پنجشنبه 23 آذر 1396 - 20:26
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

سفيدي چهره زال در شاهنامه نشانه نور است

 

گزارش از پانزدهمين نشست«شاهنامه‌پژوهي»در سراي اهل قلم

 

پانزدهمين نشست از سلسله درس‌هاي«شاهنامه‌پژوهي» با حضور احمد ابومحبوب، مدرس اين دوره و جمعي از علاقه‌مندان به شاهنامه در سراي اهل قلم برگزار شد.

ابومحبوب در آغاز اين جلسه با مروري بر مباحث پيشين با معرفي سام گفت:«سام از پهلوانان سابقه دار تاريخ اسطوره اي ايران در شاهنامه است، نياي سيستاني دارد و از پادشاهان محلي ايران است. در عين حال مي‌توان گفت ميان سام و هند ارتباطاتي وجود دارد.»

وي در ادامه با اشاره به بحث تولد زال توضيح داد:«زال پس از تولد به دليل چهره خاصي که دارد براي پرورش به طبيعت بازگردانده مي‌شود و مي‌توان گفت به نوعي با کوه و سيمرغ ارتباط مستقيم دارد. در اصل کوه اوج نماد روابط انساني در رسيدن به اهورامزدا و جهان غيب است. سيمرغ در کوه زندگي مي‌کند و سمبل ميترا و نماد مهر است و با اين تعبير به نظر مي‌رسد تولد زال گردش از آيين کهن به آيين جديدتر ميترايي است.»

اين پژوهشگر ادامه داد:«زال خصلت‌هاي تازه‌اي دارد که سام در کودکان ديگر هرگز نديده است و به همين دليل از ديدنش وحشت مي‌کند، پديد آمدن زال به نوعي پديد آمدن دوره‌اي نو را نويد مي‌دهد و حتي مي‌توان گفت به‌دنيا آمدن زال پايان دوران سام است.»

وي با تاکيد بر اين موضوع که جهان مادي آميزه‌‌اي از بدي و خوبي است، اظهار کرد:«هر چه از جهان اهورايي دور شده و به جهان اهريمن نزديک مي‌شويد مبارزه ميان نور و ظلمت بيشتر ديده مي‌شود. در اين بخش از شاهنامه نيز سفيدي چهره زال نشانه نور و سنبل اهورا مزدا است چرا که رنگ سفيد در اسطوره هاي ايراني نماد اهورامزداست.»

ابومحبوب افزود:«تولد زال آغاز يک جريان فرهنگي در زمان منوچهر است، سام نماينده فرهنگ شرقي تر غير ايراني يا هندي است اما زال از سام متولد مي‌شود و اين به اين معناست که فرهنگ ايراني به نوعي با فرهنگ هندي ارتباط دارد، در عين حال زال از همه عناصر مادي پاک است و مانند جانواران عريان از تفکرات مادي‌گرايانه جامعه رشد مي‌کند.»

وي در توضيح بيشتر اين موضوع گفت:«زال نشان‌دهنده تغيير و دگرگوني است، در طبيعت بزرگ شده و همان انسان خالص طبيعي است، دور از انسان‌ها بزرگ مي شود چرا که بناست از محدوديت‌ها و تربيت‌هاي انساني دور باشد. دراصل بناست طبيعت زال را پرورش دهد و به عنوان يک انسان خالص تحويل جامعه بدهد.»

ابومحبوب در ادامه ابياتي از آغاز اين داستان را قرائت کرد و توضيح داد:«زال انساني دو چهره است، موبد و بخرد دو چهره زال هستند. در اينجا خرد ميترايي منظور است که بر مبناي نور است و اين‌که با وجود رها شدن در طبيعت يزدان سرنوشت ديگري براي زال تعيين کرد.»

وي در ضمن قرائت ابيات اين داستان به ارايه توضيحاتي درباره برخي از واژه‌ها يا اصطلاحات پرداخت. اين پژوهشگر در ادامه درپاسخ به سوال يکي از حاضران مبني بر زن يا مرد بودن سيمرغ گفت:«سيمرغ نماد پرورش و نگهداري از فرزندانش است به همين دليل مي‌توان گفت که سيمرغ زن بوده است.»

وي در پايان با خواندن ابياتي از شاهنامه، داستان خواب ديدن سام و فرا خواندن موبدان براي تعبير خواب و آغاز تلاشش براي پيداکردن زال، فرزندي‌ که زماني که تنها هفت روز داشت درکوه رها شد را بيان کرد.

 

 

يكشنبه 12 شهريور 1391 - 10:34


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری