يكشنبه 26 آذر 1396 - 5:49
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

داود خسروي

 

تلاش براي توليد نمايشي انديشه گرا، ايراني و ديني

 

گزارشي از نشست رسانه‌اي نمايش "ساقي"

نشست رسانه‌اي نمايش "ساقي" چهارشنبه 11 مرداد با حضور امير دژاکام نويسنده و کارگردان اين نمايش و جمعي از عوامل نمايش و اصحاب رسانه برگزار شد.

به گزارش سايت ايران تئاتر، دژاکام در آغاز نشست مطبوعاتي اين اثر گفت: گروه تئاتر "ماهان" در تلاشي 30 ساله و بي‌وقفه به توليد نمايش‌هاي ايراني ديني مبتني بر انديشه اقدام کرده است که اجراي  نمايش "ساقي" در تالار اصلي نيز در راستاي اين اهداف است.

گروه تئاتر "ماهان" در زمينه نمايش هاي ايراني روي سه ريخت "شبيه خواني"، "نقالي" و "تخت حوضي" سعي کرده رفتاري را با اين سه نمايش داشته باشد که علاوه بر آموختن از آنها به اين نکته نيز توجه کند که اين شکل هاي نمايشي دچار انقطاع شده اند و گرچه از منظر تاريخي در شکل موزه اي بسيار زيبا و مناسب اند، ولي با بسياري از موضوعات روز زندگي ما سازگار نيستند، يعني ما نمي توانيم راجع به موضوع "طلاق"، "ازدواج"، "سياست"، "ارز"، "نفت"، "جنگ" و . . . در قالب اين نمايش ها حرف بزنيم.

وي تصريح کرد: به نظر من شايد بتوان گفت امکان اين سازگاري وجود دارد، اما ساختار مناسب با اين مفاهيم روزمره وجود ندارد و بايد دستخوش تغييراتي شود؛ اما آيا اين تغييرات بايد خانه را به طور کامل ويران کند؟ يا بايد پايه ها  و در واقع ستون هاي اصلي بنايي که افکنده شده و نظامي که وجود داشته است مستقر بماند تا بتوانيم رنگ و بوي نمايش ايراني را، که حکايت از فرهنگ ما دارد، در اين نوع از نمايش حس کنيم؟

به همين دليل سال ها تلاش کردم و شايد بالغ بر 10 نمايش را به صورت تک نفره و بر اساس ريخت تخت حوضي و نقالي نوشتم و چندين نمايش را بر اساس ريخت تخت حوضي کار کردم و سعي کردم تعداد زيادي نمايش را بر اساس ريخت شبيه خواني يا شبيه مضحک کار کنم.

به اعتقاد من اين طور نيست که تعزيه فقط در ايام عزاداري اجرا شود. تعزيه در هنگام جشن هم اجرا مي شده و مناسبت هاي ديگري نيز داشته است. تعزيه آرام آرام از زندگي ائمه اطهار و پيامبران حرکت کرد، اما به زندگي مردمي که در لايه هاي مختلف اجتماعي نيز حضور دارند، نرسيد.

وي گفت: افراد ديگري قبل از ما اين حرکت را انجام دادند و همچنين بزرگان ديگري، که نام هاي آن ها براي ملت ايران شناخته شده، بسيار زحمت کشيدند؛ چه ما با ديدگاه آنها موافق باشيم و چه مخالف. هنرمنداني چون بهرام بيضائي، بيژن مفيد، غلامحسين ساعدي، اسماعيل خلج، محمود استاد محمد، علي نصيريان، عباس جوانمرد.

 اين هنرمندان کساني اند که تلاش کردند تا نمايش ايراني بتواند با مردم ارتباط برقرار کند. فکر مي کنم يکي از وجوهي که در تعزيه کمتر حس مي شد تعزيه عملي عبادي است؛ آنچه ما به صورت "عزاداري"، "نکوداشت"، "حرمت گذاشتن" شناخته بوديم. سعي ما بر اين بود تا به جايي برسيم که "شبيه خواني" بتواند چون و چرا کند و سوال عقلاني مطرح کند.

ما در حرکت و مسير خود سعي کرديم تا درنمايش توجه خود را به عقلانيت معطوف کنيم. آنچه که به فراخور موضوعات روز اجتماعي و مفاهيمي که هر کدام از ما مي توانيم راجع به آنها سوالي داشته باشيم، کمتر پرداخته بوديم.

دژاکام با ابراز اميدواري درخصوص ماندگاري اين اثر نمايشي در اذهان تماشاگران گفت:  من تمام تلاشم را در مورد نمايش "ساقي" انجام داده ام و در تست هايي که در روزهاي اخير داشتيم متوجه شدم که تماشاگر ما مي خواهد دوباره هم اين نمايش را تماشا کند.

اگر در نشان دادن تصويري از حضرت علي (ع) موفق بوده باشم فقط توانسته ام تصوير قطره اي از اقيانوس را تجسم کنم و اين چيزي است که بدون فروتني مي گويم، زيرا توانسته ام حداقل براي يکي از نام هاي ايشان محفلي را ترتيب داده باشم که زيباست، مفرح است، دوست داشتني است، صاحب هارموني و صاحب نظم و چيدمان است.

دژاکام در پاسخ به اينکه آيا مي توان اين نمايش را گوياي تئاتر ملي دانست، گفت: در من اين عقلانيت وجود دارد که بدانم تا قله تئاتر ملي راه بسيار زيادي دارم و از سوي ديگر آرزوي من اين است و دوست دارم اين اتفاق افتاده باشد و اين گونه حرکت کرده ام و اين ادعا نيست.

بالغ بر 30 سال فعاليت فرهنگي من و 12 اثري که در تالار اصلي تئاتر شهر اجرا کرده ام نشانگر اين است که در اين راه تلاش کرده ام. نمايش هايي مثل "زيباترين گل هاي قالي" که راجع به زندگي بچه هاي قاليباف است، "شمس" کاري که براساس شکل تعزيه انجام شد و سعي کرديم شبيه خواني و تعزيه را معاصر کنيم.

 "همزاد" نمايشي که براساس شبيه خواني انجام شد و در آن کار ما شکست خورديم، "شهرزاد" که قصه در قصه است و کاري است که 40 شب اجرا رفت و شب چهلم در سالن اصلي به خاطر اين کار شکسته شد.

 " مجلس سياوش خواني"، "ليلي و مجنون"، "ضيافت شيطان" که براساس الهي نامه عطار بود،  "روياهاي خليج فارس"، "خواب دريا"، "نصرت خانم مادرم"، "نوروز" و "ساقي" 12 نمايشي است که من در سالن اصلي اجرا کرده ام. من دوست دارم و آرزويم اين است که به سمت تئاتر ملي حرکت کنم و اميدوارم تماشاگرم اين حرف را تاييد کند.

اصغر همت که در نمايش ساقي ايفاي نقش دارد نيز گفت: جاي خوشحالي است که براي دومين بار با امير دژاکام کار مي کنم. شرايط من اصلا شرايط مناسبي براي يک کارگردان نبوده، ولي دژاکام پذيرفت که با آن شرايط حضور داشته باشم؛ زيرا همزمان در نمايش "خرس" بازي دارم. اميدوارم ذره اي از کارش را که کار سنگيني است روي دوش خود حمل کنم.

 اين بازيگر تئاتر به جاذبه هاي کار با دژاکام پرداخت و افزود: زماني که شما با کارگرداني مانند ايشان همکاري مي کنيد جاذبه هاي جديدي را تجربه مي کنيد و آن برخورد با اين مسئله است که هيچ يک از هنرمندان تا پايان کار تکليف مشخصي ندارند و ممکن است در هر اجرا اتفاق جديدي رقم خورد.

وي اضافه کرد: من هميشه مخالف اين شکل بوده ام که همزمان در دو اثر حضور داشته باشم، اما اتفاقي است که افتاده و مي تواند برايم يک تجربه باشد. اين است که دو نقش به کلي متفاوت به لحاظ ظاهري و شخصيتي را در دو نمايش بازي مي کنم.

من اين شانس را داشته ام که نقشي را بازي نمي کنم که خودم را تکرار کنم؛ زيرا نه در نمايش "خرس" خودم هستم و نه در نمايش "ساقي" و اين براي من يک تجربه است. هر دوي اين کارها بسيار نفسگير و انرژي بر است و اميدوارم اين کار هم مثل "يک دامن ماه و ستاره" که در تالار وحدت اجرا کرديم با استقبال مردم مواجه شود.

مرتضي آقاحسيني هم گفت: يکي از ويژگي هاي امير دژاکام اين است که اين فرصت را در اختيار جوانها مي گذارد که در کنار پيش کسوتان کار کنند. بارها تجربه همکاري باامير دژاکام را به عنوان بازيگر و دستيار کارگردان داشته ام.

 در نمايش "ساقي" نيز در کنار بسياري از پيشکسوتان تئاتري حضور داشته و از اين بابت خدا را شاکرم و اميدوارم باز هم اين موقعيت نصيب من شود. چيزي که در کار آقاي دژاکام توجه کرده ام اين است واقعا مي توانيد نمايش ايراني را در آن حس کنيد و فضاهاي متفاوت مي بينيد که بازيگر و تماشاگر به راحتي وارد آن مي شود.

وي با شاره به ترکيب بازيگران اين نمايش گفت: يکي از بزرگترين نکات مثبت و مشخصه نمايش "ساقي" حضور جمع بسياري از هنرمندان در گروه هاي سني مختلف است که به روي صحنه مي روند. اين ترکيب متفاوت باعث بروز اتفاقات خوبي در تئاتر ما خواهد شد.

شکرخدا گودرزي نيز گفت: اين اولين بار است که با امير دژاکام کار عملي انجام مي دهم و پس از حدود شش يا هفت سال است که به عنوان بازيگر روي صحنه مي آيم و در چند سال اخير تمام توجهم معطوف به نويسندگي و کارگرداني بوده است. اين مسئله برايم خيلي جالب بود که نقشي که به من داد اصلا در کتاب نبود و به من گفت که مي رويم جلو.

گودرزي افزود: در شرايطي که حس عاطفي ميان بازيگر و کارگردان وجود دارد، که تکليف دژاکام با خود مشخص است و مي داند آدم هاي نمايشش از نظر شکل و محتوا کليشه اي نيستند و او براي پيشبرد توليد نمايش از نظرات هر يک از عوامل براي هرچه بهتر شدن کار استفاده مي کند.

 اين هنرمند تئاتر با اشاره به نقش خود در اين نمايش تصريح کرد: در ابتدا شخصيت "شمس الدين" داراي پيش زمينه اي در نمايش نبود که با افزودن تنها يک ديالوگ به پيشنهاد من اين امر حاصل شد. و اين باز هم نشان از تفکر آزاد و متعالي کارگردان نمايش دارد.

دژاکام به غير از تعامل خوبي که با بازيگر دارد و فضايي را ايجاد مي کند که بازيگر سکون نداشته باشد و در اين روش يک "ديالکتيک" وجود  دارد. او کارگرداني است که مي داند چه مي خواهد و اين جمله به معني بستن بازيگر نيست. يعني در کارش آرمان هايي دارد چه به لحاظ شکل و چه به لحاظ محتوا.

خسرو احمدي هم در ادامه گفت: اين پنجمين نمايشي است که با امير دژاکام کار مي کنم و با وجود اينکه بارها پيش آمده که ساعت تمرين هاي ما به 8 يا 10 ساعت هم رسيده، اصلا احساس خستگي نکرده ايم.

ميري آهنگساز نمايش در اين نشست اظهار کرد: اين سومين کاري است که با آقاي دژاکام انجام مي دهم. کار کردن با ايشان سخت است؛ زيرا ايشان با موسيقي آشناست و شايد براي يک قطعه 10 ثانيه اي سه روز وقت صرف کرده ايم.

گروه موسيقي اين نمايش متشکل از 20 نوازنده از ارکسترهاي مختلف تهران اند که در اين کار واقعا حوصله به خرج مي دهند. موسيقي نمايش به صورت زنده اجرا مي شود و شامل دو بخش است که يک بخش موسيقي کوبه اي و متشکل از 12 نوازنده و چهار نفر سليست و شش نوازنده ملوديک به اضافه سليست آوا و آواز است.

دژاکام در ادامه در مورد زمان اجراي نمايش گفت: زمان نمايش حساب شده انتخاب شده است، بايد اين گونه بگويم که مي دانيد در کشورهاي اطراف ماه مبارک رمضان به جز شب هاي احياء يک ضيافت و جشن است و شب هايي است که مردم تا صبح بيدارند و ديد و بازديد دارند و افطاري مي دهند و تهران نيز چنين است و خيلي از اماکن از زمان افطار تا سحر مشغول به کارند؛ بنابراين ساعت نه شب مي تواند ساعتي معمول براي اجراي تئاتر باشد.

وي در پاسخ به پرسش خبرنگار سايت ايران تئاتر مبني بر اينکه زندگي حضرت مولا (ع) جنبه هاي مختلفي دارد که قابل تامل است، بنابراين از چه منابعي استفاده کرده ايد گفت: کتابهايي که استفاده کرده ام يک فهرست وسيع است که شامل "دانشنامه جهان اسلام"، "نهج البلاغه"، "کتابهايي که آقاي سبحاني کار کرده، کتاب هايي که آقاي رهنما کار کرده، "تاريخ اسلام"، "سيره حضرت رسول"،"فروغ ولايت"،"قضاوت هاي اميرالمومنين" و همه اين منابع، منابع من اند که الان فهرست کامل آنرا ندارم. اين نمايشنامه را حدود نه يا 10 سال قبل نوشتم و دوباره نويسي کردم و تلاش کرده ام که همه منابع را ببينم .

درباره نمايش "ساقي":  

 به گزارش خبرگزاري  ايرنا، در تالار اصلي مجموعه تئاتر شهر نمايش 'ساقي' از سه شنبه (10 مرداد ماه) ساعت 21 با مدت زمان 80 دقيقه و قيمت بليت 12 هزار تومان پذيراي دوستداران تئاتر بوده است.

در اين اثر نمايشي محبوبه بيات، اصغر همت، اميريل ارجمند، ابوالفضل امامي، شكرخدا گودرزي، خسرو احمدي، امير كربلايي، ناديا فرجي، عليرضا ناصحي، تينو صالحي، سارا منصوري، شيوا ترابي، حسين شهبازي، ابوالفضل جمشيدي، حسام شريفي، امير بشارت، مهدي مصباحي، فاطمه شريفي، سعيد نصرتي، علي كرسي زر و حسين محب اهري به عنوان بازيگر حضور دارند.

اصغر خليلي طراحي صحنه، مژگان عيوضي طراحي لباس، ميرامير ميري موسيقي، مسعود عجمي عکاس، مرتضي آقا حسيني، آيدا دژاکام و عباس عبداله زاده دستياران کارگردان، مونا موسوي، شيوا ترابي، سپيده دستينه، مصطفي مختاري و حسين شهبازي مديران صحنه و امير رجبي چاپ بنر و پوستر اين اثر را بر عهده دارند.

درباره امير دژاکام: امير دژاکام از شناخته شده ترين نام ها در حوزه تئاتر کشور است. او متولد 1341 تهران بوده، کارشناسي تئاتر را از دانشکده هنرهاي زيبا وکارشناسي ارشد کارگرداني را از دانشگاه تربيت مدرس دريافت کرده است.

وي تا امروز بيش از 40 نمايش را نوشته يا کارگرداني کرده است که اين آثار از جمله فعاليت هاي گروه «ماهان» تحت سرپرستي اوست. دژاکام به عنوان استاد در دانشگاه آزاد اسلامي و نيز دانشگاه هاي سوره و دانشکده سينما تئاتر دانشگاه هنر تدريس مي کند.

او تاکنون به عنوان داور در جشنواره هاي استاني، منطقه اي، فجر، همايش سراسري تئاتر خياباني، طنز، دانشجويي و...حضور داشته است.

«شمس»، «شهرزاد»، «سياوش خواني»، «دزد دريايي»، «ضيافت شيطان»، «پسر کارون»، «اجازه شقايق» و... از جمله آثار وي در صحنه تئاتر هستند.

 

 

دوشنبه 16 مرداد 1391 - 12:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری