سه‌شنبه 2 آبان 1396 - 2:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

ترجمه: غزال حسين زاده

 

از شاهکارهاي‌ پل‌ سازي‌ در ايران‌ و جهان‌

 

نگاهي به معماري سي و سه پل

سي و سه پل که به علت داشتن سي و سه عدد پل به اين نام خوانده مي شود و به پل الله وردي خان هم معروف است بر روي زاينده رود در شهر اصفهان قرار دارد.  

نام‌هاي ديگر اين پل عبارتند از: پل سي و سه چشمه، پل چهارباغ، پل جلفا و پل زاينده رود. سي و سه پل يکي از 11 پل شهر اصفهان و يکي‌ از شاهکارهاي‌ پل‌ سازي‌ در ايران‌ و جهان‌ به شمار مي آيد.

اين پل که يکي از معروف ترين پل هاي عصر صفويه مي باشد به دستور شاه عباس و با مشاورت وزيرش الله وردي خان ساخته شده است.

تاريخ بناي اين پل را شيخ علي نقي کمره‌اي (شاعر زمان شاه عباس) در شعري سال 1005 هجري دانسته ‌است و اين سال، درست مطابق با‌ زماني است که خيابان چهار باغ هم ساخته شده‌ است.

در دوره صفويان مراسم جشن آبريزان يا آب‌پاشان در کنار اين پل انجام مي گرفته ‌است. جهانگردان اروپايي در سفرنامه‌ هايشان اشاره هايي به برگزاري اين جشن کرده اند.

در اين جشن که در سيزده تيرماه هر سال برگزار مي شد مردم با پاشيدن آب و گلاب به روي يکديگر مراسم جشن را برگزار مي کردند.

تاورنيه سياح فرانسوى راجع به اين پل در سفرنامه خود که نظم الدوله ابوتراب نورى آن را ترجمه کرده چنين نوشته است: «پلى که در وسط خيابان تقاطع مى‏کند موسوم به پل الله وردي خان که بانى آن بوده است مى‏باشد و آن را پل جلفا هم مى‏گويند. اين پل تمام از آجر و سنگ بنا شده و سطح آن به يک ميزان است. دو طرف آن از وسطش پست‏تر نيست، 350 قدم طول و بيست قدم عرض دارد و زير آن چندين چشمه و طاق از سنگ ساخته شده که خلى پست و کم ارتفاع است.

 در دو کناره پل راهروى به عرض هشت نه پا و به طول تمام امتداد پل که چندين طاق با پايه‏هاى مرتفع به ارتفاع 25 يا 30 پا سقف آن را نگاهداشته‏اند ديده مى‏شود، اشخاصى که مى‏خواهند هوا خورى کنند وقتى که خيلى گرم نباشد از بالاى سقف راهروها عبور مى‏نمايند، اما معبر معمولى از زير آن راهروها است که به منزله نرده و نگهبان است و روزه نهائى به طرف رودخانه دارد که هواى لطيف و خنک از آنه داخل راهرو مى‏شود.

زمين راهرو از سطح پل خيلى بلندتر است و به توسط پله به راحتى بالاى آنها مى‏روند. فضاى وسط پل مخصوص عبور گارى و دواب است و تقريباً 35 پا عرض دارد. يک معبر ديگر هم دارد که در تابستان و وقع کمى آب به واسطه خنکى خيلى مطبوع است و آن از ميان خود رودخانه است در خط مخصوصى که تخته سنگها نزديک هرم اتفاق افتاده مى‏توان از روى آنها رد شد بدون اينکه پاتر بشود.

از تمام دهنه‏هاى زير پل به واسطه درهائى که به هر چشمه گذراده‏اند مى‏توان عبور نمود از پلکانى که در قطر پايه پل ساخته شده از روى پل به زير چشمه‏ها و طاقها پائين مى‏روند و همينطور پله هائى در دو طرف دارد که به بالاى مهتابى روى راهروها صعود مى‏نمايند و عرض راه پله‏ها بيش از 2 تواز (4 ذرع تقريباً) است، و در دو طرف نرده و محافظى کشيده‏ اند که از پرت شده جلوگيرى مى‏نمايند.

بنابراين اين شش معبر در روى اين پل وجود دارد: يکى در وسط و چهار تا در دو طرف که عبارت است ازى زير و بالاى هراهرورهاى پلکان تنگى که به زير پل مى‏رود حقيقتاً اين پل از روى صنعت و استادى بنا شده و مى‏توان گفت قشنگترين صنعت و شاهکار ابنيه ايران است، اما بسى دور است از اينکه به استحکام پل نف پاريس ساخته شده باشد.»

سي و سه پل چهار باغ عباسي را به چهار باغ بالا متصل مي کند از جمله اولين بناهايي است که شاه عباس دستور ساختن آن را داده است.

مصالحي که در ساخت سي و سه پل به کار رفته، عبارتند از: 1-آجر در قسمت فوقاني 2- سنگ در طبقه تحتاني پل.

طراحي سي و سه پل به صورت قوسي شکل دو لايه مي باشد. پل  297.76 متر طول و 13.75 متر عرض دارد. طولاني ترين بخش آن 5.60 متر  و شمار دهانه هايش 33 عدد است.

در طرفين پل معبر باريک مسقفي وجود دارد که در سراسر طول پل ديده مي شود. سي و سه پل داراي دو پياده رو است: يک پياده رو براي گردش در بالا و يک پياده رو در پايين.

پياده رو پائين گذرگاه مسقفي است که ميان پايه هاي مرکزي پل و به فاصله کمي از بستر رودخانه قرار دارد.

اين پل در گذشته چهل چشمه داشته و اکنون تنها سي و سه چشمه دارد. اين بنا در تاريخ 15 دي 1310 به‌ عنوان يکي از آثار ملي ايران به ثبت رسيده‌ است.

 

 

سه‌شنبه 10 مرداد 1391 - 10:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری