شنبه 3 تير 1396 - 16:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

مستندي درباره انقلاب اسلامي

 

نگاهي به گروه فيلمسازي يک مستند شبکه ويدئويي کشور: «براي آزادي»(حسين ترابي)

حسين ترابي(کارگردان مستند براي آزادي) فيلمنامه‌نويس، فيلمبردار، مستند‌ساز و از بنيانگذاران کانون فيلمنامه‌نويسان سينماي ايران (که اولين مراسم نکوداشت کانون در سال 1385 به تجليل از وي اختصاص يافت)، متولد 1315 در سبزوار و فارغ‌التحصيل رشته کارگرداني سينما و تلويزيون از دانشکده هنرهاي دراماتيک در سال 1349 و فارغ‌التحصيل مقطع کارشناسي ارشد در رشته مديريت امور فرهنگي از دانشگاه فارابي است.

او در زمان دانشجويي سه فيلم 16 ميلي‌متري «مجلس- سرچشمه»، «قصه مادر‌بزرگ»، «الاکلنگ» و «عينک» را ساخت که فيلم «الاکلنگ» علاوه بر جوايزي که در داخل گرفته بود برنده تنديس برنز جشنواره تونس هم شد، اين فيلم تنها فيلم خاورميانه بود که دراين جشنواره پذيرفته شد.

وي همچنين فيلم مستند «مشهد» را در سال 1385 ساخت، فيلم کوتاه داستاني «عينک» در اولين جشنواره فيلم کودک ‌و نوجوان بعد از انقلاب سه‌جايزه‌ دريافت کرد.

ترابي مستند هاي «اصفهان»(1353)، «فردوسي و مردم» (1357) و «گلاب قمصر»، «پيامبر»، «زندگي يک رهبر»، «بازرگان از نخست‌وزيري تا استعفا» ، «مستند براي آزادي» را در سال 1358 ساخت.

حسين ترابي درباره مستند «براي آزادي» مي گويد: «اين مستند با زمان نزديک به دو ساعت بلندترين مستندي است که در ايران ساخته شده است و جريان انقلاب اسلامي را از آتش سوزي سينما رکس آبادان تا زمان برگزاري رفراندوم به تصوير مي‌کشد. تمام فيلمبرداري ما از بالاي يک ميني‌بوس با يک دوربين 35 ميليمتري انجام شده بود و راش‌هاي زيادي به اندازه همين فيلم هستند که هنوز استفاده نشده‌اند و مي‌توان بر اساس آنها «براي آزادي 2 » را ساخت.

ما تصاوير فيلم را جمع نکرديم، گرفتيم يعني از اعتصابات، حکومت نظامي، عوض‌شدن سه نخست ‌وزير تا آمدن امام (ره)، برقراري دولت موقت توسط بازرگان و رفراندوم را فيلمبرداري کرديم، درحقيقت جرقه اصلي ساخت فيلم از آتش‌سوزي سينما رکس آبادان بود. ( مرداد 1357)»

او درباره انگيزه ساخت اين مستند مي گويد: «بعد از اين‌که کودتاي 28 مرداد را ديدم و اين‌که هيچ سندي از آن براي ما باقي نماند، به اين فکر افتادم که بايد يک‌کاري کرد و زمان آن نيست که ديگر دست روي دست گذاشت.

 بنابراين درست در بحبوحه زماني که همه گليمشان را از آب بالا مي‌کشيدند من ساخت اين فيلم را با همکاري دوستاني مانند مرحوم فريدون ري‌پور، مرحوم حسين رفيعي و قاضي‌زاده آغاز کردم.»

ترابي درباره چگونگي ساخت اين مستند مي گويد: «من حتي 80 حلقه فيلم با پول خودم براي اين ‌کار خريدم چون اداره ما هيچ امکاناتي به ما نمي‌داد و بعد اين‌که آنها را تهديد به شکستن در انبار و غيره کرديم ترسيدند و يک دوربين به همراه يک ضبط صوت در اختيار ما قرار دادند و گفتند که ما هيچ تعهدي در برابر کار شما نداريم.

ساخت مستند «براي آزادي» را در ابتدا ما با يک دوربين آغاز کرديم يعني فقط دوربين فريدون ري‌پور، دستيارش خدابنده‌لو و يک ضبط صوت و کارگرداني که به‌ جاي صدابردار با ما همکاري مي‌کرد، وقتي فضاي مملکت به کلي تغيير کرد و دوستان مطمئن شدند که ديگر شاه بر نمي‌گردد آنها نيز به ما پيوستند.

 بعد از ورود امام (ره) و آمدن بازرگان، ما دوربين و فيلمبردار به‌ جاها و استان‌هاي مختلف که اتفاقاتي در آنجا مي‌افتاد مي‌فرستاديم مثلا در جريان رفراندوم به همه استان‌ها فيلمبردار فرستاديم، و يا براي گرفتن تصوير‌ رفتن شاه از کشور گارد هيچ فيلمبرداري را راه نمي‌داد. ولي ما با فيلمبرداري که گارد او را مي‌شناخت صحبت کرديم و او رفت و تصوير را گرفت در غير اين‌صورت هيچ سندي از آن موقع باقي نمي‌ماند.»

ترابي در مورد وضعيت مستند‌سازي در کشورمان هم مي گويد: «اگر در تاريخ هم نگاهي بيندازيم سينما براي اولين‌بار در لابراتور کشف شده است، آن موقع هنوز فيلم داستاني نبود يعني فيلم‌ها کوتاه بودند و اغلب حالت مستند داشت، بعد از انقلاب براي چندين سال فيلم مستند به‌ طور مطلق متوقف شد و در نتيجه اکنون يک گسست فرهنگي بين نسل جديد و فيلمسازان قديم به‌وجود آمده است.

 يعني يک دفعه اين ارتباط به لحاظ فرهنگي قطع شد و دوباره همه‌ چيز را از صفر شروع کردند، اکنون چندسالي است که عرصه مستند‌سازي ما فعال شده است و جوانان زيادي به اين کار علاقه‌مند شده دراين حوزه کار مي‌کنند.»

«انقلاب ما همه‌جا بود، همه بودند… و ما اگر هزار دوربين هم داشتيم، نمي‌توانستيم تصوير کاملي بدهيم از قيام ملتي که به پيشواز مرگ رفته بود… براي آزادي (حسين ترابي)»

اين جملات عنوان‌بندي آغازين فيلم «براي آزادي» است که با خط نستعليق و به رنگ قرمز بر زمينه‌اي سياه نگاشته شده‌ اند.

فيلم مستند «براي آزادي» پيش از آن‌که در بهمن 1382 براي اولين‌بار از تلويزيون پخش شود، براي نخستين‌بار در سوم شهريور 1358 به مناسبت بازگشايي فيلمخانه‌ ملي ايران در سه ‌شب به نمايش درآمد.

گفتني است کتاب «براي آزادي» به کوشش مجيد جعفري لاهيجاني درباره زندگي و آثار حسين ترابي منتشر شده است.

مشخصات مستند «براي آزادي»:

کارگردان: حسين ترابي، تصويربرداران‌: فريدون ري‌پور، کريم دوايي، علي صادقي، حيدرقلي خدابنده‌لو، ابراهيم قاضي‌زاده، حسين زينعلي، آهنگساز: شيدا قرچه‌داغي، خط: غلامحسين اميرخاني، صدابرداران: اسحاق خانزادي، محمدصادق عالمي، پرويز اميرافشاري، تدوينگر: بهرام ري‌پور، 35 م . م، رنگي 116 دقيقه. محصول: مرکز سينمايي و سمعي و بصري کشور. سال توليد: 85 - 1357.

 

 

 

سه‌شنبه 24 مرداد 1391 - 9:33


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری