامي در موج اول

1- شرايط استعمار در جهان اسلام.

2- بي خبري از رشد تمدن و عقب ماندگي جوامع اسلامي.

3- گرايش به خرافه گرايي و فرقه گرايي در بخشهاي از جوامع اسلامي.

4- شروع مهاجرت يهوديان به فلسطين .

5- عدم شگل گيري دولت، ملت ها در جهان اسلام.

6-وجود خلافت اسلامي و عدمرضايت اکثريت بخش هاي تابعه و سوء استفاده براي توليد ناسيوناليسم.

 

خصايص موج اول

1- اصلاح به ندرت جنبه مسلحانه مي گرفت بيشتر جنبه گفتماني و تلاش براي بيداري مسلمانان از طريق قلم، بيان، محاورات فردي انجام مي گرفت.

2- فردي حرکتهاي خود جوش بيدارگرانه توسط انديشمندان بصورت انفرادي و در قالب سفر، توليد نشريه و کتاب بود- عدم مشاهده حرکت هاي جمعي اعتراضي.

3- نامشخص بودن حکومت سياسي مدنظر مصلحان از حاکمان مستبد تغيير رفتار را انتظار دارند تا تغيير ساختار.

4- فکري، اجتماعي، سياسي (حوزه هاي اصلاحي) ؛ تطابق تمدني و بازخواني مؤلفه هاي اجتماعي اسلام در مقابل تمدن غرب تلاش مي کنند (اقبال) ؛ خزانه زدايي از ذات دين (سيد جمال) ، در صدد استخراج احکام سياسي، اجتماعي (اجتهاد)

رهبران فکري موج اول

1- سيد جمال الدين حسيني اسدآبادي

2- علامه محمد اقبال لاهوري

3- شيخ محمد عبده

4- عبدالرحمن کواکبي

5- ابو الا علي مودودي

6- شيخ حسن البناء

سيد جمال الدين اسدآبادي:

- اولين بيدارگر اسلامي در دوران معاصر.

- اولين مصلح در دنياي معاصر اسلام.

- اولين شخصي که فعاليت هاي سياسي را ضد قدرتهاي استعماري و تسلط بيگانگان در کشورهاي خاورميانه آغاز کرد.

- نهضت هاي اسلامي «آزادي خواهانه و اصلاحي عالم اسلام» بر اثر تعليمات و تلقينات او به وجود آمد.

- به تعبير شهيد مطهري سلسله جنبان نهضت هاي اصلاحي صد سال اخير.

- حرکت سيد دو بعُد اساسي داشت و نهضت او فکري و اجتماعي بود.

- «آنگاه چنين نتيجه گرفتم که بدترين و کشنده ترين درد که همانا تجزيه و انقسام مردم و تشتت آراء و افکارشان است و اختلاف آنها در اتحاد و اتحاد آنها در اختلاف، آنگاه به توحيد کلمه آنها و آگاه کرد نشان به خطرهاي اروپايي، که از طرف آنها را فرا گرفته است همت گماشتم»

اهداف سيد جمال الدين:

- مبارزه با استبداد داخلي

- پيراسته کردن دين

- مبارزه با استعمار

- اتحاد جهان اسلام

- رشد علوم و فنون در جهان اسلام

 

عوامل موثر در ايجاد اتحاد جهان اسلام

1- احساس مشترک در برابر خطر: انگلستان نقطه مقابل اين تفکر بود (تفرقه بينداز، حکومت کن)

2- شناخت ابزار دفاعي: تمسک به ريسمان الهي و تکيه بر اسلام بعنوان پشتوانه دفاعي مشترک

3- اتفاق آزاد هنگام اقدام: اين مشکل هم چنان بر جهان اسلام حاکم است، در عصر حاضر مساله فلسطين نشانگر اين عدم اتفاق آزاد است

 

محمد اقبال لاهوري:

- به قول شهيد مطهري بايد او را قهرمان اصلاح ناميد.

- در کتاب «فلسفه خودي» پيش بيني مي کند که تهران در آينده قرارگاه مسلمانان خواهد شد.

- گرچه انحرافاتي را که در حوزه مسلمانان با عنوان اصلاح (قيام آتاتورک و وهابيت) وجود دارد تاييد

مي کند هيچ اعتقادي به فرنگي ها در حوزه فرنگي مآبي آتاتورک و تکفير فرقه هاي مسلمين وهابيت ندارد.

 

وجوه اشتراک اقبال با سيد جمال:

1. هر دو اشتراک اقبال با سيد جمال

2. هر دو غرب را خوب مي شناسند

3. هر دو راه در ميان دردهاي جهان اسلام را در درون دين و شرق جستجو مي کنند

4. هر دو از منظر فکري و اجتماعي به مبارزه مشغول اند. «بي ديني عشق را در غربق کشته و در شرق عقل از سر در گمي به بردگي افتاده است ... زندگي نه در آسيا سوز و سازي دارد و نه در اروپا شود و حالي در اينجا خودي مرده است و در آنجا وجدان» احياي فکر ديني، علامه اقبال لاهوردي

در نظر اقبال انسان جديد به سه چيز نيازمند است:

1- تعبير روحاني از جهان

2- آزادي روحاني فرد

3- اصول اساسي و دائم که تاثير جهاني تکامل اجتماعي انسان را بر مبنايي روحاني توجيه مي کند. (ضرورت اجتهاد و بازشدن باب آن)

«بعد از مطالعه و تحقيق در حقوق اسلامي به اين نتيجه رسيدم که اجراي مقررات شريعت اسلام بدون وجود دولت اسلامي غير ممکن است،قوميت و ناسيوناليسم غالباً دامي است که استعمارگران براي انصراف مسلمانان از وحدت گسترده اند اما مسلمين بايد بدانند سرزمين اسلام يکي است.»

شيخ محمد عبده :

«پدرم به من حياتي بخشيد که علي و محروس در آن با من سهيم بودند، ولي سيد جمال به من حياتي بخشيد که من در آن با محمد، ابراهيم، موسي، عيسي و اولياء و قدسيان شريکم. »

حوزه سياسي عبده در مقايسه با سيد جمال کم رنگ تر است.

- به دنبال حل مساله «اسلام و مقتضيات زمان» بود.

- سياستش در برابر غرب برخلاف سيد که تهاجمي بود او تدافعي بود.

- عبده معروف به اعتدال و اصلاح است و راهي به حوزه خشونت ندارد.

- حوزه اخلاق و تربيت اسلامي را بر جسته تر از سيد پيش برد.

- اخوان المسلمين معمولاً خود را سلفي و از پيروان عبده مي دانند.

- به دنبال قرابت شعبه هاي فقه اسلامي بود و با تفرقه و درگيري عاي خود گفتماني در حوزه مسلمين مخالف بود در حالي که رشيد رضا با تکيه بر راه محمدبن عبدالوهاب مسير شيعه ستيزي را طي کرد.

- عبده مانند سيدجمال در پي آن بود که ثابت کند اسلام توانايي دارد که به عنوان يک مکتب و يک ايدئولوژي راهنما و تکيه گاه انديشه جامعه اسلامي قرار گيرد و آنها را به عزت دنيايي و سعادت اخروي برساند. فرآيند سلفي گري در حوزه اهل سنت

عبدالرحمن کواکبي:

کواکبي در سال 1274 هـ .قـ در سوريه فعلي (عثماني سابق) به دنيا آمد.

- در ابتدا علت عقب ماندگي مسلمان را وضع بد اقتصادي مي دانست.

- بر خلاف سيد جمال به استعمار کمتر توجه مممي کرد و بيشتر متوجه استبداد داخلي بود.

- کواکبي به اسلام سياسي معتقد بود.

- راه علاج استبداد داخلي را بالا بردن شعور سياسي مردم و لازمه رشد سياسي را ارتقاي شعور ديني مي دانست.

- کواکبي به همبستگي دين و سياست سخت پاي بند بود و بخصوص دين اسلام را ديني سياسي مي دانست.

- کواکبي براي گوهر آزادي ارزشي ويژه قائل بود.

- دين را عامل با ارزش تحصيل آزادي واقعي و ديدار کننده احساس سياسي شود.

- قطعاً انديشه کواکبي براي مبارزه امروزي مسلمانان بخصوص در جهان عرب که هنوز بصورت موروثي و قبيله اي اداره مي شود بسيار کار ساز است.

- کواکبي در کتاب ام القري، دردهاي جامعه اسلامي و رمز عقب ماندگي مسلمانان را چنين خلاصه مي کند:

1 - کج فهمي و دور افتادن از حقيقت اسلام.

2 - استبداد راي پرهيز از مشورت و همفکري.

3 - نبودن آزادي در همه زمينه ها اعم از بيان، آموزش و مباحثات علمي.

4 -کوک شدن اصل امر به معروف و نهي از منکر ميان مسلمانان.

5- سهل انگاري در امر دين به گونه اي که جز سخني از اسلام، آن هم به منظور نيل به مقصد شخصي چيزي نمانده است.

6- نفوذ روحاني نماها و وعاظ السلاطين و علماي درباري در جامعه اسلامي.

7 - تنگ نظري در طرح علوم ديني وبي توجهي به علوم روز.

8- روح نا اميدي و ياس بين مسلمانان.

9- نبود رهبري مدير، مدير و مخلص که لايق پيروي باشد.

10- فقر تنگ دستي که هرگونه شر، جهل و بد اخلاقي از آن بر مي خيزد.

11- کلام متکبر و مستبد.

12- ترک شدن احکام اسلامي و تعطيل شدن حدود.

13- جهل و نا آگاهي ميان ملت هاي مسلمان. به جنبه هاي استعماري و عوامل بيروني انحطاط مسلمين اشاره نمي کرد و تا حدود به ناسيوناليم نيز پاي بند بود لذا انديشه او فراتر از سوريه و مصر نمي رود.

ابو الاعلي مودودي :

- وي نه تنها متفکر و نظريه پرداز اسلامي بود، بلکه مبارز اجتماعي نيز بود.

- براي حاکميت اسلامي در قالب جماعت اسلامي پاکستان تلاش کرد.

اشتراک نظر مودودي با امام خميني (ره):

- منشاء مشروعيت (توحيد)

- عدم جدايي دين از سياست

- رد دموکراسي هاي غربي

- اعتقاد به تشکيل حکومت اسلامي توسط پيامبر (ص)در مدينه

- سيد قطب به شدت از انديشه او متاثر بود و درکتاب المعالم في طريق به انديشه مودودي اشاره مي کند و در دادگاه نظامي نيز به تاثير خود از مودودي اشاره مي کند.

اهداف حکومت اسلامي:

1. هدف مياني : برقراري نظم عمودي و عدالت اجتماعي در تمامي ابعاد و شئون (مشترک ميان حکومت اسلامي و حکومتهاي متداول در غرب).

2. هدف عالي: پرورش اخلاق و فضيلت در جامعه انساني (حکومت عهده دار تربيت معنوي جامعه است)

مباني انديشه مودودي مبني بر توانايي انديشه اسلامي در اداره جامعه ارسه رکن اساسي نشات مي گيرد:

الف: توحيد (منبع مشروعيت حکومت ديني است): راه خداوند که در شريعت او متجلي است، در حکومت اسلامي و مجموع قوانين، اصول، مباني و اهداف کلي که دارد، صاحب مشروعيت و حاکميت اعلي است و همه دستگاه هاي حکومتي بايد درقانونگذاري استنباطي و در تصميم گيري هاي خود به مقتضيات قانونگذاري الهي و ارزش ها و اهداف عاليه اي که با آن همراه است، پاي بند باشند و هيچ صاحب قدرتي حق ندارد در اعمال شخصي و هم چنين در امر و نهي هاي خود از چارچوب حدود احکام الهي خارج شود.

ب: رسالت: پيامبر ده سال تمام اين وظيفه يهني حکومت و رياست دولت اسلامي را بر عهده داشت.

ج: خلافت: منظور همان خليفه الهي و جانشيني انسان بر زمين است و به نظر او شايستگي انسان براي حکومت از همين جا ناشي مي شود. معتقد است براي انتخاب حاکم اسلامي بايد به بعيت عمومي مراجعه کرد.

حسن البناء :

از دو نظر رهبران موج اول بيداري اسلامي متفاوت است:

1- مانند سيد جمال يامودودي پارچوب نظري خاصي نداشت، اما بدنبال حکومت اسلامي و بازگشت اسلام اوليه بود.

2- او به تشکلات فکر مي کرد بعد از تجربه سيد عبده به اين نتيجه رسيد لازمه حرکت اجتماعي و سياسي ايجاد و تشکلات و سازماندهي است.

- در سال 1928 اخوان المسلمين را در شهر اسکندريه مصر ايجاد کرد و با دعوت بنيادگرايانه وي به سرعت اخوان به بيش از 25 کشور اسلامي گسترش يافت.

- مهاجرت يهيوديان به فلسطين و درگيرهاي انگليس و مصر بر سر کانال سوئز به زودي شاخه نظامي اخوان را هويت بخشيد.

- با کرور حسن البناء و در سال 1949 (يکسال بعد از تشکيل اسرائيل) ضربه سنگيني بر اخوان وارد آمد و تا بازگشت سيد قطب از امريکا تقريبا اخوان رو به افول بود و رهبران جايگزين نتوانستند به اندازه حسن البناء تاثير گذار باشد.

موج دوم بيداري اسلامي؛ انقلاب و جهاد:

زمينه هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي موج دوم

-          مهمترين عوامل بيداري اسلامي در موج دوم

-          خصايص جنبش هاي اسلامي در موج دوم

-          رهبران فکري موج دوم زمينه هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي

1- ظهور رژيم صهيونستي و رسميت يافتن آن توسط سازمان ملل در سرزمين هاي اشغالي فلسطين (1948 م / 1327 هـ .ش)

2- افول ناسيوناليسم عرب در مبارزه با اشغالگران قدس و لزوم ايدئولوژي آلترناتيو.

3- تغيير رويکرد استعمار از استعمار کهن به استعمار نو.

4- بر جسته شدن جنبه هاي فرهنگ مبتذل غرب در جهان اسلام.

5- تلاش غرب براي حاکميت سکولارها در جهان اسلام و استمرار سر سپردگي آنان به غرب.

6- انسجام روحانيت شيعه بعد از تجربه تلخ انقلاب مشروطه و تکامل اين انسجام در دهه 50 هـ . ش.

- از نظر زماني تقريباً از زمان تاسيس رژيم اشغالگر قدس از سال 1948 تا فروپاشي شوروي در سال 1990 را در بر مي گيرد.

- مساله دارالسلام

- دارالحرب جايگاه ويژه اي بين مسلمانان يافت.

- اسلام گرايان بسمت مبارزه با غرب يا حکومتهاي غير مردمي وابسته به غري مي شوراند.

مهمترين عوامل بيداري اسلامي در موج دوم:

1. انقلاب اسلامي ايران

2. نظام عقايد اسلامي

3. پيشينه و سوابق تاريخي مسلمانان

4. پيدايش رهبري ديني و سازماندهي

5. مداظه نظامي غرب در جهان اسلام و حمايت از اسرائيل و حکومتهاي وابسته

تأثيرات انقلاب اسلامي بر بيداري اسلامي

تأثيرات غير ارادي انقلاب اسلامي:

الف- الهام بخشي

ب- حمايت رسانه اي

ج- ابداع روز قدس

د- راهپيمايي برائت از مشرکان

هـ- مخالفت با روند صلح (سازش) در خاورميانه و حمايت از انتفاضه

و- عدم به رسميت شناختن اسرائيل

خصايص جنبش هاي اسلامي در موج دوم :

- تأکيد بر اسلام

- سازماندهي و تشکيلات

- فراگيرندگي:

فکري: اعتمادي، فرهنگي، اقتصادي، علمي، و اجتماع بود

جغرافيايي: حصار، هيچ مرزي باقي نماند.

اجتماعي: توده هاي مردم

- چند مرکزي: جنبش ها در نقطه اي از جهان اسلام، رهبري واحدي ندارند.

- مداومت و استمرار: استمرار زماني علل؛ مرحله به مرحله

خصايص مشترک گروه هاي اسلام را مي توان اينگونه بيان کرد:

1- بازگشت به اصول اوليه مکتب اسلام و پيروي از تعاليم قرآن و سنت.

2- سعي در بسيج تجمعات ديني براي دستيابي به اهداف سياسي.

3- بهره برداري از آداب و سنن گذشته و در عين حال، باز بيني و تجديد نظر در رسومات ديني و خرافه زدايي از آنها.

4- پاي بندي عميق به ارزشهاي اسلامي بعنوان اصول بنيادين.

5- هماهنگ کردن دستورها و رهنمودهاي ديني با عقل و مقتضيات زمان و پذيرش نقش مقتضيات زمان در اجتهاد و برداشت از اصول مکتب در عين پاي بندي به اصلي و صريح قرآن و سنت.

6- تاکيد بر وحدت اسلامي.

7- اهميت فوق العاده براي شهادت.

8- تأکيد مخصوص بر نقش مسجد در سازماندهي نهضت هاي اسلامي و جامعه اسلامي.

رهبران فکري موج دوم :

1- امام خميني (ره)

2- سيد محمد باقر صدر (ص)

3- سيد قطب

امام خميني (ره) :

جغرافيايي انديشه سياسي امام خميني (ره) درسه حوزه ايران ،جهان اسلام وعالم مستضعفين را در بر گرفت.

سر فصل هاي سياسي انديشه امام خميني (ره):

- نظريه ولايت فقيه

- عدم جدايي دين از سياست (پاسخگويي – احکام – حکومت)

- جهاني بودن نهضت اسلامي

- دعوت و صدور انقلاب اسلامي

- حمايت از مستضعفين و مظلومان عالم

- نفي سبيل

- استکبار ستيزي (موضع هجومي)

- تأکيد بر امت واحده

- جنگ ايمان و عقيده و نفي ملي گرايي و وطن گرايي

سيد محمد باقر صدر:

- از نوابغ کم نظير جهان اسلام و تشيع

- در سه حوزه اقتصاد و فلسفه، بخصوص مباحث هستي شناسي و انسان شناسي سر آمد بود.

- شهيد صدر شالوده فکري حکومت سياسي خود را از آيه خلافت در قرآن (نِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً ) مي گيرد و شان جانشيني انسان را مبدا ورود به حکومت و سياست مي داند. بقره/30

عناصر جامعه: 1. انسان 2. طبيعت 3.پيوند با استخلاف 4.اسلام نظام اجتماعي کامل است.

شهيد صدر هر حوزه فردي آزادي انسان را آزادي از شهوات و در حوزه اجتماعي، آزادي را رهايي از بت پرستي مي داند و چون انسان بندگي را پذيرفته است نمي تواند سلطه ديگري را بپذيرد و اين نقطه اختلاف اسلام و غرب است.

شهيد صدر معتقد است بعد سياسي خلافت (حکومت) از سه جنبه بوجود مي آيد:

ولايت و رهبري در جامعه؛ امانت داري و تحقق مسئوليت؛ نظافت و مشارکت در جامعه

اين هر سه از عقل و آزادي انسان ناشي مي شود. در يک جمع بندي درباره خلافت و حکومت در اسلام و مباني و اصول نظريه خلافت، صدر با ملاحظه چند عنصر اساسي نظير فطرت بشري، عقل و خود، آزادي و اختيار، اراده و غدم و اعتقاد به وحدانيت و شورا که زير ساخت حرکت و تعالي انسان را تعيين مي کنند به جمع بندي اهداف نظريه خلافت مي پردازد:

1- خداگونه شدن و هدف نامحدود

2- روند کامل انسان شدن تا رسيدن به الي الله

3- ايجاد اجتماع سياسي، دولت و تشکيل حکومت

4- آزادي انسان و عدم سلطه جويي

5- عموميت و همگاني بودن خلافت

سيد قطب:

- او بر عکس فرنگ رفتگان جهان اسلام، بعد از بازگشت از آمريکا يک انقلابي صاحب فکر متعلق به قرن بيستم ظاهر شد.

- کتبش: في ظلال قرآن؛ المعالم في طريق

- عدالت اجتماعي در اسلام

- شاهکار سيد قطب در حوزه اسلام المعالم في طريق است در اين کتاب بر خلاف نحله هاي فکري ديگر اهل سنت که معمولاً در حوزه چه کسي بايد حکومت کند؟ وارد نمي شود. حاکم اسلامي را پيشتاز مي نامند.

در سراسر کتاب دو مفهوم وجود دارد که کليد رابطه ميان انسان و خداوند در جامعه مدنظر سيد قطب است.

اين مفهوم عبارتند از : عباد (العبوديه) و حاکميت (الحکميه).

- غايت آرمان سيد قطب بندگي خدا و تشکيل حکومت است.

- سيد قطب تنها به دو نوع جامعه (الهي و جاهلي) قائل بود.

- سيد قطب تنها راه استقرار حکومت الهي را اصلاحي و چرف نمي داند، بلکه شمشير را نيز تجويز مي کند. (شمشير و کتاب)

ويژگي هاي دين اسلام از ديدگاه سيد قطب :

1. رباني بودن 2. ثابت بودن 3. جهان شمول بودن 4. هماهنگ بودن 5. ايجابي بودن 6. واقع گرايي 7. يکتا گرايي

- سيد قطب معتقد است پيشرفت و اختراعات هادي تنها معناي تمدن نيستند، بلکه از ديدگاه اسلام، پيشرفت هادي و اخلاقي هر دو با هم معناي تمدن است.

- اگر مي خواهيم اسلام عامل نجات باشد، بايد حکومت کند.

- زينب الغزالي: رئيس شاخه زنان اخوان المسلمين مصر: اگر خواستيد بدانيد چرا سيد قطب را به دار آويختند کتاب المعالم في طريق را بخوانيد.

موج سوم بيداري اسلامي؛ مشارکت و جهاد:

- زمينه ها و شرايط زماني اسلام گرايي

- راهبردهاي اسلام گرايان

- بررسي نمونه هاي مشارکت زمينه ها و شرايط زماني اسلام گرايي در موج سوم

زمينه ها و شرايط زماني اسلام گرايي:

1- پايان جنگ سرد و فرو پاشي شوروي

2- جهاني شدن

3- هنجار سازي مبارزه با تروريسم توسط غرب

4- رشد رسانه هاي فرامرزي در جهان و جهان اسلام

5- افزايش حضور نظامي غرب در جهان اسلام

6- شروع روند صلح (سازش) در خاورميانه

7- پيروزي هاي حزب الله لبنان

8- تغيير سياست هاي اولويت دار جهان منافع ملي جنگ موازنه قدري صلح حقوق بشر فقر محيط زيست

راهبردهاي اسلام گرايان در موج سوم :

1. بازگشت اسلام و قرآن با اولويت روشهاي دموکراتيک

2. اعلام توانمندي انديشه اسلامي

3. تتقيد به عدم جدايي دين از سياست

4. احياي تمدن اسلامي

5. کسب قدرت سياسي

6. توجه به مسائل اقتصادي و اجتماعي

7. اجراي احکام و فرائض اسلامي

8. ميهن و تفکر جهان شمولي در اسلام

9. شيوه نگاه به تمدن غرب

10. تهاجم به جاي تدافع

11. عمل مرحله به مرحله

12. انعطاف پذيري

13. مشارکت

 

بررسي نمونه هاي مشارکت:

1- ترکيه 2- الجزاير 3- مصر 4- کويت 5- بحرين 6- اردن 7- مراکش 8- يمن 9- عراق 10- فلسطين 11- ليبي

-          خلاصه کتاب «امواج بيداري اسلامي» اثر عبدالله گنجي ارجنکي

 

مصيب سلطاني

كارشناس تشكل هاي ديني اداره تبليغات اسلامي شهرري

 

يكشنبه 12 شهريور 1391 - 11:0


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری