پنجشنبه 8 تير 1396 - 10:7
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

تاريخ انقلاب اسلامي در اردبيل

 

تاريخ انقلاب اسلامي در اردبيل

تحقيق و نگارش: علي درازي

چاپ اول 1390

شمارگان: 1100

قيمت: 23000 تومان

انتشارات: سوره مهر

دفتر ادبيات انقلاب اسلامي با همکاري دفتر مطالعات و ادبيات پايداري اداره کل امور استان­ها به منظور آشنايي بيشتر آحاد جامعه و به ويژه نسل جوان با تاريخ مبارزات مردم مسلمان کتاب فوق را که به بررسي و تبيين نقش مردم اردبيل در تحولات انقلاب اسلامي مي­پردازد، انتشار داده است. اکنون که انقلاب اسلامي سومين دهه از پيروزي خود را پشت سر مي­گذارد، علي رغم پژوهش­هاي فراواني که در زمينه ماهيت و محتواي واقعي آن صورت پذيرفته اما ميدان وسيع و ناپيموده بسياري پيش روي محققان قرار دارد. يکي از اين عرصه­ها، مطالعه نقش مناطق مختلف کشور در انقلاب اسلامي است.

بررسي تحولات تاريخ معاصر ايران در شهرها و مناطق مختلف کشور در عين داشتن ويژگي­هاي کلي و سراسري داراي يک سري خصيصه­هاي ويژه نيز هست که در آن شهر يا منطقه متفاوت­تر از ساير شهر و مناطق مي­باشد و چه بسا تاثيرگذاري آن خصيصه ويژه در تفکر، باورها و رفتارهاي مردم آن نيز بسيار موثرتر از عناصر کلي مي­باشد. به عنوان مثال با توجه به اينکه از دوره صفويه اردبيل به عنوان خاستگاه صفويه نقش تاثيرگذاري در دست يافتن تشيع در ايران داشت. مردم اين شهر صاحب عقايد بسيار بالاي مذهبي و به خصوص در مورد عزاداري امام حسين (ع) بودند. به همين خاطر مداحان و شاعران پرآوازه­اي در منطقه مي­زيسته­اند که در جريان مبارزات نهضت اسلامي حضور داشته و با شعر و مداحي­هاي انقلابي شور زيادي به مردم و مبارزان مي­داده­اند.

نقشي که اردبيل در جريان انقلاب اسلامي ايفا کرد، جداي از نقش مداوم آن نبود و به عنوان يکي از شهرهاي پيشتاز در دوران مبارزات نهضت اسلامي محسوب مي­شود. بر همين اساس اين پژوهش که سعي دارد تاريخ پيدايش و حرکت انقلاب اسلامي را در اردبيل مورد بررسي قرار داده و ثبت و ضبط نمايد، در هفت بخش تدوين شده است که عبارتند از:

بخش اول: اردبيل از عهد باستان تا ظهور سلطنت رضاخان را شامل مي­شود. اين بخش علاوه بر بررسي موقعيت جغرافيايي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي اردبيل، مروري نيز دارد بر تحولات تاريخي اردبيل از عهد باستان تا ظهور سلطنت رضاخان که در اين باره سعي شده با بهره گيري از منابع موثق کتابخانه­اي و آرشيوي، اطلاعات جامع و مبسوطي درباره تاريخ کهن و گذشته اردبيل به مخاطب ارائه شود.

بخش دوم: اردبيل از ظهور تا سقوط سلطنت رضاخان است که تحولات اين دوران را در اردبيل روايت کرده است.

بخش سوم: اردبيل از پيدايش تا سقوط فرقه دموکرات آذربايجان است که به شرح تحولات اين دوران در اردبيل پرداخته است.

بخش چهارم: اردبيل از نهضت ملي شدن نفت تا سال 1341 است که به ثبت وقايع تاريخي اردبيل در اين دوره مي­ پردازد.

بخش پنجم: نهضت اسلامي در اردبيل است که به چگونگي آغاز حرکت­ها و مبارزات نهضت اسلامي در اردبيل مي­ پردازد.

بخش ششم: اردبيل در سال­هاي 1356-1357 مي­باشد که شامل حوادث و رويدادها و مبارزات انقلاب اسلامي در اين سال­ها مي­باشد.

بخش هفتم: اردبيل از پيروزي انقلاب اسلامي تا برقراري امنيت است که رويدادهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي و شکل گيري نهادهاي انقلابي را دربرمي­گيرد.

علي درازي معتقد است با تمام تلاش شبانه روزي که در طي بيش از پنج سال تحقيق و پژوهش درباره انقلاب اسلامي در اردبيل صورت پذيرفت و با وجود دسترسي به بسياري از اسناد، مدارک و خاطرات فعالان انقلابي، باز معتقدم اين پژوهش دربرگيرنده همه جنبه­هاي مبارزاتي اين خطه غيرتمند ايران اسلامي که همواره در تاريخ ايران نقش آفريني کرده و در مقابل متجاوزان از دوره­هاي قديم تاکنون ايستادگي کرده، نيست. وي در بخش پيشگفتار به دشواري­هاي تحقيق در بخش ميداني و اسنادي اشاره کرده است.

بخش اول اين کتاب شامل چهار فصل است که در ذيل مي­خوانيم:

بخش اول: اردبيل از عهد باستان تا ظهور سلطنت پهلوي: فصل اول: بررسي موقعيت طبيعي، سياسي و اقتصادي اردبيل؛ پيدايش سرزمين اردبيل، موقعيت جغرافيايي، حدود و وسعت آن، دريچه­هاي استان اردبيل، ساخت اجتماعي جمعيت استان اردبيل و وجه تسميه اردبيل؛ فصل دوم: اردبيل در تاريخ کهن ايران: باستان شناسي منطقه اردبيل، اردبيل در مدارک تاريخي کهن، اردبيل در کلام شاعران بزرگ پارسي گوي، اردبيل در کتب تاريخ نويسان، اردبيل و دين زرتشت؛ فصل سوم: اردبيل در سده­هاي نخستين اسلامي؛ بني ساج اولين سلسله ترک مسلمان در آذربايجان، اردبيل از آل بويه تا دوره صفويه، اردبيل در دوره افشاريه، اردبيل در دوره قاجاريه، محمد شاه قاجار در اردبيل، تارين قلعه، اردبيل از نظر جهانگردان؛ فصل چهارم: اردبيل در دوره مشروطيت: اردبيل در دوره استبداد صغير، ملا امام وردي، حکام مستبد اردبيل، مجاهدين مشروطه در اردبيل، حيدري و نعمتي، حاج باباخان، اردبيل بعد از فرار محمدعلي شاه قاجار، ستارخان در اردبيل، عشاير در اردبيل، آخرين شب اردبيل با سردار ملي، مناطق امن شهر در غارت اردبيل، پيام يک عالم به غارتگران، نظريه متفاوت درباره غارت اردبيل، روس­ها در اردبيل، سرکوب غائله رحيم خان و شاهسون­ها، اردبيل در جنگ جهاني اول، قحطي در اردبيل.

بخش دوم: اردبيل از ظهور تا سقوط سلطنت رضاخان، فصل اول: اردبيل در زمان رضاشاه، سلطنت پهلوي اول، اقدامات و اصلاحات رضاشاه، ارتش نوين، سير مبارزات آيت الله آقا ميرزا علي اکبر مجتهد اردبيلي، اقدامات ضد مذهبي رضاشاه، مردم عادي اردبيل و تغيير لباس؛ فصل دوم: روحانيت اردبيل و تغيير لباس؛ جايگاه روحانيت شيعه، امتياز روحانيت شيعه به ساير مقامات روحانيت مسلمين و غيرمسلمين، اردبيل و روحانيت شيعه، تاريخچه پيدايش حوزه علميه اردبيل، مدرسه علميه ملاابراهيم، مدرسه علميه صالحيه، مدرسه علميه ميرزا علي اکبر، خلع لباس روحانيون اردبيل، ممنوعيت برگزاري عزاداري مذهبي در اردبيل، کشف حجاب در اردبيل، بازگشت مهاجرين؛ فصل سوم: اردبيل در جنگ جهاني دوم، خلع رضاشاه و جلوس محمدرضا شاه بر سلطنت، پيامدهاي اشغال شهر توسط روس­ها، گسترش فعاليت حزب توده در آذربايجان و طرح تحصيل جوانان اردبيل در بادکوبه.

بخش سوم: اردبيل از پيدايش تا سقوط فرقه دموکرات آذربايجان نام دارد که شامل سه فصل است که عناوين آنرا از نظر مي­گذرانيم:

فصل اول: زمينه­هاي پيدايش فرقه دموکرات آذربايجان، ايران بعد از جنگ جهاني دوم، انتخابات دوره چهاردهم مجلس شوراي ملي در آذربايجان، زمينه­هاي پيدايش فرقه دموکرات آذربايجان، اهداف شوروي از تشکيل فرقه دموکرات آذربايجان، تشکيل فرقه دموکرات آذربايجان؛ فصل دوم: بسترسازي­ها: الف – تاسيس انجمن فرهنگي ايران و شوروي، ب- جنوب حسرتي ج- مهاجران شوروي: فصل سوم: ظهور و سقوط فرقه دموکرات آذربايجان در اردبيل: تشکيل فرقه دموکرات آذربايجان در اردبيل، کميته ولايتي فرقه در اردبيل، وحدت حزب توده با فرقه دموکرات آذربايجان، انتخابات مجلس موسسان و مجلس ملي آذربايجان، تسليح اعضاي فرقه دموکرات، سقوط آذربايجان، ايران در سوگ نبود آذربايجان، مقاومت­ها در مقابل فرقه دموکرات، آيت الله العظمي آقا سيد يونس اردبيلي، روحانيت اردبيل و فرقه دموکرات، وعده­هاي فرقه دموکرات، سرانجام فرقه دموکرات آذربايجان، قتله در آذربايجان، عشاير شاهسون در اردبيل و فرقه دموکرات، آيت الله شيخ غلام حسين غروري نجفي، حسن جودت و پناهندگان فرقه دموکرات آذربايجان در شوروي، بخش چهارم نيز اردبيل از نهضت ملي شدن نفت تا سال 1341 نام دارد که شامل دو فصل است که عناوين آن را مي­خوانيم:

فصل اول: اردبيل در دوران نهضت ملي نفت، نماينده آيت الله کاشاني در اردبيل، مراجعت آيت الله سيد يونس يونسي به اردبيل، اوراق قرضه ملي، انتخابات دوره هفدهم مجلس شوراي ملي – قيام سي تير، رفراندوم و کودتاي 28 مرداد 1332؛ فصل دوم: اردبيل از کودتاي 28 مرداد 1332 تا 1341، بازگشت ديکتاتوري و اختناق، آقا شيخ رضا قفقازي، رحلت آيت الله العظمي آقا سيد يونس اردبيلي، شيعه حزب مردم و مليون در اردبيل، مراجعت آيت العظمي سيد عبدالکريم موسوي اردبيلي به اردبيل، شمه­اي از زندگي نامه آيت الله موسوي اردبيلي، شروع تحصيل و آغاز طلبگي، هجرت به قم، مهاجرت به نجف اشرف، فعاليت عملي ايشان در نجف، بازگشت به ايران، اشتغالات و حوادث زندگاني آيت الله موسوي اردبيلي در اردبيل، موسس کانون روشنگري در اردبيل، رحلت آيت الله العظمي بروجردي، رحلت شيخ العلما عبدالعظيم صدوقي اردبيلي، باشگاه لانيز در اردبيل، جامعه تعليمات اسلامي در اردبيل و اصلاحات ارضي در اردبيل.

همچنين بخش پنجم نيز نهضت اسلامي در اردبيل نام دارد که شامل سه بخش با عناوين مبسوط ذيل است:

فصل اول: شروع نهضت اسلامي، زمينه­هاي اصلاحات شاه، لايحه انجمن­هاي ايالتي و ولايتي، انقلاب سفيد، تحريم عيد نوروز 1342 و اعلام عزاي عمومي، فاجعه مدرسه فيضيه قم؛ فصل دوم: رويارويي روحانيت با شاه: 15 خرداد 42 شروع رويارويي روحانيت با شاه، اردبيل در قيام 15 خرداد 42، تحصن در تلگرافخانه اردبيل، تحريم انتخابات دوره بيست و يکم مجلس شوراي ملي، کاپيتولاسيون، مبارزه با بهائيت در اردبيل، روحانيت مبارز اردبيل پس از انتخابات دوره بيست و يکم مجلس شوراي ملي، ارتباط علماي اردبيل با امام خميني در نجف، دسته عزاداري روحانيون، مهاجرت آيت الله بهاءالدين علم الهدي (اوستا) به تهران، تاسيس حزب ايران نوين در اردبيل، جنگ شش روزه اعراب و اسرائيل، مهاجرت آيت الله موسوي اردبيلي به تهران، احياي دوباره حوزه علميه اردبيل، ممنوع المنبر شدن آيت الله مسائلي، فصل سوم: اردبيل از رحلت آيت الله سيد يونس يونسي تا اوج گيري نهضت اسلامي، طرح مرجعيت امام خميني در اردبيل، جشن­هاي 2500 ساله شاهنشاهي در اردبيل، اعتراض به اخراج ايرانيان از عراق، مسجد اعظم اردبيل، سخنراني­ انتقادي آيت الله مروج و چهلم شهادت ايوب هادي، فصل سوم: ماه مبارک رمضان، اوج گيري اعتراضات و تظاهرات مردمي، شب­هاي قدر، مکتب الزهرا، کانون زنان انقلابي اردبيل، مسجد چاقوسازان و حجت الاسلام حاج شيخ سعيد اصغري نياري، شهادت بهروز يحيوي نخستين شهيد تظاهرات اردبيل، دستگيري آيت الله مسائلي، فصل چهارم: پاييز، فصل خيزش معلمان و دانش آموزان: هجرت امام خميني به فرانسه، چهلم شهيد بهروز يحيوي، وقايع آبان ماه در اردبيل، ضرب و شتم آيت الله مروج مورخه 26/8/1357، محرم، ماه خروش يکپارچه مردم اردبيل، انور اردبيلي – محمد باقر تمدني، دسته عزاداري انقلابي، متروي اردبيلي، محمد تقايي، توکل رحيمي، عسگر شاهي زاده، تظاهرات تاريخي روزهاي تاسوعا و عاشوراي اردبيل، تظاهرات جامعه پزشکي اردبيل، اعلاميه خلع شاه از سلطنت و ساواک اردبيل.

فصل پنجم: پيروزي انقلاب اسلامي: دي ماه، ماه خونين مبارزات انقلاب اسلامي در اردبيل، کشتار روستاي نيارق، آتش سوزي در بازار اردبيل، حادثه مسجد جامع کرمان، ساير حوادث دي ماه اردبيل تا فرار شاه: فرار شاه از کشور، حوادث انقلاب در اردبيل از فرار شاه تا شروع ماه بهمن، استقبال از امام خميني (ره)، حماسه 23 بهمن اردبيل، شهيد رسول خليل آبادي.

بخش هفتم اين کتاب نيز اردبيل از پيروزي انقلاب اسلامي تا برقراري امنيت نام دارد که شامل دو بخش با عناوين ذيل است:      

فصل اول: تشکيل نهادها و ارگان­هاي انقلابي، اردبيل پس از پيروزي انقلاب اسلامي، دادگاه انقلاب و مجازات عمال رژيم پهلوي، گروه ضربت، تشکيل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي اردبيل، احزاب و گروه­هاي سياسي فعال پس از پيروزي انقلاب اسلامي، انتخاب آيت الله مروج به سمت امام جمعه اردبيل؛ فصل دوم: مشارکت مردم در طرح­ها و اقدامات ملي، رفراندوم جمهوري اسلامي، غائله حزب خلق مسلمان در آذربايجان، اسامي شهداي اردبيل در دوران مبارزات نهضت اسلامي، اسامي شهداي اردبيلي ساکن تهران در دوران مبارزات نهضت اسلامي.

اسناد و تصاوير اين کتاب نيز شامل فهرست موضوعي اسناد، کتاب نامه، روزنامه و مجلات، مصاحبه شوندگان، مراکز اسنادي و آرشيوي و نمايه است.

کتاب تاريخ انقلاب اسلامي در اردبيل تحقيق و نگارش علي درازي چاپ اول 1390 با شمارگان 1100 نسخه و با قيمت 23000 تومان از سوي انتشارات سوره مهر منتشر و راهي بازار نشر کتاب شد.

  

 

 

 

يكشنبه 22 مرداد 1391 - 10:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری