چهارشنبه 7 تير 1396 - 18:34
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

محمدرضا سرشار گرفتار نظريات ادبي شده است

 

گزارشي از هجدهمين نشست ادبيات داستاني دفاع مقدس

                                                                                                     

هجدهمين نشست ادبيات داستاني دفاع مقدس با نگاهي به نقد آثار داستاني اين ادبيات از نگاه محمدرضا سرشار در محل سالن شماره دو انديشه حوزه هنري و با حضور احمد شاکري و حجت‌الاسلام والمسلمين جهان استاد حوزه و دانشگاه برگزار شد.

در ابتداي اين نشست احمد شاکري در سخناني با بيان اينکه ادبيات داستاني دفاع مقدس ادبياتي است تجربي که نويسندگان آن از بطن داستان نويسي در حوزه جنگ بيرون نيامده‌اند، گفت:«سابقه ادبيات داستاني معاصر ايران در سال‌هاي پيش از پيروزي انقلاب اسلامي باعث شد پس از پيروزي انقلاب نوعي بي‌اعتمادي ميان ادبيات داستاني و مخاطبان عام آن پديد آيد، ولي اين موضوع  پس ازانقلاب تداوم نيافت و به نوعي پس از ظهور انقلاب اسلامي شاهد آشتي دوباره ميان ادبيات و مخاطب آن بوديم.»

وي افزود:«وابستگي ادبيات جنگ به تجربه ملموس تا حدي است که نويسنده اين ادبيات را تجربه ادبي در اين حوزه بي‌نياز و به نوعي ادبيات دفاع مقدس ظرفيت‌هاي مستندانگارانه را در خود بارورکرده است که اين موضوع مي‌تواند محل بحث باشد.»

شاکري در ادامه به نظريه ادبي دفاع مقدس اشاره کرد وگفت:«اين نظريه ادبي همچنان محل تامل است و نوع تعامل اين گونه ادبي با ادبيات داستاني معاصر هنوز به طور مشخص معين نشده است و برخي مباني نظري اين ادبيات به طور مشخص بايد در عمل مورد ارزيابي قرار بگيرد تا کارايي آن مشخص شود.»

نويسنده کتاب «انجمن مخفي» افزود:«ادبيات دفاع مقدس در طول دهه‌هاي مختلف از حيات خود همواره در يک محور حرکت نکرده است. به نظر من ادبيات دفاع مقدس حاصل آميختگي صرف تجربه با مضامين ادبي است و سنجش ميزان اين آميختگي نيازمند وجود معيارهايي در اين زمينه است؛ کما اينکه فهم ارزش‌هاي داستان جنگ بدون فهم ادبيات جنگ امکان پذير نيست.»

شاکري در ادامه با اشاره به عملکرد محمدرضا سرشار و نقد او بر آثار حوزه ادبيات دفاع مقدس گفت:«نقد سرشار برآثار ادبيات دفاع مقدس از سه ويژگي کلي سود مي‌برد که شامل شناسايي شدن موضوع دفاع مقدس توسط وي و طرح بندي مضموني، آشنايي با ارزش‌هاي معنوي آن و آشنايي با ارزش‌هاي ادبي آن است.»

وي تاکيد کرد:«سرشار در کنار دو کتاب و يک مقاله‌اي که در اين زمينه دارد جنگ را به چهار دوره مظلوميت، حماسه، نسبت‌گرايي و ترديد تقسيم کرده است. وي همچنين معتقد است ادبيات دفاع مقدس به دو گونه همدل و يا ضد همدل با دفاع مقدس تقسيم مي‌شود و در کنار آن يک گونه ادبي نيز وجود دارد که کج دار و مريز نيز با ادبيات دفاع مقدس برخورد مي‌کند.»

در ادامه اين نشست حجت‌الاسلام والمسلمين جهان استاد دانشگاه و حوزه در سخناني با اشاره به سخت بودن نقد آراء محمدرضا سرشار درادبيات داستاني گفت:«نقد وي سخت است، اما عبث نيست. به هرشکل او اسطوره علمي يک نسل به شمار مي‌رود. با اين حال ضرورت دارد که او نيز مانند بسياري از شخصيت‌هاي شناخته شده در حوزه ادبيات نقد شود.»

وي افزود:«من مدتي شاگرد ايشان هم بوده‌ام و برخي از آراء ايشان را در حضور خودشان نيز نقد کرده‌ام، اما خب ايشان گاهي گوش مي‌داد و گاهي نيز توجه نمي‌کرد. با اين حال نقد او يک شروع عالي است براي رفتن سراغ نقد نظريه‌هاي بومي در حوزه ادبيات.»

حجت‌الاسلام والمسلمين جهان ادامه داد:«ادبيات داستاني ما در 40 سال پيش از اين رشدي نداشته است و نمي‌توانسته صاحب نظريه بوده باشد. اين ادبيات شامل قصه‌هايي معمولي بود که محورهاي مشخص و واحدي داشت و همه آن نيز به کل وارداتي به شمارمي‌رفت و مانند ادبيات غرب تنها حاصل يک تلاطم و تشويش ذهني به شمارمي‌رفت. با اين حال نظريه ادبيات داستاني ايران اين روزها در حال تدوين است؛ هرچند که خلاهاي فراواني در آن وجود دارد.»

اين منتقد ادبي افزود:«در ميان نظريات آقاي سرشار در مورد جنگ به خوبي مي‌توان ديد که او در دوره‌هاي مختلف کاري خود گرفتار نظريات ادبي شده است و در ارزيابي ادبي قطعي درباره جنگ ميان اين نظريات مردد مانده است. او در تعريف جنگ و ادبيات آن ترديدي دارد و نوع تقسيم بندي او از جنگ به خوبي نشان دهنده اين موضوع است.»

حجت‌الاسلام والمسلمين جهان تاکيد کرد:«اگر قصد داريم ادبيات جنگ را تقسيم بندي کنيم با تکثر تعريفات براي اين مضوع امکان پذير نيست و اين تقسيم‌بندي نيز تقسيم‌بندي جامعي به شمار نمي‌رود.»

وي همچنين گفت:«تقسيم بندي سرشار از ادبيات جنگ قائم به نويسنده است. در آثار او مي‌بينيم که نويسنده به متعهد وغيرمتعهد تقسيم مي‌شود؛ در حالي که اين يک تقسيم بندي کلي است و مقصد آن مشخص نيست.»

 

دوشنبه 9 مرداد 1391 - 11:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری