دوشنبه 5 تير 1396 - 11:43
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

اسرار و ابزار طنزنويسي

 

اسرار و ابزار طنزنويسي

تدوين و ترجمه: محسن سليماني

چاپ اول: 1391

شمارگان: 2500

قيمت: 14000 تومان

انتشارات: سوره مهر

کتاب اسرار و ابزار طنزنويسي به سه فصل تقسيم مي­شود که در بخش نخست در مورد تکينک­هاي طنزنويسي نوشته شده است و پس از مباحثي درباره فلسفه طنز و اينکه اساساً چرا مي­خنديم، چه چيزهايي ما را به خنده وا مي­دارد مورد بررسي قرار مي­گيرد ولي تمرکز در اين بخش بيشتر بر روي تکنيک­هاي طنزنويسي است و درباره ماهيت طنز بحث­ هاي مختصري مي­شود.

فصل اول اصول طنزنويسي نام دارد که ديد طنزآميز، آزاد شدن از قيد و بندهاي عقل، شش اصل طنزنويسي، ضميمه، کارگاه طنز و روال طنزنويسي در دو نشريه مشهور طنز ايران از عناوين اصلي آن است.

در فصل اول مطالب ذيل مورد مطالعه قرار مي­گيرد:

ديد طنزآميز: چگونه داستانمان را طنزآميز کنيم؟ ديويد بوچينر، ماهيت طنز، تناقض، کنايه، بازي با کلمات و گفتگو، خود واقعيت خنده دار است، هجو به عنوان سلاحي قدرتمند، نشان دادن را فراموش نکنيد، لطيفه­هايتان را پيش خودتان نگه داريد، شخصيت خنده دار، شخصيتي کاريکاتور گونه (ساده) است، زمان و مکان­هاي عجيب و موقعيت­هاي ناجور، طرح­هاي داستاني طنزآميز و ارتباط­هاي دور از ذهن، جعبه ابزار طنزنويسان، اغراق، دست کم گيري، شگردهاي ديگر، نوشته­هاي طنزآميز آثاري برجسته هستند؛ آزادشدن از قيد و بندهاي عقل/ رابين هملي، اصول طنزنويسي، شکل در برابر محتوا، طنز در همه چيز پيدا مي­شود، موقعيت خنده دار، لطيفه­ها، آزاد شدن از قيد و بندهاي عقل، خيال بافي­هاي روزانه، خواب­ها و خيال پردازي­ها، غافلگيري و درباره نويسنده؛ شش اصل طنزنويسي/ ج. کوين ولف: چه چيزهايي خيلي خنده دار است، بناي ستون­هاي طنز، سخن آخر، ضميمه، چگونه چهار طنزنويس قصه سرهم مي­کنند؟ و درباره نويسنده؛ کارگاه طنز/ جنيفر کروسي: صداي نويسنده شخصيت پردازي، شخصيت و روابط آنها، طرح داستان، طرح، زمان و مکان داستان، طرح داستان و الگوهاي صحنه، مضمون، و بالاخره هنگام نوشتن داستان طنز برخي از کارها را نبايد بکنيد و درباره نويسنده؛ روال طنزنويسي در دو نشريه مشهور طنز ايران: توفيق، گل آقا، روال طنزنويسي در هفته نامه گل آقا، بخش طنز تصويري و بخش تحريريه طنز.

فصل دوم قالب­هاي طنزنويسي نام دارد که اشکال گوناگون طنز مورد بررسي قرار مي­گيرد.

نوشتن داستان­هاي کم و بيش طنزآميز/ کاني ويليسن، هفت فرمان طنزنويسي/ ديويد ايواتز، طنز مکتوب: ستون طنز، مقاله طنز و مطلب صفحه پر کن/ ملوين هليتوز، طنزنويسي براي کودکان/ پاتر شياکيس، شغل خنده دار/ ديويد آ. فروکسل، شکل­هاي طنزنويسي/ محسن سليماني، سيزده نوع طنز/ روي پال نلسون، شگردهاي خنده سازان و طنزپردازان/ محسن سليماني، محورهاي فصل دوم به شمار مي­روند.

در اين فصل عناوين مطالب ذيل آمده است:

نوشتن داستان­هاي کم و بيش طنزآميز/ کاني ويليسن، اغراق، دست کم گيري، درباره نويسنده؛ هفت فرمان طنزنويسي: شهامت حذف بهترين لطيفه يا شوخي را از اثرتان داشته باشيد، اگر اثر شما براي خودتان خنده دار نيست، مطمئن باشيد براي هيچ کس ديگر هم نيست، نود و هشت درصد اثر طنزآميز شخصيت است، نود و هشت درصد ديگر آن زمان بندي است، قدرت جادويي مرحله بندي، لطيفه­هايتان را پيش خودتان نگه داريد، تلويزيونتان را خاموش کنيد و درباره نويسنده؛ طنز مکتوب: طنز روزنامه­اي، بيژن و منيژه، ماجراي لطيفه دار، لطيفه­هاي يک سطري، اغراق، کوچک نمايي، واقعيت طنزآميز، مقالات مجلات، ماجراهاي لطيفه وار و مطالب صفحه پر کن، نامه به سردبير يا دبير سرويس و درباره نويسنده؛ طنز نويسي براي کودکان: توانايي ديدن چيزهاي طنزآميز، عناصر طنز، تکرار، چرخش­هاي طنزآميز، اغراق، عنصر مبالغه، دو دلي، تعليق قراردادهاي معمول، بازي­هاي لفظي طنزآميز، خوانندگان خودتان را بشناسيد و درباره نويسنده؛ شغل خنده دار: شروع همه چيز از صفر، منظورم را که مي­فهميد، دست انداختن دعواهاي خانوادگي، نقطه تمرکز طنز و درباره نويسنده؛ شکل­هاي طنزنويسي: مشابه سازي يا نظيره نويسي طنزآميز، نظيره نويسي در شعر، نظيره يا مشابه نويسي در نثر، کتب مشهور کهن، آثار مشهور معاصر، آثار عاميانه مشهور، نقيضه نويسي­هاي امروزي، شکل­هاي ادبي معروف، شهر کهن: قالب شعر نو و مدرن، شعر عاميانه، لطيفه، شطحيات، نفرنامه نويسي، خاطره نويسي، بحر طويل، گزارش، نامه نگاري، مقاله، نقد، داستان کوتاه، رمان، کاريکلماتور، نمايشنامه، فيلمنامه، قالب­هاي ديگر، دعا، مناجات، نفرين، آگهي، فرهنگ نامه توصيفي، لغت معني، واژه نامه سياسي و واژه سازي، متن­هاي راديويي و تلويزيوني و سينمايي، اخبار، اخبار پشت پرده، تفسير خبر و انگولک خبر، مصاحبه، گپ و گفتگو و مناظره، پاسخ به نامه­ها، پيام­هاي تلفني و مشاوره و راهنمايي، پيش بيني­ها و پيش گويي­ها، فالنامه و . . .، انواع تفسيرها (اقتصادي، سياسي و . . .)، معمانويسي (من کيستم، من چيستم) و دانستني­ها، فرم، ثبت نام، سوال رياضي و چهار جوابي، انشا و کارنامه، نامه­هاي اداري، آيين نامه، ضرب المثل، شايعات، خارج از دستور: نطق پيش از دستور مجلس، تک مضراب، دليل تراشي و پيشنهاد، شعار بهداشتي، نکته، چند قرائت از يک مفهوم، پاسخ افراد مختلف و مشهور به يک سوال، يک وضعيت و واکنش افراد يا کشورهاي مختلف در برابر آن، استفاده از لهجه­ها، شکل­هاي ابداعي ديگر و منابع.

سيزده نوع طنز: وارونه طنزآميز، هجو، نقيضه، دست کم گيري يا کوچک نمايي، اغراق يا بزرگنمايي، جناس، سخن دو پهلو، کلمات جعلي، اشتباهات لپي، ابدال يا جابه جايي آغازين، شوخي­هاي عملي يا خرکي، استفاده از تناقض، شگردهاي خنده سازان و طنزپردازان، عدم تناسب، برعکس گويي، توصيف­هاي خنده دار، کلمات طنزآميز، غلط­هاي دستوري عامدانه، دستکاري طنزآميز اسامي شخصيت­ها، مراکز ذهني­ها يا احزاب سياسي مشهور، استفاده از ترانه­هاي معروف و به خصوص لوس آنجلسي در ديالوگ­ها، بي ربطي، قلب و تحريف يا قاطي کردن ضرب المثل­ها و اصطلاحات، بدخواني غيرعمدي يک کلمه يا يک متن، استفاده از بعضي کلمات يا عبارت انگليسي در يک اصطلاح يا جمله فارسي، استعاره يا تشبيه بامزه افراد يا اشيا و غيره به چيزهاي ديگر، تغيير در تکيه واژه يا برش هجايي، رفتارهاي ناسازگار با جايگاه اشخاص، عوض کردن نقش­هاي سنتي، تلفظ غلط کلمات يا اسامي خارجي، دستکاري عمدي و بامزه کلمات، شخصيت­هاي خنگ يا بي دست و پا، رک گويي بيش از حد، جدا کردن طنزآميز اجزاي کلمات، صفحه گذاشتن پشت سر يک آدم مهم در حضور مخفيانه او، ايجاد سوءتفاهم­هاي خنده دار، واژه سازي با ازدواج­هاي نامتجانس، اشتباهات لهجه­اي، جناس، رفتار مشابه شخصيت­ها در يک صحنه، اشاره اشتباه و عمدي به چيزي، ناهمخواني زماني و تاريخي، نقيضه و نظيره سازي، درگير کردن يا در کنار هم گذاشتن دو شخصيت کاملاً متضاد، استفاده از آدم­هاي عوضي، ناهمخواني شخصيت­ها و محيط و حاشيه روي يا اصلي شدن يک قضيه فرعي.

همچنين، فصل سوم با عنوان طنزنويسي به روايت طنزنويسان درباره محورهايي همچون من فقط داستان مي­نويسم/ لي ک. ابوت، بيان طنزآميز/ گيل گالووي آدافر، از اهلش بپرسيد! توصيه­هاي طنزپردازان/ ملوين هليتوز، دنياي باري از درون/ گفت و گو با ديو باري، دنياي جفنگ/ آندري کودرسکو، چزاندن/ شرمن آلکسي، راهنماي طنز براي دختر خانم­ ها/ مليسا بنک، کره گرفتن از شيو. روي بلانت، سيري در دنياي طنز/ بيل برسيون، بزرگ شدن بين گاورها/ تام بادت، طنزنويسي از روي دست ديگران/ پگ براکن، تحت تاثير دنيا/ جان دومزن، آرمانگراي بدبيني به نام ديسن دوامل، سوت زدن در تاريکي، جو./.لند زديل برداشت آخر/ جان. ب کچوبا، پيوند ادبيات کهن با مسائل امروزي/ منوچهر احترامي، گل آقا، شخصيتي که از خالقش مشهورتر شد/ کيومرث صابري، طنز امروز با زبان ديروز ابوالفضل زرويي نصرآباد، طنزنويس محجوبي به نام عمران صلاحي اين فصل طنزنويسي به روايت طنزنويسان در کتاب گنجانده شده است.

عناوين کلي اين مبحث عبارتند از:

من فقط داستان مي­نويسم: پرورش استعداد طنزنويسي، متوني که به کارتان مي­آيد و درباره نويسنده؛ بيان طنزآميز: تاثيرات ديگران، ژن طنز، مخاطرات طنزنويسي، چگونه طنز داستانمان را زيادتر کنيم و درباره نويسنده، از اهلش بپرسيد، توصيه­ها، ويژگي­هاي مشترک طنزنويس­ها، طنزنويسي ذاتي، طنزنويسي آموختني است، بهترين آموزش براي طنزنويس­ها، بهترين سوژه­ها براي طنزنويس­ها، لطيفه سازي، شگردهاي طنزنويسي، ضربه آخر، فرمول­هاي لطيفه سازي، دستکاري لطيفه­ها، تعداد شوخي­ها در هر سکانس، شوخي قوي­تر، جمله نجات دهنده محک زدن طنزها، کشف خوشايند يا چندش آور بودن شوخي­ها، مشکلات هميشگي يا خطرات طنزنويسي، تکي نوشتن يا جمعي نوشتن طنز، بازنويسي، شغل نويسندگي براي زن­ها سخت­تر يا مردها، اولين جاي عرضه آثار طنز، ميزان نوشتن در هر بار، مهم­ترين سوژه طنز، تاثير مخاطبان در انتخاب مطالب، فرق شوخي­هاي تک سطري با طنزهاي چند سطري، موضوع سوژه­هاي سريال­هاي طنز در تلويزيون، اتفاق­هاي عجيب در فروش متن سريال­هاي طنز، متن نمايش­هاي طنز بينندگان و نقش کارگزارها؛ دنياي باري از درون، درباره ديو باري، دنياي جفنگ، کنار آمدن با زندگي از طريق طنز، هجو و طنز، آموزش طنزنويسي، و درباره نويسنده؛ چزاندن: پيدا کردن لطيفه و درباره نويسنده؛ راهنماي طنز براي دختر خانم، نوشتن با فاصله گذاري و درباره نويسنده؛ کره گرفتن از شير، ياد گرفتن راه و چاه، زبان طنز و درباره نويسنده؛ سيري در دنياي طنز؛ پرورش استعداد طنزنويسي، مهارت لطيفه و شوخي نويسي و درباره نويسنده؛ بزرگ شدن بين گاوها، بزرگ شدن لاي گاوها، سعي کنيد خودتان باشيد و درباره نويسنده؛ طنزنويسي از روي دست ديگران؛ پرورش استعداد طنزنويسي، درس گرفتن از رد شدن مطالب و درباره نويسنده؛ تحت تاثير دنيا، استفاده از طنز براي شخصيت سازي، چگونه نوشته­ هايم را روي کاغذ مي­آورم؟؛ آرمانگراي بدبيني به نام ديسن دوامل، نقش جنسيت و سياست در شعر طنز، آيا طنزنويسي را مي­ شود ياد داد؟ و درباره نويسنده؛ سوت زدن در تاريکي، تاثيرگيري­هاي دوران نوجواني و جواني، آموختن فوت و فن کار و درباره نويسنده؛ برداشت آخر، غيرعادي و خيال پردازانه به دنيا، قياس­هاي اغراق آميز دور از ذهن، داشتن دفترچه يادداشت يا عادت: نوشتن يادداشت­هاي روزانه، داستان گويي، آثار نويسندگان ديگر، تاثير فيلم­ها و سريال­هاي طنز تلويزيوني؛ پيوند ادبيات کهن با مسائل امروزي؛ تولد و تاثير خانواده، تحصيلات، کار و زندگي، تاثيرات چيزهاي ديگر، طنزنويسي، طنزنويسي و شعر، کار نويسندگي، ادبيات کودکان، طنز، انتخاب سوژه، داستان نويسي، پرورش تخيل طنزنويس، آموزش طنزنويسي، توصيه­هايي به طنزنويس­ها، آثار و منابع، گل آقا، شخصيتي که از خالقش مشهورتر شد با زندگي و تحصيلات، تاثير آثار، تاثير افراد، شروع نويسندگي، چگونه طنزنويس شدم، سبک طنزنويسي، شگردهاي طنزنويسي، شيوه سوژه يابي، نقد و بازخواني اثر، مخاطب­هاي من، انواع طنز، معناي طنز، شخصيت­هاي من، علت رشد طنز، طنز ماندگار، کارکردهاي طنز، طنز و انتقاد، طنز و توسعه سياسي فرهنگي، طنز و مولان، طنز و اصلاح رفتارهاي اجتماعي، طنز و القاي نااميدي، طنز به عنوان سوپاپ، مسائل طنز، مشکلات طنزنويسي، تصورات غلط، تحمل ناپذيري، جناح­هاي سياسي، دولت، مجله گل آقا، خط قرمزهاي من، اعتقادات مردم، برخورد تند سياسي، شوخي با اسم افراد، اسلام و ايران، روحانيت، اخلاق، مجله گل آقا، نام گل آقا، تولد مجله گل آقا، شباهت­ها و تفاوت­هاي گل آقا و توفيق، کاريکاتور و طنز، دو کلمه حرف حساب رهنمود و . . .؛ طنز امروز با زبان ديروز: زندگي و تحصيلات، تاثير کتاب­ها، تاثير افراد، شروع شاعري و طنزپردازي، طنزنويسي در مطبوعات، اسم مستعار، انتخاب شعر يا نثر، مخاطب­هاي من، تذکره المقامات، ويژگي­هاي فردي، شيوه طنزنويسي من، طنز و براندازي، نقد، رشد و بالندگي طنزنويسان، مشکلات طنزنويسي، طنز و مطبوعات، خط قرمز، تعريف طنز، ظهور و افول طنز، آموزش طنز، کارکرد طنز، مهجور شدن يکي از متون طنزپردازي­ها، ؟ طنز: انواع شوخ طبعي، چند جور طنز، موقعيت شعر طنز امروز و . . . ؛ طنزنويس محجوبي به نام عمران صلاحي، زندگي و مطالعه، تاثيرات ديگران، چگونه طنزنويس شدم؟ اسامي مستعار، تاريخچه طنز، طنز چيست؟ اما چه چيزي باعث خنده مي­شود؟ طنزنويس­ها را جدي نمي­گرفته­اند، انواع طنز، طنز ماندگار، برنامه کاري و سوژه يابي، نقدهاي ديگران، طنز و سياست، نشريات طنز، مشکلات طنزنويسي، طنز شفاهي، وضعيت امروز طنزنويسي، آموزش طنزنويسي، سوژه يابي و آثار صلاحي و منابع.

در پايان کتاب نيز ضمايم و واژه نامه را از نظر ميگذرانيم.

«کتاب «اسرار و ابزار طنزنويسي» را مي­توان گامي اوليه در اين زمينه دانست که عاري از مشکلات و اشتباهات نخواهد بود ولي اميدوارم انگيزه­اي باشد تا ديگران هم در اين حوزه بيشتر وارد شوند. عنوان اين کتاب به ياد منوچهر احترامي «اسرار و ابزار طنزنويسي» گذاشتم که وي اين نام را بر يکي از کلاس­هاي خود نهاده بود همچنين از عمران صلاحي که در يکي از گفت و گوهايش آرزو مي­کند روزي برسد که در ايران به مقوله طنزنويسي به صورت علمي پرداخته شود. در اين کتاب گرچه مثال­ها و توضيحاتي از فيلم­ها و نمايش­هاي طنز و همچنين کاريکاتور آورده مي­شود ولي کتاب داراي تصوير نيست و دليل آن هم اين است که حجم کتاب بسيار زياد مي­شود.»(مولف)

در ايران کتاب­هاي منبع و مرجع در ارتباط با مباحث نظري و علمي طنزنويسي کم است و اين خلاء باعث شده که محسن سليماني تلاشي براي تدوين اين کتاب در قالب تاليف – ترجمه داشته باشد.

در اين کتاب از شخصيت­هاي بزرگ حوزه طنز دنيا همچون وودي آلن، آرت بوفوالد، استيو مارتين، مل بروکس، ديويد بوچيز، ملوين هليتوز، محسن سليماني، ديو باري، ديويد ايوانز، روي پال نلسون، جان کچوبا، منوچهر احترامي، کيومرث صابري، ابوالفضل زرويي نصرآباد، عمران صلاحي و . . .

در پشت جلد اين کتاب مي­خوانيم:

«شکسپير فهميده بود که زندگي خنده دار است يا حداقل به همان اندازه که غم انگيز است خنده دار هم هست. براي همين هر بار پس از هر صحنه غم انگيز، دلقک­ها را روي صحنه مي­آورد. براي همين هم يک راه مطمئن براي بيشتر کردن جاذبه داستاني که مي­نويسيد اضافه کردن مقدار دقيق و حساب شده طنز به آن است.»

گفتني است، «کتاب اسرار و ابزار طنزنويسي» تدوين و ترجمه محسن سليماني براي نخستين بار با شمارگان 2500

نسخه و قيمت 1400 تومان از سوي انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

  

 

 

سه‌شنبه 31 مرداد 1391 - 10:26


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری