جمعه 6 مرداد 1396 - 17:37
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان البرز

 

فکر و انديشه از منظر امام علي(ع)

 

پيش گفتار

فکر و انديشه، از راه هاي مهم کاميابي انسانهاي بزرگ است. اگر شما در راه آنان گام بر مي داريد و خواهان سعادت و موفقيت خويش هستيد، بايد از قدرت فکر بهره مند شويد و با استفاده از انديشه هاي مثبت، کمبودهاي خود را جبران کنيد تا به اهداف عالي خويش دست يافته و بتوانيد جامعه خود را با افکار و انديشه هاي ارزنده آشنا سازيد. هرگاه نياز به ياري و کمک فکري داشتيد، با شخصيت هاي آگاه و دلسوزي که داراي شرايط مشاوره هستند، به مشورت بنشينيد و از انديشه ها و دست آوردهاي آنان سود جوييد.

با استفاده از رهنمودهاي ارزشمند کساني که شايسته مشورت هستد، با اهداف عالي آشنا شويد و بهترين و ارزنده ترين هدف را انتخاب کنيد. زيرا آينده شما در گروه هدفي است که براي رسيدن به آن تلاش مي کنيد. آنگاه با اراده قوي و همت عالي که از شرايط پيشرفت است، نظم و برنامه اي را که مناسب با هدف شما است، جامه عمل بپوشاند.

1- فکر و انديشه

از فرمايشات امام علي (ع) : عليلک بالفکر، فانه رشد من الضلال و مصلح الاعمال

بر تو باد به انديشيدن، زيرا که آن، هدايت کننده از گمراهي و اصلاح کننده اعمال (از تباهي) است.

ارزش فکر: تفکر يک نوع آموزش به ضمير ناخودآگاه است. به وسيله تفکر، حالات باطني تقويت مي شود و قدرتهاي روحي انسان آشکار مي شود. زيرا فکر پرورش دهنده و تکامل بخش روح است.

از راه هاي اهميت فکر، فکر و انديشه، راهي مستقيم به سوي حقايق جهان هستي است، و در صورتي که فکر در پيرامون مسايل معنوي تداوم يافته و طولاني شود، ناخود آگاه انسان را به سوي معنويت مي کشاند.

در فکر نيروي جاذبه اي وجود دارد که شخص متفکر را به مسئله اي که درباره آن مي انديشد، پيوند مي زند و ميان آن ها ارتباط برقرار مي کند. بر اساس وجود اين نيروي انساني که درباره خوبي ها و يا بدي ها مي انديشد، و تفکر او تداوم مي يابد کم کم به سوي خوبي ها و يا هرچه درباره آن فکر مي کند جذب مي شود و آن ها نيز به سوي او روي مي آورند. اين حقيقتي است که در روايات و فرمايشات خاندان وحي به آن تصريح شده است.

امام صادق (ع) مي فرمايند: فکر، انسان را به سوي خوبي ها و عمل به آن دعوت مي کند.

شما به وسيله فکر و انديشه ميتوانيد با رسيدن به مقام عبوديت، نيروهاي عظيمي را که در وجودتان به صورت نهان است، به فعليت رسانده و بيدار نماييد.

اثر فکر گناه :

همان گونه که انسان بوسيله فکر نمودن درباره خوبيها بسوي آن جذب مي شود و آن را عملي مي سازد، با انديشيدن درباره گناه و لذايذ حيواني به سوي آن کشيده مي شود و دست به ارتکاب آن ها مي زند.

امام علي (ع) مي فرمايند: کسي که درباره گناهان زياد فکر کند، بسوي آن ها خوانده مي شود.

تفکر، بر ايمان و يقين شما مي افزايد: فکر انسان ها عاجز از درک عظمت جهان هستي است و انديشمندان جهان، آنگاه که به تفکر درباره جهان خلقت مي پردازند، با جهاني با عظمت و اسرار آميز روبه رو شده و خود را عاجز از درک حقيقت آن مي بينند، ولي نسانه ها و آياتي را در آن مشاهده مي کنند که احيا کننده قلب ها و روشني بخش دلهاي خردمندان است. آري بر اثر تفکر در پيرامون عظمت جهان خلقت، يقين و ايمان بهوجود خالق مقتدر، افزايش مي يابد.

قرآن مجيد مي فرمايد: تفکر وسيله بصيرت و دور انديشي است، اگر انسان درباره سرانجام کاري که در پي انجام آنست بينديشد، در کارها به نتيجه مي رسد و گرفتار پشيماني و افسوس هاي کشنده نمي شود.

امام علي (ع) مي فرمايند: اگر پيش از همه کارهايت درباره آن بينديشي، سرانجام و عاقبت تو در هر امري نيکو خواهد بود.

بنابر اين با فکر و انديشه، مي توان زنگار را از دل پاک ساخته و ظلمت و تيرگي قلب را به صفا، نورانيت و بصيرت تبديل نمود.

همانگونه که (حرّ) به خاصر احترامي که به حضرت زهرا (ع) قائل شد، زمينه فکر و انديشه درباره نتيجه و سرانجام جنگ و مقاتله با امام حسين (ع) براي او پيدا شد، و در نتيجه افکاري که در او تبلور يافت، او را از هلاکت نجاد داده و در جمع شهداي کربلا قرار داد.

روزه انديشه :

امام علي(ع) مي فرمايند: روزه قلب از فکر کردن به گناه، برتر است از روزه داشتن و پرهيز نمودناز خوردن خوراکي ها.

اگر خود را به افکار زشت آلوده نسازيد، در برابر گناهان و اعمال ناپسند بيمه مي شويد، در اين هنگام فکر، همچون آئينه اي صاف و درخشان واقعيت را براي شما روشن مي کند و نشان مي دهد روزه انديشه، مي تواند بهترين و موثرترين راه براي نجات را در اختيار انسان گذاشته و او را در سير معنوي موفق کند.

راه هايي براي سلامتي انديشه :

1. دقت و تامل، فکر را سالم مي کند

دقت، تامل و بررسي افکار، نقش مهمي در تصحيح افکار و زدودن انديشه هاي فاسد دارد.

2. پرهيز از پر خوري

خوردن و آشاميدن اگر از حدّ اعتدال خارج باشد، در فساد فکر و انديشه اثر مهمي دارد. آسايش فکري در ارتباط با آسايش جسمي است و در صورتي فکر راحت است که احساس پر خوري و سنگيني نشود. در اين هنگام ذهن آرام و از طغيان افکار زشت و هجوم انديشه هاي شيطاني محفوظ خواهد بود.

3. پرهيز از کساني که داراي اشتباهات فکري هستند

کناره گيري از افراد زود باور، انسان را از اشتباهات فکري آنان محفوظ نگه مي دارد، افراد ساده لوح، زود باور و کساني که زود فريب ديگران را مي خورند، از نظر فکري ضعيف هستند.

2- مشورت

از فرمايشات امام علي (ع): افضلُ من شاورت ذوالتجارب

برترين کسي که با او به مشورت مي نشينيف کسي است که تجربه ها اندوخته است.

لزوم مشورت :

سعي و تلاش در صورتي مفيد است که در مسير صحيح قرار داشته باشد و نتيجه اي ارزنده از آن بدست آيد. اگر فعاليت و کوشش انسان در شرايط صحيح انجام نگيرد، جز خستگي و اتلاف عمر حاصلي نخواهد داشت.

مشورت يا پشتوانه بزرگ پيشرفت

مشورت يکي از بهترين راه هاي ترقي و پشتوانه بزرگ پيشرفت مردان بزرگ است.

بايد از انسانهاي بزرگي که از نعمت فهم و علم برخوردارند و راه را يافته و رفته اند، نه آنان که در نيمه راه نشسته و رهروان را نيز از ادامه راه مايوس مي کنند، به مشورت بنشينند.

با چه کساني مشورت کنيم :

امام صادق (ع) درباره شرايط کساني که با آنان مي توان مشورت نمود، مي فرمايند :

با انسانهاي عاقلي که پرهيزگار هستند، مشورت کن، زيرا آن ها راهنمايي نمي کنند تو را مگر به کارهاي نيک. گاهي مشورت زيان فراواني براي مشورت کننده به بار مي آورد، به صورتي که در بعضي از موارد او را به گمراهي کشانده و از چاله به چاه مي اندازد.

و در جايي ديگري مي فرمايند :

در امور خود از آنچه را که دين اقتضاء مي کند، با کسي مشورت کن که در او پنج خصلت وجود دارد:

1- عقل  2- حلم  3- تجربه  4- نصيحت گويي   5- تقوا

سرانجام  ترک مشورت :

ترک مشورت در کارها يا از ناآگاهي سرچشمه مي گيرد و يا دليل بر دارا بودن استبداد رأي است، کساني که رفتار و کردار خود را صد در صد صحيح و بي اشکال مي پندارند و در هيچ مواردي حاضر به مشورت نيستند، از استبداد رأي برخوردارند و اين گونه افراد خود را به خطر مي اندازند و زيان فراواني را متحمل مي شوند. آنان که با ديگران مشورت مي کنند نه تنها از هلاکت رهايي مي يابند، بلکه شريک عقل و انديشه صاحب نظران هم مي شوند.

3- هدف

امام علي (ع) مي فرمايند : جميل المقصد يدل علي طهارت المولد

هدف زيبا، گواه بر پاک زادي صاحب آن است.

بهترين هدف را انتخاب کنيد، ما بايد هدف خود را مهمترين و ضروري ترين مسائل قرار داده و براي رسيدن به آن تلاش کنيم، زيرا با پرداختن به مسائل غير مهم امور اساسي و با ارزش را از دست مي دهيم و از رسيدن به هدف عالي خلقت باز خواهيم ماند.

و در جاي ديگري مي فرمايند : کسي که به امور غير مهم بپردازد، مسائل مهم تر را ضايع مي سازد.

چون عمر ما محدود است و توانايي و قدرت احاطه بر همه امور را نداريم، بايد آن را در بهترين و مهمترين و با عظمت ترين امور صرف کنيم، و از پرداختن به امور بي ارزش که جز تباهي واز دست دادن عمر گران بها اثري ندارد بپرهيزيم.

به نتيجه هدف توجه کنيد : بايد سرانجام و نتيجه هدف کاملاً روشن باشد.

بنابراين هر گاه سرانجام کاري را که هدف خود قرار داده ايد، بررسي و تحليل نموديد و آينده آن را خوب تشخيص داديد، آن را شروع کنيد و از امروز و فردا کردن دست برداشته و تا مانعي برايتان پيش نيامده از فرصت استفاده کنيد.

هدف از خلقت انسان ها چيست؟

آشنايي با راز خلقت انسان ها مي تواند راهنماي ما باشد و حقيقت را براي ما آشکار سازد.

قرآن مجيد مي فرمايد: و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون

جن و انس را نيافريديم، مگر آنکه عبادت کنند.

هدف از خلقت جن و انس، رسيدن به مقام عبوديت است و اني در صورتي تحقق پذير است که همراه با معرفت خدا باشد و کسي داراي معرفت و شناخت خداوند است که با مقام امام عصر (عج) آشنايي داشته باشد.

پس در اين روزگار وظيفه ما اين است که نسبت به امام زمان معرفت و شناخت داشته باشيم و خدمت به آن بزرگوار را سرلوحه برنامه زندگي خويش قرار دهيم.

راه هايي براي رسيدن به هدف :

1. به هدف خود اميدوار باشيد

آرمان هاي بزرگ، اهداف و مقاصد عالي، از اموري است که خاندان وحي همواره همه دوستان و شيفتگان خود را بسوي آن فرا خوانده اند و آنان را هميشه از ياس و نا اميدي بر حذر داشته اند.

تدکر يک نکته : با کساني که نا اميدند و با تصميم ها و اهداف شما مخالفند، همنشيني نکنيم، مجالست با آنان در ايجاد ياس و نا اميدي و شکست در تصميم گيري ها و رسيدن به اهداف شما موثر است. برخي از افراد مي توانند با پوزخند و تمسخر، آينده ديگران را تغيير دهند و آنان را همچون خود از رسيدن به اهداف بزرگ و عالي مايوس کنند و در نتيجه از موفقيت باز دارند.

2. نقش طلب و جستجو در دستيابي به هدف

از بزرگترين دام هاي شيطان سخت نشان دادن و محال جلوه دادن رسيدن به هدف است.

گاهي نه تنها قبل از شروع به فعاليتف به وسوسه و خطورات گمراه کننده و ياس آور مي پردازد، بلکه گاهي افرادي را که در مسير قرار گرفته اند، از راه خارج مي سازد.

نکته : انسان به گونه اي خلق شده که اگر مدتي سختي ها را تحمل کند با گذشت زمان مشکلات و سختي ها براي او به کارهاي سهل و ساده تبديل مي شود و بر اثر تکرار اگر چه برنامه در ابتدا مشکل باشد، به آن خو گرفته و عادت مي نمايد.

يقين داشته باشيد طلب نمودن، در جستجو بودن، جويا بودن و در طلب يافتن گمشده اي بودن، سرانجامي رضايت بخش و مسرّت آفرين دارد.

بنابر اين براي کاميابي و رسيدن به اهداف بزرگ بايد در مقام طلب در آمده و به جستجوي آن بپردازيد، تا زمينه دست يابي به آن براي شما فراهم شود.

به گوشه اي نشستن، تنها به خيال و آرزو به سر بردن و دست از طلب کشيدن انسان را به مقصد نمي رساند. کساني در راه رسيدن به آمال و آرزوهاي قبلي خويش کامياب مي شوند که در طلب و جستجوي دستيابي به آن ها باشند.

کسي که براي رسيدن به هدف خود به جستجو و طلب مي پردازد، بي نصيب نخواهد بود و چنانچه به همه مقصود خويش دست نيابد، مقداري از آن را بدست مي آورد. اين خود اثر و نتيجه مهمي است که در طلب نهفته است.

امام علي (ع) مي فرمايند : من طلب شيئنا ناله او بعضه

هر کسي چيزي را طلب کند به همه آن يا مقداري از آن نائل مي شود.

3. در خدمت مردان بزرگ

ديدن اين گونه افراد و بودن با آنان و همنشيني و مصاحبت با آنان در افکار و رفتار انسان تاثير مي گذارد و اراده آدمي را قوي ساخته و به سوي اهداف بلند سوق مي دهد. همت بلند آنانف افراد ضعيف اراده را بلند همت مي کند و مقام عالي آنان، افراد بي هدف را بيدار مي نمايد.

4- مخالفت با نفس

امام علي (ع) مي فرمايند: کسي که دوست دارد به درجات عالي برسد بايد بر هواي نفس خود غالب باشد.

5- توسل به اهل بيت براي رسيدن به هدف هاي بزرگ

انسان براي انجام هر کار نيک و پسنديده احتياج به داشتن سه چيز دارد :

1. تصميم و اراده

2. قدرت بر انجام هدفي را که در نظر دارد.       

3. توفيقي که از جانب خداوند او را دست گيري نمايد

در هر يک از اين موارد اگر ضعفي رخ دهد انجام برنامه از پيشرفت باز مي ماند و کار متوقف مي شود. براي داشتن اين سه شرط و ادامه آن تا رسيدن به هدف، بايد خاندان وحي را وسيله قرار دهيم. نه تنها در ابتداي کار و براي بدست آوردن شرايطي که گفتيم بلکه تا هنگام رسيدن به هدف، بايد متوسل باشيم و جانشينان خدا را واسطه فيوضات الهي و رسيدن به اهداف خود قرار دهيم.

4. اراده قوي، همت عالي

از فرمايشات امام علي (ع): هيچ چيزي همانند همت، مرد را سربلند نمي کند و هيچ چيز جز شهوت، او را پست نمي سازد.

ارزش اراده

انسان بايد نفس خود را بشناسد و با قدرتها، توانائيها و نيروهايي که خداوند مهربان درذات او به وديعه نهاده است آشنايي داشته باشد و کم کم آنها را از مرحله قوه واقتضا به فعليت برساند.

يکي از نيروهاي مهم قوه اراده است. اگر انسان اراده خود را پرورش دهد و به تقويت آن بپردازد مي تواند با استفاده از نيروي با عظمت آن بسياري از مشکلات روحي و جسمي خود و جامعه خود را حل نمايد زيرا نيرويي بس پر قدرت و شگفت انگيز است.

اخلاص قبل از تصميم و اراده

نيرويي که قبل از انجام هر کار و برنامه اي شما را به سوي آن تحريک مي کند بايد کاملاً براي شما شناخته شده باشد. آيا يک نيروي رحماني شما را به سوي هدفي که داريد دعوت مي کند و يا انگيزه شما يک محرک شيطاني است؟ و يا عامل نفساني شما را به سوي راهي که در نظر داريد مي کشاند؟

براي اينکه دچار تحريک نفس و يا وسوسه شيطان قرار نگيريد و هيچ يک از ايندو محرک شما در عمل نباشد. بايد قبل از اراده و تصميم قلب خود را از همه وسوسه ها و تحريکات غير رحماني خالي کنيد آنگاه به خاطر رضاي خداوند درباره برنامه اي که در نظر گرفته ايد تصميم گيري کنيد.

به اراده و تصميم خود جهت دهيد

زندگي ما را آنچه در سر مي پرورانيم تحت تاثير قرار مي دهد نه آنچه که آن را به زبان مي آوريم، آرزوهاي عميق قلبي و افکار و اعتقاداتي که داريم در زندگي ما تحول ايجاد مي کنند نه آنچه را که به آن تظاهر مي کنيم و اعتقاد و ايمان قلبي به آن نداريم.

بسياري از انسان هدفي را براي خود تعيين مي کنند و هميشه از آن دم مي زنند ولي به دنبال آن نميروند. از اين رو هيچ گاه به ان دست نمي يابند و به وصف العيش اکتفا مي کنند در برابر اين ها افرادي هستند که با مرور زمان به هدف خود مي رسند و قيل و قال آن ها واقعيت پيدا مي کند و به آرزوي ديرينه خود مي رسند.

داراي همت عالي باشيد

اگر مي خواهيد به اهداف عالي خود دست يابيد و در فضاي وسيع معنويت پرواز کنيد بايد با همت مردانه به پا خواسته و در فضاي عالم معني سير کنيد.

هر قدر همت انسان بلندتر باشد در فضاي معنوي اوج بيشتري مي گيرد و در صورتي که از همت عالي برخوردار نباشد نمي تواند آنگونه که بايد به پرواز در آيد. بنابر اين اگر انسان هدفي بزرگ و ارجمند داشته باشد ولي براي رسيدن به آن هدف همت نداشته باشد و به سوي آن گام بر ندارد به همت خود نائل نمي شود. انساني ارزشمند و پر ارج است که گذشته از هدف عالي اراده قوي و همتي مردانه داشته باشد.

امام علي (ع) مي فرمايند :ارزش هر مردي به اندازه همت اوست.

به تصميم خود عمل کنيد

در بسياري از موارد ممکن است انسان فرصت هاي مناسب را از دست داده و به پشيماني و افسوس گرفتار شود براي جلوگيري از وقوع اينگونه پيشامد ها بايد هرگاه امکانات خوب و پسنديده فراهم شد از آن ها استفاده کنيم و به تصميم خود عمل کنيم.

امام صادق (ع) مي فرمايد :هرگاه يکي از شما تصميم به انجام کار نيکويي گرفت آن را نبايد تاخير بيندازد.

زيرا در صورت تاخير امکان پيدا شدن مانع و از دست دادن امکانات بسيار است و شيطان و نفس در ايجاد مشکلا و موانع حريص هستند. قدرت در تصميم گيري عامل پيروزي و ضعف در آن عامل شکست است. همان گونه که همت عالي به کارهاي نيک و ارزشمند گواه بر عظمت و بلندي مقام انسان است ضعف در تصميم گيري دليل شکست و از دست دادن فضيلت موجود است. مطالعه و بررسي درباره 25000 نفر که در کار خود شکست خورده و به هدف هاي خود نرسيده اند نشان داده که ناتواني در تصميم گيري از جمله دلايل شکست و ناکامي آنها بوده است.

با قدرت اراده، بر طبيعت خود غالب شويد.

طبيعت انسان به گونه اي است که رفتار و کردار او با مرور زمان جزء خلق و خوي او قرار ميگيريد به صورتي که به انها معتاد مي شود و قدرت جدايي از آنها را ندارد. اگر خصلتهاي زشت و ناپسند را در خود همچون کوه ثابت و استوار مي بينيد با قدرت اراده و همت مردانه آنها را نابود کنيد بلکه قدرت داريد آنها را به صفات پسنديده تبديل کنيد.

اراده ونيت خود را تقويت کنيد

امام علي در يکي از نامه هايش مي نويسند :بدرستي که خداوند هر بنده اي را به قدر نيتش عطا مي فرمايد. ارزش نيت هر انسان هر قدر باشد مزدي که خداوند به او ميدهد به همان ميزان است نيت شما هر چه بهتر و خالصتر باشد از اجر و ثوابي افزونتر برخوردار خواهيد شد بنابراين اين بايد به بها دادن به نيت خود بيفزاييد نه به زينت دادن به اعمال خود. نيت و تصميم آن قدر کارساز و پرقدرت است که اگر تصميم خود را تقويت کنيد ضعف جسمي شما برطرف مي شود و از لحاظ بدني نيز آمادگي انجام برنامه هاي سنگين را خواهيد داشت زيرا قدرت نيت و قصد در هم شکننده ضعف بدني شما خواهد بود. از امام صادق (ع) داريم که هيچ بدني داراي ضعف از چيزي که نيت نسبت به آن قوي گشته نشده است.

راه هايي براي تقويت اراده

1. شور و شوق اراده شما را قوي مي کند.

همان گونه که شور و اشتياق فراوان براي رسيدن به شهوات، يک عامل بسيار قوي براي گمراهي گمراهان شمرده مي شود. شور فراوان براي رسيدن به اهداف بلند، عاملي نيرومند براي دست يافتن به مقصدهاي بزرگ معنوي و علمي است. بنابراين اگر مايل هستيد به بزرگترين هدف هاي عالي انساني دست يابيد و دوست داريد به آساني به آن نائل شويد، در خود شور و شوق شديد ايجاد نمائيد، تا اراده شما براي دست يابي به هدف، نيرومند شويد. شور و شوق شديد سختي ها را آسان، دشواري ها را سهل و ساده و هدف هاي دور را براي شما نزديک مي کند. در روايتي که منسوب به امام صادق (ع) است آن حضرت مي فرمايند : مَثَلِ شخصي که مشتاق است، مثل کسي است که غرق شده باشد که اراده اي جز خلاصي خود ندارد و هر چيزي غير آن است، فراموش مي کند.

2- اميد و آرزو همت آفرين است

هر چه اميد انسان بيشتر باشد، همت او نيز بيشتر خواهد بود. انساني که اميدوار است، از شوق و شوري فراوان برخوردار است. از اين رو، جواناني که به آينده خود اميدوارند بيش از ساير مردم شور و شوق رسيدن آن را دارند. و در نتيجه چون آرزوي بيشتري براي به دست آوردن مقامات معنوي دارند، بيشتر تلاش مي کنند، بيشتر جستجو ميکنند و بيشتر به نتيجه مي رسند. اما آن دسته از مردم که نه شوري در سر دارند و نه شوقي در دل، گرفتار ياس و نااميدي هستند. آنها به دليل نا اميدي، از تلاش کوشش دست بر مي دارند و هميشه کوله باري از غم و اندوه و ياس را بر دوش گرفته، روز خود را شب مي کنند و شب را به روز مي آورند، در حالي که فقط غمي بر غم هاي خود افزوده اند، نه از عذاب و رنج رهايي يافته اند و نه به ديار نور و معنويت راهي يافته اند.

3- از خداوند خواهان اراده و همت عالي باشيد

در مناجات انجيليه امام سجاد به درگاه خداوند عرض مي کنيم : اسالک من الهم اعلاها

خداوندا عالي ترين همت ها را از تو مسئلت مي نمايم.

امام سجاد (ع) دراين جمله از مناجات، بارقه اميد را در دل همه پيروان خود بوجود مي آورند و کوتاه همتان را با درخواست داشتن عالي ترين همت ها، اميدوار مي نمايند. اين گفتار، هشداري بيدار کننده براي همگان است، همه بايد بدانند : همت عالي از آن گروهي اندک و ويژه افرادي خاص نيست، بلکه همه پيروان راستين مکتب تشيع بايد عالي ترين همت ها را از خداوند متعال درخواست کنند و در تحصيل آن بکوشند.

5- نظم و برنامه

از فرمايشات امام علي: شما را سفارش مي کنم به داشتن تقواي الهي و نظم در امورتان

اهميت نظم و برنامه :

نظم و برنامه سامان دهنده زندگي و وسيله اي موثر براي رسيدن به اهداف بزرگ است. با تشکيل برنامه منظم براي رسيدن به اهداف عالي، لحظات زندگي خود را با ثمر و پر بار نمائيد. عمل به برنامه صحيح، انسان را منظم، متعهد و معتقد به آنچه انجام ميدهد، مي نمايد.

نوجوانان را در برنامه صحيح کمک کنيد : به دليل وجود انديشه ها و تخيلات گوناگون، نوجوانان نوعاً قدرت کامل براي برنامه ريزي، نظم و سامان دادن به امور لازم را دارند. تضاد دروني و تحريک قوه ي شهواني در جوانان ان گاه که به مرز 35 سالگي وارد ميشوند، رو به افول مي گذراند و نوعي آرامش نسبي جايگزين تحريکات جنسي و تضاد نفساني مي شود، از اين رو، برنامه ريزي و پيروي از نظم صحيح براي انسان در اين دوره آسان تر است.

نظم و برنامه راهي موثر براي بهره گيري از وقت : براي جلوگيري از وقت کشي و از بين رفتن ساعات عمر و زندگي خود، بايد برنامه ي منظم ترتيب داده و متعهد شويد رفتار شما مطابق آن باشد. اگر اصل اعمال شما صحيح باشد و طبق برنامه اي صحيح و مرتب رفتار کنيد، زندگي شما پر برکت و پر بار خواهد بود.

باز از امام علي (ع) داريم که برکت و پربار بودن عمر در نيکو بودن  عمل است. نيکوئي عمل تنها به نيک بودن روش آن را نيز شامل مي شود.

6- بهره گيري از وقت

از فرمايشات امام علي (ع): آنچه را که در گذشته نابود ساخته اي، در آينده جبران کن، تا در قيامت سعادتمند شوي.

از گذشته خود عبرت بگيريد :

عبرت گرفتن از سرد و گرم دنيا از صفات مردان بزرگ است، با عبرت گرفتن از گذشته ي خود و ديگران، آينده ي خويش را درخشان مي نمايند.

عبرت گرفتن از وقت ها و فرصت هاي فراواني که در گذشته از دست رفته، قيمت و ارزش باقي مانده ي عمر را روشن مي کند و انسان را وادار مي نمايد آينده را همچون گذشته به تباهي نکشد و از باقي مانده عمر نتيجه اي که جبران کننده گذشته باشد، بدست آورد.

امام علي مي فرمايند : اگر از آنچه از عمر گذشته ي خود که آن را ضايع ساخته اي عبرت بياموزي، باقي مانده ي عمر خود را حفظ خواهي کرد.

اگر ارزش عمري را که به رايگان از دست داده ايد بدانيد، براي باقي مانده ي آن ارج بيشتري قائل مي شويد.

از گذشته ديگران پند بياموزيم :

تاريخ را بنگريم و زندگي مردان بزرگ مکتب شيعه را مورد بررسي و تحليل قرار دهيم و از تجربه هاي آنان در فعاليت ها و کوشش هاي فردي و اجتماعي همچون گنجي پر بها بهره گيريم.

يکي از فوائد ارزنده استفاده از تجربيات ديگران، بهره گيري از وقت و استفاده از فرصت هايي است که از اين راه مي توانيم به دست آوريم.

به جاي آنکه عمر خود را به تجربه ي راهي را که به آن آشنايي کامل نداريم، از دست بدهيم مي توانيم با مطالعه و بررسي احوالات پيشگامان آن راه، نتيجه ي آن را به دست آورده و ساعات زندگي خود را به تکرار اشتباهات ديگران نپردازيم.

وقت خود را براي اهداف شخصي ديگران، از دست ندهيد :

بسياري از مردم لحظات پر ارزش زندگي خود را به کار و فعاليت مي گذرانند، از سستي و ضعف مي گريزند و به کوشش و تلاش دست مي زنند، ولي از سرمايه ي زندگي خود سودي نمي برند و از زحماتي که مي کشند، فايده و بهره اي نمي بينند.

حضرت علي (ع) مي فرمايند :عمر خود را در راه استفاده ي ديگران از دست ندهيد

تلخيها، سختيها، زحمتها و . . . از آن اينان است، ولي سود و بهره اي که حاصل کوشش هاي آنانست، به دست افرادي ديگر مي رسد. متاسفانه بسياري از مظلومين جامعه، از ظلم و ستمي که بر آنان وارد مي شود، آگاهي ندارند.

تا آخرين نفس از عمر خود استفاده کنيد :

بايد سعي کنيد تا آخرين لحظه و تا آخرين نفس وظيفه ي خود را انجام دهيد و لحظات عمر را در اموري که مورد رضايت خداوند نيست از دست ندهيد.

حضرت علي مي فرمايند : نفس هاي تو اجزاي عمر توست، پس آن را از دست مده مگر در عبادتي که باعث تقرب بيشتر تو باشد.

7- همبستگي با نيکان

از فرمايشات حضرت علي :بيشتر صلاحيت ها و درستي ها در مصاحبت با صاحبان خرد و عقل ها است.

راز اهميت همنشيني با صلحا و ابرار : راه براي رسيدن به مقاصد معنوي زياد است، ولي مهم اين است که کدام يک از راه ها نزديکتر، و انسان را زودتر به مقصد مي رساند.

آنچه به نظر صحيح مي رسد، اينست که همنشيني با کساني که خدا را براي خدا مي خواهند نه براي خود و مجالست با آنان که حقيقت ايمان را در خود به مرحله ي واقعيت رسانده اند، اثر فوق العاده دارد.

حضرت علي (ع) در کلامي دلنشين چنين فرموده اند : چيزي نيست که از صحبت اخيار، انسان را بيشتر به سوي خوبي ها بخواند و از بديها نجات دهد.

فردي که در خدمت پاکان حضور يافته، از انوار تابناکي که بر ان مي تابد بهره مند مي شود.

معمولاً افرادي که صاحب يقين مي باشند و داراي اراده و نفوذ هستند، در ديگران بيشتر اثر مي گذارند و خصوصيات هاي فکري و اعتقادي خود را در آنان ايجاد و يا تقويت مي نمايند. مجالست با نيکان همچون کيمياست.

افرادي که مجالست با آنان باعث تعالي روح است :

1- مجالست با علماي رباني

مجالست و همنشيني با اين افراد آثار فراواني دارد، مخصوصاً اگر انسان احترام و محبت خاصي براي آنان قائل باشد.

پيامبر اسلام مي فرمايد :نزد هر عالمي ننشينيد! مگر دانشمندي که شما را از ريا باز مي دارد و به سوي اخلاص فرا مي خواند.

همنشيني و مجالست با اين گونه علماي رباني در شما اثر مي گذارد و شما را با معارف نوراني اهل بيت (ص) آشنا مي سازد. آنان قلب شما را با محبت خاندان وحي پيوند مي زنند و با اعمال ننگين منافقان تاريخ، آشنا ساخته و نفرت شما را از آنان بيشتر مي کنند.

2- مجالست با ابرار و صلحا

همنشينان خود را از ميان افراد پرهيزگار و مومن انتخاب نماييد و از مجالست با افراد دنيا پرتس و بي هدف پرهيز کنيد. ارزش زندگي و ماندن در جهاني که همه اش رنج است، به خاطر وجود اولياء خدا و مردان خود ساخته اي است که در دنيا به سر مي برند.

گروه هايي که همنشيني با آنان مانع پيشرفت است :

1- همنشيني با کوته فکران

آنان که مايلند در اجتماع داراي شخصيت شناخته شده و ارزشمندي باشند، بايد در شناخت دوستان و اطرافيان خود سعي کرده و سابقه و اعتبار مردمي آنان را در نظر داشته باشند. دوستان ناشناخته نه تنها کمک و پشتيبان انسان در مشکلات نيستند، بلکه همواره مشکلي بر مشکلات ديگر مي افزايند.

امام علي مي فرمايند : از مصاحبت با افراد ضعيف الراي، که رفتار آنان مورد پذيرش مردم نيست، بر حذر باش، زيرا که اعتبار رفيق به رفيق اوست.

2- همنشيني با گمراهان

آنگاه که امکان مبارزه و پيکار با دشمنان دين وجود ندارد، مي توان به مبارزه ي منفي دست زد. با مبارزه ي منفي، مي توان به دشمنان ضربه زد و از رسيدن به مقاصدشان جلوگيري نمود. کناره گيري، بي اعتنايي و عدم صحبت و مجالست با دشمنان دين و بعدت گزاران، نوعي مبارزه ي منفي به شمار مي آيد. اين گونه رفتار، اگر وسيله ي شکست آنان نباشد، حداقل يک نوع حفاظت از شر نيرنگهاي آنان به شمار مي آيد.

امام صادق در روايتي مي فرمايند : با بدعت گزاران صحبت نکنيد و با آنان مجالست ننماييد زيرا به خاطر مصاحبت و مجالست با آنان، نزد مردم همانند يکي از آنان مي شويد.

3- مجالست با هوا پرستان

همنشيني با دوستان هوا پرست و آنان که هيچ گونه توجهي به عالم معني و آخرت ندارند، ايمان را از قلب افراد مومن مي ربايد و باعث حضور شياطين گمراه کننده مي شوند. مجالسي را که هوا پرستان آنان را تشکيل مي دهند و کنار يکديگر مي نشينند، حربه ي بسيار موثري براي نابودي حق و حقيقت بشمار مي رود. دشمنان اهل بيت (ع) از صدر اسلام، بارها از تشکيل اين گونه اجتماعات به نفع مقاصد شيطاني خود، سود جسته اند.

حضرت علي (ع) مي فرمايند : همنشيني با مردم هوا پرست، ايمان را از خاطره ها به دست فراموشي مي سپارد و سبب حضور شياطين مي شود.

بنابراين افرادي که در جستجوي حقيقتند و در راه رسيدن به مقاصد عالي گام برمي دارند، بايد از رفاقت با دوستاني که هدفشان تنها رسيدن به ماديات است و از ياد خدا و ذکر آل الله غافلند، دست بردارند زيرا کساني که اراده ي آنها فقط حيات و زندگي دنيا است و به آينده ي خويش نمي انديشند، صلاحيت براي دوستي و رفاقت ندارند.

خداوند در قرآن مي فرمايند : از کسي که از ياد ما روي گردانيده، و اراده اي جز زندگي دنيا ندارد، دوري کن.

4- همنشيني با شکاکان

بسياري از افراد، بر اثر رفاقت و گفتگو با افراد گمراه و تشکيک آنان، مسائل واضح برايشان به صورت مشکلي بزرگ جلوه گر مي شود.

امام صادق مي فرمايند : با کسي که امر واضح بر او مشکل است، مجالست مکن. اين گونه افراد بر اثر اندک بودن اطلاعاتي که از دين دارند، وسوسه هاي شيطان در آنان رسوخ مي نمايد و آنها را به همنشينان خود القاء مي کنند.

دوستان آنان نيز بر اثر ضعف پايه اعتقادي، اين گونه شبهات را پذيرا مي شوند و در نتيجه افراد پاک ولي ساده لوح، بر اثر رفاقت با افراد شکاک، همرنگ آنان مي شوند. هميشه فکر مي کنيم چون مشکلاتمان زياده، نمي توانيم خدا را داشته باشيم، ولي اصل قضيه اين است که چون خدا را نداريم اين همه مشکل داريم.

 

نوشته حجت الاسلام حاتمي 

 

شنبه 21 مرداد 1391 - 11:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری