چهارشنبه 1 شهريور 1396 - 0:55
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

ميلاد بهاري

 

نيازمند شناخت فرهنگ ديگر کشورها هستيم

 

گفت و گو با دکتر احمد ميرعابديني درباره حضور نشر کشور در عرصه‌هاي بين المللي

انتشارات بين‌المللي يکي از اهرم‌هاي فرهنگي، سياسي و اقتصادي ملت‌هاست. امروزه کشورهاي توسعه يافته توانسته‌اند با استفاده از اين اهرم، جامعه خود را به ديگر ملت‌ها بشناسانند و راه خود را در زمينه‌هاي مختلف هموار کنند. گفتگوي ما با دکتر احمد ميرعابديني؛ پژوهشگر و مدرسِ ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي در اين رابطه شکل گرفت.

از دريچه علم ارتباطات، نشر بين‌المللي تا چه اندازه در جهان معاصر مهم تلقي مي‌شود، چه تکنيک‌هايي دارد و چرا بايد وجود داشته باشد؟

سياست‌گذاري در حوزه نشر بين‌الملل، شناخت، ايجاد رابطه،  تأثيرگذاري و تأثيرپذيري در ملت‌ها و فرهنگ آنان است. تا فرهنگ آيين‌هاي يک سرزمين را نشناسيم، نمي‌توانيم با آن‌ها ارتباط برقرار کنيم. فرهنگ‌ها متفاوت است، بايد گفت که فرهنگ، پاسخ جمعي به مشکلات و نيازهاست. پس بايد مشکلات و مسائل کشورها را بشناسيم، بدانيم که ديگران چگونه مشکلات‌شان را حل مي‌کنند، چگونه با واقعيت‌ها روبه‌رو مي‌شوند. بنابراين تا اندازه‌اي مي‌بايست چيزي که مورد علاقه ديگران است توليد شود، زيرا ديگران مي‌خواهند هم نگاه ديگران را درباره خودشان بدانند و هم مي‌خواهند درباره فرهنگ‌شان از زبان ديگران چيزي بشنوند و درک کنند. مثلاً کشورها مي‌خواهند بدانند که ديگران درباره حلِ مسائل زيست محيطي و انرژي بقيه، چه نظري دارند. اولين قدم در شناخت ملت‌ها، پژوهش‌هاي اجتماعي و انساني است. پايه نشر چه نشر داخلي و چه فراملي؛ پژوهش است و ديگران مي‌خواهند در حوزه‌هاي مختلف تمايزات را بشناسند. با اين توضيح، تکنيک فرع قضيه است، اصل همان پژوهش‌ها در حوزه علوم انساني است، قالب و شکل تبليغ در زمينه نشر دنباله رو محتوا است. يعني اين نوعِ محتواست که تکنيک  را تعيين مي‌کند.

به اين ترتيب آيا امکان آن هست که نشر بين‌المللي در آينده به يک ابزار قوي در سياست تبديل شود؟

 با توجه به تعريفِ ارتباطات تعاملي، مي‌توان گفت که ملت‌ها مي‌خواهند همديگر را بشناسند، پس نبايد مانع ايجاد شود. مي‌بايست تعاملات شکل بگيرد، تا معرفتي حاصل شود.

با توجه به تمايزاتي که ميان فرهنگ‌ها وجود دارد تبليغات نشر بين‌المللي با چه روشي مي‌تواند پرثمر ظاهر شود؟

به نظر من، در تبليغات نبايد روي تکنيک تکيه داشت. يعني به قالب و روش خاصي تأکيد کنيم، ممکن است در آينده به اَشکال تازه‌تري نيازمند باشيم. وقتي کالايي واقعي و اصيل باشد، قالب خود را پيدا مي‌کند. ديگر به چارچوب از پيش تعيين شده، سيستم زده و کليشه‌اي نيازي نيست.

در جامعه امروز نشر بين‌المللي چه اهدافي را  بايد پيشه خود کند؟

شکي نيست که نشر بين‌المللي در جهاني شدن مؤثر است. در اينجا دو موضوع وجود دارد يکي موضوع جهاني شدن و دومي موضوع محلي شدن. يا جهان را از دريچه محلي ببينيم؛ يعني اينکه به مردم جهان بگوييم که شما بياييد جهان را اين گونه ببينيد، يا از دريچه جهاني شدن به زيست مکان خود نگاه کنيد، اين شناسايي دو طرفه است و بايد واقعي باشد تا بتوانيم اهداف خود را براي خودمان مشخص کنيم. بر اين باورم که برنامه‌هاي بلند مدت مي‌تواند روشن کند که تکليف ما چيست، پس هم براي خودمان و هم براي ديگر کشورها اهداف کلي را روشن نماييم. اين کمک مي‌کند تا جهانيان بتوانند درباره ما نظر دهند و ما را بشناسند. وظيفه نشر بين‌المللي اين  است که نظر جهانيان را در مورد ما تغيير دهد و ما را از دريچه فرهنگ و هنر معرفي کند.

اين مستلزم پژوهش‌هاي واقعي، علمي، بي‌طرفانه و بدون تعارف است و همچنين بپذيريم که همه ما خطاهايي داريم و اين خطاها را با شنيدن نظرات ديگران حل کنيم.

از آنجا که فرهنگ پاسخ جمعي به مشکلات محيطي است. فرهنگ اسلامي، ايراني نوعي پاسخ به محيط زيست انساني است، بر همين اساس پاسخ بايد همه نظرات اين سرزمين را در برگيرد و اين متفاوت است با زماني که گروهِ اقتصادي يا سياسيِ خاص پاسخ به مشکلات محيطي دهند، اگر از همه گروه‌هاي فرهنگي و اجتماعي بتوانيم بهره بگيريم، آنگاه دغدغه‌هاي محيطي را با پاسخ‌هاي بيشتري خواهيم شنيد. به اين ترتيب نشر بين‌المللي مي‌بايست حاصل اين پاسخ جمعي باشد.

چگونه همه گروه‌ها مي‌توانند در اين حوزه شريک باشند؟

براي روشن‌تر شدن موضوع، مسأله گراني کالا را در نظر بگيريم، مي‌بينيم که در ابتدا همه اين گراني را تحمل مي‌کنند، بدون اينکه بخواهند آن را حل کنند و سپس سعي مي‌کنند از جاي ديگري خود را تأمين کنند که مسأله همچنان وجود دارد، به طور آشکار اين گراني وارد سيکل معيوب مي‌شود، ظاهراً مشکل به صورت فردي حل مي‌شود ولي مسأله به صورت عمومي حل نشده باقي مي‌ماند، وقتي که مسأله واکاوي نشده است خطر همواره وجود دارد، با اين حال کساني که از امکانات برخوردارند، مي‌توانند دوام بياورند و کساني که محروم هستند، دچار مشکل مي‌شوند. در حوزه نشر بين‌الملل و به صورت عام در حوزه نشر مي‌بايست ابتدا از تحقيقات فرهنگي شروع کنيم و جوانب اجتماعي کار را در نظر بگيريم هرگاه توسعه پايدار را در نظر گرفتيم مي‌توانيم اين حوزه را به حرکت درآوريم.

دوباره اين سؤال مطرح مي‌شود که چگونه و با چه قاعده‌اي نشر بين‌المللي موفقي داشته باشيم ؟

مي‌بايست مطالعات فرهنگي به عنوان پايه کار قرار داده شود و تکنيک‌هاي مناسب مدنظر قرار گيرد. البته بايد گفت که تکنيک‌هاي تبليغاتي به تنهايي جوابگو نيست، اين سؤال مطرح مي‌شود که کالا تا چه اندازه نياز مخاطب را برآورده مي‌کند؟ اگر به اين پرسش پاسخ داديم بدون شک راه‌هاي توسعه نشر بين‌الملل فراهم مي‌شود.

رسانه‌هاي جديدي وارد زندگي اجتماعي ملت‌ها شده است و مرزهاي جغرافيايي را کم رنگ کرده است، اين رسانه‌ها روي نشر بين‌المللي به صورت معمول آن چه تأثيري مي‌تواند داشته باشد؟

اصولاً بايد گفت که رسانه‌هاي جديد خودشان يک نوع نشر بين‌المللي محسوب مي‌شوند، امروزه تصاوير رسانه‌اي معلوم است که ساختگي هست يا نه، چون اعتبار رسانه‌ها به درستي يا نادرستي آن‌هاست و سعي مي‌کنند اين اعتبار را از دست ندهند، البته در گذشته اين طور نبوده است، در گذشته نشر به صورت ارسال کتاب يا نشريه مکتوب بوده اما امروزه از ايميل گرفته تا سايت و خبرگزاري و... همه نشر بين‌المللي هستند. دامنه نشر بين‌المللي سرعت گرفته است و گسترش يافته است. پس بايد انواع نشر را بازشناسيم و حوزه گسترش آن را در نظر بگيريم.

در نشر بين‌المللي چه مؤلفه‌هايي را بايد در نظر بگيريم؟

در همه انواع نشر، محتوا خيلي مهم است و فرمي که بر اساس اين محتوا استفاده مي‌شود، نيز مهم تلقي مي‌شود. ارتباط بين‌الملل به ما مي‌گويد که چگونه حرکت کنيم و اين در سايه روابط بين‌الملل شکل مي‌گيرد. رسانه‌هاي جديد مهم هستند. نه به اين معني که هرچه گفتند مهم است، ولي به دليل حضور قدرتمندي که دارند بسيار تأثيرگذارند. اگر بتوانيم به صورت دوطرفه روابط بين‌المللي مان را گسترش دهيم نشر بين‌المللي موفقي خواهيم داشت. زيرا جهان تشنه پاسخ‌هاي درست به نيازهاي خويش است.

چه پيشنهادي به متوليان نشر بين‌المللي در ايران داريد؟

اگر تا سه دهه پيش کتابي منتشر مي‌شد به دليل سرعت پايين توزيع ، محدوديت‌ها و فيلترينگ امکانات خود را به خوبي نمي‌توانست داشته باشد اما امروز به دليل سرعت بالاي نشر در جهان کيفيت تحت تأثير کميت قرار گرفته  است. امروزه هر شهروندي مي‌تواند بدون فيلترينگ با ديگر کشورها ارتباط برقرار کند. به نظر مي‌رسد که مطالعات دوره‌اي روي حوزه نشر بايد انجام شود تا براي سياست‌گذاري تصميمات درستي گرفته شود.

 

 

سه‌شنبه 3 مرداد 1391 - 13:46


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری