يكشنبه 30 مهر 1396 - 9:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

بررسي موسيقي در آيين مهر و چند گوشه ديگر

 

بررسي موسيقي در آيين مهر و چند گوشه ديگر

(کوروش کبير، آرش کمانگير، عُشاق، نقش سازها در جنگ­هاي گيلان و مازندران و . . .)

نوشته: جهانگير (عباس) داناي علمي

شمارگان: 2500

قيمت: 4500 تومان

انتشارات: سوره مهر

مطالب اين کتاب حاصل تحقيقاتي است که در موقعيت­ها و زمان­هاي مختلف انجام گرفته است نويسنده هنگامي که درباره موضوعات تاريخي، اجتماعي و فرهنگي مردم گيلان و مازندران، از گذشته­هاي دور تاکنون تحقيق مي­کرد، متوجه شد که موسيقي و سوژه­هاي مورد نظر چنان در هم تنيده شده است که جدا کردن آن­ها از هم امکان پذير نيست چنان که موسيقي و آيين مهر جزء تفکيک ناپذير آداب و رسوم کشتي در گيلان و مازندران بود و موسيقي در جنگ­ هاي مردم گيلان و مازندران همچون سلاح کاربرد داشت مثلاً حکام مازندران که به دستور مغولان براي فتح قلعه گرد کوه رفته بودند، تحت تاثير شعر و موسيقي قطب روياني محاصره را ترک کردند و به زادگاه خود بازگشتند.

اين کتاب حاصل سالها تحقيقات ميداني و ديدار حضوري با افرادي است که اطلاعات گران مايه­اي درباره اين موضوع داشتند. علاوه بر آن از منابع زيادي در اين زمينه نويسنده بهره برده است که در پايان هر بخش به آنها اشاره شده است تا علاقمندان براي کسب اطلاعات بيشتر به آنها مراجعه کنند.

اين کتاب داراي هشت فصل با عناوين موسيقي در آيين مهر و نقش سازها در کشتي گيلان و مازندران، تاثير آرش کمانگير بر موسيقي، کوروش کبير و آهنگ سوگ سياوش، نقش سازهاي موسيقايي در جنگ­هاي گيلان و مازندران، تاثير آهنگ عشاق بر شاهان و حکام، حُداء آهنگي براي شتران، دو روايت شبيه به هم از اسحاق موصلي و عارف قزويني و شعر پهلوان فرامرز و ماجراي خانيان در دوران مشروطه تنکابن است.

فصل اول (موسيقي در آيين مهر و نقش سازها در کشتي گيلان و مازندران) شامل عناوين کلي ذيل است:

چکيده، مقدمه، آيين مهر، تولد مهر، کشتن گاو، مراحل سير و سلوک مهربان، مراحل مهري، آيين مهر و موسيقي، نقش موسيقي در کشتي گيلان و مازندران، موسيقي در کشتي گيله مردي، موسيقي در کشتي باوج تالش، موسيقي در کشتي لوچو، آهنگ و رقص کشتي در کشتي محلي تنکابن، نتيجه و منابع.

تاثير آرش کمانگير بر موسيقي عنوان فصل دوم است که درباره جنگ ايران و توران، مراسم تير ماسيتزه، تير ماسيتزه و درخت گردو، اميري خواني در تير ماسيتزه و اشعار اميري سخن مي­گويد.

همچنين کوروش کبير و آهنگ سوگ سياوش هم عنوان فصل سوم است که مخاطبان با نام سياوش، باربد و سرود کين سياوش، کوروش و موسيقي و کادوسيان آشنا مي­کند.

آهنگ و موسيقي جنگ، استفاده از طبل و شيپور و طبل حمله، استفاده سيد ظهيرالدين مرعشي از دهل و نقاره و خبر دادن از طريق نقاره و کرنا هم از محورهاي فصل چهارم (نقش سازهاي موسيقايي در جنگ­هاي گيلان و مازندران به شمار مي­رود.)

عناوين کلي فصل پنجم تاثير آهنگ عشاق بر شاهان و حکام نيز به شرح ذيل است:

 چکيده، مقدمه، عشاق و معني آن، عشاق ازمنظر نويسندگان کتب موسيقي، نظر استادان درباره عشاق جديد و قديم و جايگاه آن در رديف و دستگاه، جايگاه عشاق در رديف دستگاه از نظر استادان فن، نواختن عشاق در کشورهاي ديگر، اعتقاد بر هفت مقام و کواکب، مقام و پيامبران، مقام عشاق و حيوانات، خواندن آهنگ براساس روحيات و مقام عشاق، عشاق و فصل­ها، شنيدن عشاق در صبح و ظهر و خواب، تاثير مقام عشاق بر قوت و شجاعت، زمان خواندن آواز، عشاق و طبع­ها، نواختن آهنگ عشاق در مجالس، عشاق و مقدار بانگ آن، عشاق و دور آن از نظر مراغي، نقش آهنگ عشاق در تعزيه و نوحه گري، آهنگ عشاق در اشعار محلي مازندران و گيلان، مازندران، گيلان، عشاق در دوبيتي­ها، اشعاري درباره عشاق و نامگذاري هر مقام، نام عشاق در دوازده مقام اصلي، درباره شعبه­هاي آن، آوازه و عشاق، عشاق و نوا، نام بردن فرخي از دو نوازنده عشاق نواز، عشاق و مقام ترکيبي و مشترکات و چند مورد نامگذاري ديگر، نهاوند و عشاق، همايون و عشاق، نکته­ها و جمع بندي مطالب از مقام عشاق، تاثير عشاق بر شاه ساماني و حکام مازندران، رودکي، نظر نويسندگان درباره ساز رودکي، ماجراي رودکي و نصربن احمد ساماني، آهنگ انفعاليه يا احساس برانگيز در آهنگ و شعر رودکي، قطب روياني، قطب روياني و حکام، معني اشعار، نتيجه و منابع.

 حُداء (حدي) آهنگي براي شتران هم عنوان فصل ششم است که درباره عناوين ذيل سخن مي­گويد:

نام شتر در ايران باستان، تشبيه شتر و ساز چنگ، قرباني کردن شتر، حدي يا حداء، ارتباط بين حدي و رکب و رکباني، از مقام کوچک تا بياتي، رکب و حداء، خواندن بياتي، حدي، رکب در نزد چه افرادي و چه زماني، بشار بن برد تخارستاني و آهنگ حداء، چند داستان و روايت درباره حُدي (حُداء) و تاثير موسيقي بر شتر، شتر و ادراک موسيقي، شتر و آهنگ مقامي اشترقجو، آيا حداء غنا است يا خير؟، شعرهايي درباره حداء، رکب و بياتي، در چهارگاه، در سه گاه، نقش حيوانات در موسيقي، نام چند رقص که نام شتر در آنها بکار رفته است، خواندن آهنگ رکب و بياتي در طول شبانه روز و فصل­ها، آهنگ حداء و تجارت، حداء و پهلوي در چهارگاه و سه گاه و پهلوي خوان پارسي فرهنگ پهلوي خواند بر نوازش چنگ.

اسحاق موصلي، عارف قزويني و هزار و يک شب از محورهاي مطالب فصل هفتم (دو روايت شبيه به هم از اسحاق موصلي و عارف قزويني) به شمار مي­رود.

همچنين از مشروطه تا قيام، پهلوان فرامرز و شعر پهلوان فرامرز از عناوين فصل هشتم (شعر پهلوان فرامرز و ماجراي خانيان در دوران مشروطه تنکابن) است.

در انتهاي کتاب هم منابع کل کتاب در بخش کتب و مقالات آمده است. در اين کتاب عشاق جديد و قديم از زمان حسن مشحون مي­خوانيم:

«حسن مشحون درباره عشاق قديم و عشاق جديد و ارتباط آن با دستگاه شور براساس نوشته پيشينيان از زمينه عشاق و نوا استفاده کرده­اند. چون عشاق قديم به شور کنوني شبيه است و عشاق در قديم مقام مفصلي بوده مي­توان احتمال داد که در ترتيب دادن دستگاه شور از مقام عشاق استفاده کرده باشند و مقصود از عشاق قديم آوازي است که استادان در رديف دستگاه­هاي نوا و راست پنجگاه مي­نوازند نه آن لحني که اکنون به نام عشاق معمولاً مي­نوازند و مي­خوانند. استاداني همچون ميرزا عبدالله و آقا حسينعلي آنچه را که اکنون به نام عشاق در بيات اصفهان و دشتي مي­زنند به اين عنوان نمي­زدند و تعليم نمي­دادند. اين که اکنون به نام عشاق مي­زنند اوج است و چون اوج را با عشاق ارتباطي بوده شايد به اين مناسبت نام آن را عشاق نهاده­اند و . . .»  

گفتني است، کتاب بررسي موسيقي در آيين مهر و چند گوشه ديگر نوشته جهانگير (عباس) داناي علمي با شمارگان 2500 نسخه و قيمت 4500 تومان از سوي انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

  

 

 

 

دوشنبه 6 شهريور 1391 - 10:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری