پنجشنبه 1 تير 1396 - 16:31
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

داود خسروي

 

«تنوع»: مهمترين ويژگي معماري اسلامي

 

گزارشي از نظرات دو کارشناس درباره معماري ايراني- اسلامي

يك مدرس دانشگاه گفت: تجربه‌ ساخت مسجد در هر دوره‌ي تاريخي حتي بعد از صفويه، از نظر نوع معماري در همان دوره در اوج بوده است.

شهاب‌الدين ارفعي در گفت ‌و گو با خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با اشاره به مساجدي كه در دوره‌ پهلوي دوم و پس از پيروزي انقلاب اسلامي ساخته شدند، بيان كرد: در اين دوران، كساني كه اقدام به ساخت و طراحي مساجد كردند، از يك سو از پيشينه‌ اين موضوع خبر نداشتند و از سوي ديگر، تحصيلات دانشگاهي آنها براساس الگوهاي غربي بود كه پيش ‌نياز ساخت مسجد از آن الگوها به‌درستي برنمي‌آمد.

وي حضور مدرنيسم و ساير مكاتب بعد از دوره‌ي مدرن را از جمله عواملي دانست كه هماهنگي زيادي با ساخت مسجد و پيشينه‌ آن در كشور نداشت و ادامه داد: اين مسأله فقط مخصوص ايران نيست، جهان اسلام نيز با اين مشكل روبه‌رو شده است. البته افراد خيلي كمي هم بوده‌اند كه موفقيت‌هايي در اين زمينه كسب كردند.

او همچنين تأكيد كرد: هر يك از طرح‌هاي مساجد با ناهماهنگي‌هاي خاص خود همراه است. مسجد دانشگاه تهران،‌ مسجد الغدير در خيابان ميرداماد يا مسجد امير در خيابان اميرآباد نمونه‌هايي خوبي هستند كه نتوانستند الگو شوند و طرح‌هاي مناسبي براي پيشينه‌ خود باشند.

اين مدرس دانشگاه با تأكيد بر حاد شدن اين قضيه در ايران، معتقد است: فارغ‌التحصيلان رشته‌ معماري با معماري مسجد و به‌ طور كلي معماري ايراني بيگانه ‌اند. حتي گاهي با اصول معماري ارتباط تنگاتنگي ندارند. در حالي كه معماري مساجد در دوره‌هاي تاريخي مانند سلجوقي‌، صفوي و قاجار با يكديگر ارتباط معنوي تنگاتنگي داشته است.

ارفعي معماري هر منطقه را متأثر از اقليم و فرهنگ آن جامعه دانست و ادامه داد: معماري ايراني ـ اسلامي هنوز در حد يك حرف و فكر است و از نظر ماهوي چيزي نيست. به‌عنوان مثال، ساختمان مركزي اداره‌ پست قديم در تهران كه توسط «نيكولاي ماركوف» روسي ساخته شد، متأثر از معماري ايراني است، چون المان‌هاي آن با اين اقليم و بوم هماهنگ است.

او حفظ كردن مكان را براي ساخت يك مسجد، با توجه به نوع معماري آن، يك ضرورت دانست و گفت: براي تحقق اين حس، دانايي لازم است. در واقع بايد با ذهن باز مطالعه كرد و با درك واقعيت‌هاي امروز، شاهكاري را در معماري مساجد ايجاد كرد. در كشور امارات دفاتري وجود دارد كه يك طراح مسجد نخست بايد طرح و مرجع خود را براي تأييد به آن دفاتر ببرد تا پس از تأييد، مجوز ساخت توسط ديگر نهادهاي متولي داده شود. اين در حالي است كه در ايران فقط شهرداري تأييديه‌ ساخت همه‌ بناها، حتي بناهاي مذهبي را صادر مي‌كند.

وي مسجد را عنصري شاخص در ايران دانست و اظهار كرد: متأسفانه كارشناسي در اين زمينه نداريم كه به عنصر سيماي شهري توجه داشته باشد يا آن را بررسي كند. اين در حالي است كه هيچ ارگاني متولي كيفيت ساخت مساجد و طراحي و معماري آنها نيست، حتي به اين بناها از جنبه‌ زيبايي‌شناسي نيز توجه نمي‌شود.

ارفعي با اشاره به نبودن مناره و گنبد در نخستين مساجد ساخته‌ شده در جهان اسلام، افزود: با وجود ساخت گنبد و مناره از دوره‌ي عثماني، هنوز گاهي درك چنداني از فلسفه‌ي ساخت اين دو عنصر مهم در مساجد نداريم.

همچنين به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) از استان اصفهان، نيکلاس استون در نشست علمي که در زورخانه "علي قلي آقا" برگزار شد، درباره معماري اسلامي اظهار کرد: هرگاه صحبت از معماري اسلامي به ميان مي‌آيد، انسان‌ها نماي ظاهري بناها به ذهنشان خطور مي‌کند و اين اتفاق به دليل ويژگي‌هاي خاص طراحي معماري اسلامي است.

وي با بيان اينکه تنوع بزرگترين شاخصه معماري اسلامي است، ادامه داد: اسلام دين محدودي نبوده و نيست و هميشه يک نگاه عام به کل بشريت داشته و راديکالي نبودن نگاه اسلام توانسته ويژگي‌هاي منحصر به فردي را در معماري اسلامي در معرض ظهور قرار دهد.

اين کارشناس معماري اسلامي افزود: فرهنگ‌هاي متفاوتي در معماري اسلامي نمايان است و علت اين ويژگي به خود دين اسلام باز ميگردد زيرا اسلام نه فرهنگ پيش از خود و نه بعد از خود را انکار کرده بلکه توانسته از آنها استفاده کند و فرهنگ‌هاي مختلف را به نمايش درآورد.

استون گفت: معماري اسلامي در هر منطقه‌اي با توجه به وجود هرکدام از مصالح موجود براي طراحي متفاوت بوده و اگر منطقه‌اي از دنيا داراي سنگ بيشتري بوده بناي اسلامي ساخته شده از سنگ است، اگر خاک رس به وفور بوده آجر بيشتر استفاده شده و مکان‌هايي که چوب موجود بوده سازه‌هاي چوبي ساخته شده‌اند.

وي ادامه داد: چوب در معماري اسلامي کاربردهاي زيادي دارد و در مکانهايي که چوب کم بوده معماران اسلامي براي ساخت گنبدها و طراحي‌هاي تزييني داخلي به طور ماهرانه‌اي از چوب استفاده کرده‌اند و نمونه کامل اين معماري هنرمندانه با چوب را در شهر اصفهان مي توان ديد.

اين معمار با بيان اينکه معماري اسلامي با وجود تنوع، مفهوم يکپارچه اي را به مخاطب نشان مي دهد، اذعان کرد: طرح‌هاي معماري اسلامي بر اساس اقليم منطقه متفاوت است اما مفهوم معماري اسلامي در تمام اين طرح‌ها به مخاطب ارايه شده است.

استون اظهار کرد: شهرهاي اسلامي مانند بازاري در کنار مراکز مقدس بنا شده‌اند که مساجد در شهرها محل گردهم آيي و حياط آنها نقش ميدان هاي بزرگ را بازي مي‌کنند.

وي با اشاره به اينکه شاهرگ حياتي شهرهاي اسلامي بازارها است، ادامه داد: در شهرهاي اسلامي بازارها مراکزي براي فروش وسايل ارزشمند است و هميشه از منازل مسکوني جدا در نظر گرفته شده و هميشه مسيرهاي دسترسي به بازارها از کوچه هاي تنگ و باريک عبور مي‌کند.

اين کارشناس معماري اسلامي خاطر نشان کرد: اسلام يک نوع معماري خاص را تجويز نمي‌کند بلکه تنوع از مهمترين ويژگي معماري اسلامي است و فرهنگ اسلامي هميشه در معماري اسلامي مد نظر قرار گرفته و اين اين باعث انسجام معماري اسلامي است.

قابل ذکر است "نيکلاس استون"، معمار انگليسي طراح چترها و سقف‌هاي متحرک مسجد النبي در شهر مدينه و چندين طرح عظيم در کشورهاي اسلامي مي‌باشد.

 

يكشنبه 5 شهريور 1391 - 11:34


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری