يكشنبه 2 مهر 1396 - 23:4
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

حجت‌الاسلام مسعود صفي ياري
مديركل تبليغات اسلامي استان كردستان

 

تپش قلم

 

انسان از دير باز با واژه و عملکرد قلم مأنوس بوده و در واقع مي توان گفت زندگي  بشر با قلم و آثار و محصولات آن عجين شده است .

هر چند قلم در ظاهر موجودي کوچک و حقير بوده و به چشم نمي ايد ، اما در باطن نقش بسيار تعيين کننده و سرنوشت سازي را در صلاح و فساد جوامع ايفاء مي کند و چه بسا سرچشمه پيدايش بسياري از تمدن ها فرهنگ ها ، انديشه ها ، مذاهب و تفکرات بوده و يا بر عکس سبب نابودي و اضحلال آن گشته است .

سعادت و شقاوت افراد به چرخش قلم ها بستگي دارد و چه بسيار جان ها و دل هايي که با تپش قلم منقلب و متحول شده و در وادي احس الحال  قرار گرفته اند و چه فراوان افرادي که با تپش قلم و تحت تأثير القائات آن در ويل صلالت و گمراهي فرو رفته و « خسره الدنيا و الاخره » شدند .

پس در واقع قلم همچون شمشير دو لبه اي است که هم راه نجات و صلاح را مي نماياند و هم مي تواند مسير بدبختي و شقاوت و سقوط را فراهم کند و از سويي ديگر قلم به منزله يـک پل استـراتژيک و مهم گـذشـته انسان را به حال و حال را به آينده پيوند مي زند و با برچيدن ديوارها و مرزها حلقه اتصالي است بين افکار و انديشه هاي مختلف و متنوع رايطه انسان با قلم چنان عميق و ريشه اي است که هر دو پشت به هم تأثيرپذيرند چرا که قلم نهفته هاي دروني و تراوشات ذهني و افکار و ايده هاي انسان را رسم مي کند و در مقابل انسان نيز از آنچه فلم نقش کرده الهام گذفته و تحت تأثير قرار مي گيرد و سخن ديگر اين که قلم بستر بروز و ظهور خلاقيت ها و تجليگاه شکوفايي استعدادها و انديشه هاي بشر است .

قلم در فرهنگ توحيدي

در فـرهنـگ توحيدي مهمترين ويژگي قلم اين است که «  قلم  » حلقه پيوند آسمان و زمين است ، در اين فرهنگ خالق « لوح قلم » از همان روزي که بار امانت خليفه ا...ي را به دوش انسان گذاشت مسؤوليت عظيمي را نيز متوجه « قلم » ساخت ، قرآن کريم به عنوان پايه گذار انديشه توحيدي ناب و ارمغان آورنده تمئن بزرگ اسلامي اشارات بسيار پر مغزي به اين موضوع دارد .

بر مبناي ايه شريفه آمده است که نوشتن و کتابت امري است که خداوند متعال به انسان آموخت و توانايي لين کار هظيم را که مبدأ تاريخ بشر و سرچشمه علوم فنون و تمدن ها است را در او ايجاد کرده و علم و دانش را از اين طريف و با اين وسيله به او آموخت خداوند متعال بر اساس حکمت عاليه خود استعداد استفاده از قلم را در انسان شکوفا کرد تا به آن بتواند نهفته هاي دروني خويش را بروز و ظهور داده و آنچه را که خود درک کرده و ياد گرفته به ديگذان نيز منقل نمايد .

در ايه ديگري آمده است : يعني خداوند بيان را به انسان آموخت در کتب لغت واژه بيان به معناي « قلم » نيز استعمال شده است و در فرازي ديگر خداوند متعال به فلم و آنچه که مي نويسد سوکند ياد مي کند :  قسم به قلم و آنچه که مي نويسد اين مطلب حاکي از عظمت و شايستگي فوق العاده « قلم » است که خداوند متعال به عنوان نعمتي بزرگ و بس گرانقدر به انسان عنايت کرده است .

نکته جالب اين است که اين نگرش به « قلم » در موقعيتي ا تفاق مي افتد که در محيط سراسر جهل و ناداني شبه جزيره عربستان احدي براي قلم و اهل قلم ارزشي قائل نيوده و اسلام بود که پايه هاي اوليه خود را بر اساس تکريم علم و قلم بنا گذاشت و به دنبال آن مردم بي فرهنگ و فاقد تمدن در خدمت کوتاهي چنان در واژه هاي علم و فرهنگ را فتح کرده و تمدني نوين را به جهانيان عرضه کردند که همگي را در تحير فرو برد .

و امروز به اعتراف دانشمندان معروف غربي نور غلم و دانش مسلمين بود که فضاي تاريک اروپا را روشن ساخت و آنها را وارد عصر تمدن ساخت آري تأکيد بر اهميت مسأله تعليم و قلم که بي فاطله بعد از بيان نعمت بزرگ خلقت و آفرينش ذکر شده است نشانگر اهتمام اسلام به اين امر مهم بوده و نقش برجسته قلم را در تکامل انسان روشن تر مي نمايد .

 

قلم در کلام معصومين

در احاديث وارده از معصومين « ع » نيز از قلم و جايگاه والاي آن و نقش برجسته اي که در تکامل روحي بشر و پيشرفت جامعه دارد به خوبي ياد شده است به برخي از اين روايات توجه کنيد .

امام صادق « ع » مي فرمايند : نوشتن اخبار گذشتگان را براي زمان حاضر و اخبار زمان حاضررا  براي آيندگان ثبت و حفظ مي نمايد .

رسول خدا « ص » مي فرمايند : در روز قيامت مدد علماء و خون شهدا مورد بررسي و سنجش قرار مي گيرد و نهايتاً مدد علماء ارزش بيشتري نسبت به خون شهدا پيدا مي کند . در حديث ديگري از آن حضرت آمده است : همواره علم و دانش را از علماء گرفتن و بنويسيد چرا که با از دنيا رفتن دانشمندان علم آنان نيز از بين خواهد رفت و در همين زمينه حديث ديگري دارند که : علم و دانش را به زنجيره کشيد سؤال شد يا رسول ا... چگونه ؟ فرمود : با نوشتن ( چرا که علم و دانش از ذهن انسان فرار مي کنند ولي نوشتن آن را ثبت و حفظ مي نمايد )

در روايتي ديگر رسول خدا « ص » تأکيد دارند که محور مکتوبات و آثار نوشتاري علوم و معارف ديني باشد تا از پاداش بيکران الهي بهره مند شود .

بياني ذيگر از آن حضرت حاکي است : وقتي مؤمني فوت کند ويک اثر مکتوب از او باقي بماند اين اثر بين آن شخص و آتش جهنم حاذل شده و با شفاعت خويش صاحبش را به سوي بهشت و بهره مندي از نعمت هاي الهي سوق مي دهد .

حضرت علي « ع » نيز در روايتي بر « زيبا نويسي » تأکيد مي کند و مي فرمايد : نوک قلم خود را بلند بگير ، ميان سطرها فاصله گذار و حروف را از نزديک هم بنويس زيرا که اين کارها براي زيبايي خط مناسب تر است .

در بخش ديگري از احاديث تأکيد زيادي بر رعايت خلوص نيت در آثار قلمي شده است . چنانچه در روايتي آمده است : روز قيامت آثار فلمي شخص در صندوقچه اي بسته حاضر مي شود که داراي قفل هاي آتشيني است .

 اگر شخص قلمش را به خاطر خدا به جريان انداخته باشد مورد عنايت و لطف خدائند قرار مي گيرد و اگر قلم او در راه معصيت خدا بکار رفته باشد او واثرش را در آتش جهنم مي اندازند .

و نهايتاً اين که  از ديدگاه روايات آثار فلمي هر شخصي معيار اندازه گيري عقل و آيينه انديشه هاي دروني نويسنده است .

 

انواع قلم :

شايد بتوان در يک تقسيم بندي کلي قلم را به دو گونه تقسيم کرد .

1-قلم رحماني

2- قلم شيطاني

الف ) ويژگي هاي قلم رحماني

1-قلمي است که سر در گمي اجراء اوامر و نواهي پرورردگار هعالم داشته  و جز مسير و طريق عبوديت و تقوا نمي پويد و جز رضاي خدا نمي جويد . در اين نگاه هدف جلب رضاي پروردگار است و در اين مسير از هيچ فدرتي ترس و واهمه نيست جز از خداي قادر متعال . با اين ديدگاه قلم در خدمت منافع دين و مصالح مسلمين و در راستاي دفاع از مظلومين و مستضعفين استفاده مي شود .

2- کسي که با قلم رحماني پيوند دارد بر اساس آيه شريفه « ولاتقف ماليس لک به علم » اسير گمانه زني ها و حدسيات و شايعه پراکني ها نمي گردد و به حيثيت و آبروي ديگران احترام مي گذارد .

3- بصيرت ويژگي برجسته اين گونه نگرش به قلم است چرا که به تعبير امام صادق « ع » کسي که بدون بصيرت و آگاهي دقيق ند به راهي بگذارد جز بيراهه نمي رود و هرچه سرعتش زيادتر شود انحرافش از مسير اصلي بيشتر مي کردد .

4- زمان شناسي بعد ديگري از موارد مورد توجه است علم به زمان و آگاهي به مسائل روز و تسلط به آن آنقدر مهم است که امام صادق « ع » مي فرمايد : کسي که مسلط به مسائل روز باشد هيچگاه غافلگير نمي گردد .

5- در قلم رحماني اگر انتقادي هم هست از روي سوز و گداز و اخلاص و احساس مسؤوليت است نه عقده گشايي و کينه ورزي و انگيزه هاي شخصي و حزبي

 6 – براي اهالي قلم رحماني خط قرمزي وجود دارد كه به هيچ وجه خود را مجاز به عبور از آن نمي دانند و آن شرع مقدس اسلام، ارزش ها، اخلاقيات و آرمان هاي انقلابي اسلامي است.آنان خود را موظف به حفظ و حراست از اين حدود مي دانند و بر پايداري از آن اصرار مي ورزند.

7 – در نگاه الهي به قلم، آنچه مهم است هدايت بشر است و در اين فرايند جز از خدا از هيچ كس و هيچ قدرت ديگري توقعي نيست.

در اين نگاه فرد خود را وامدار هيچ دسته حزب، گروه و جرياني نمي داند او معتقد است كه ماموريت او هدايت مردم است و بس، او تكيه گاهش اين حديث گرانبها است كه امام علي(ع) مي فرمايند: اگر پروردگار عالم به دست تو يك نفر را هدايت كند براي تو بهتر است از آنچه آفتاب بر آن طلوع و غروب مي كند.

8 – بيدارگري از خصوصيات بارز اين گونه از قلم است به تعبير حضرت امام(ره) قلم بيدارگر حتي نسبت به شهدا و علماء نيز ارجحيت دارد، چرا كه شهدا و علماء را قلم ها مي‌سازند و در فراز ديگري مي‌فرمايد: قلم ها اگر در دنيا براي خدا و براي خلق بكار بيفتد مسلسل ها كنار مي رود و اگر براي خدا و خلق خدا نباشد مسلسل‌ها ساخته مي‌شوند.

9 – از جمله ويژگي‌هاي ديگر قلم رحماني، هدفمندي، اخلاص، اراده، پشتوانه قوي علمي، وسعت انديشه، سرعت انتقال، نكته سنجي، استدلال قوي و منطقي، رعايتحقوق مردم، انصاف در داوري، حقگويي و واقع‌بيني، خودآگاهي و آگاه‌سازي، اقناعمخاطبان مي‌باشد.

بديهي است قلمي كه در فرهنگ اسلام و قرآن مورد تجليل و تكريم قرار گرفته ناظر به اين گونه قلم است كه خروجي آن رضاي حق تعالي، آگاهي، بصيرت و هدايت مردم به راه درست باشد.

ب) ويژگي‌هاي قلم شيطاني

بنابر آنچه در فراز قبل ذكر گرديد بايد گفت خداوند متعال قلم را آفريد تا در خدمت او قرار گيرد اما انسان ناسپاس و كفور طغيان كرده و در اين موضوع نيز پاراگرا از گليم خويش فراتر نهاد و مسير انحرافي را پيش گرفت، قلمي كه مي بايست آرمان هاي الهي و ارزش هاي والاي ديني و اخلاقي را ترويج كند در خدمت وسوسه‌هاي شيطاني، معصيت و گناه، فزون طلبي و كينه توزي، فساد، فتنه، تفرقه‌افكني و تشويش افكار عمومي بپردازد.ابزاري است شيطاني در دستان برخي افراد قرار مي گيرد، آنها خواسته يا ناخواسته مجري افكار و ديده‌هاي شيطان مي‌گردند.

قلم‌هاي مسمومي كه ايمان و اعتقادات مردم را نشانه گرفته‌اند، بجاي روح اميد ياس و بدبيني را در فضا منتشر مي‌كنند و با ارائه خوراك و مسموم و فريبنده، دل و جان مخاطبين را به مخاطره مي‌اندازد و در هيمن روند لحاظ مي گردد.

حب و بغض، خود فروشي، وطن فروشي، مايه گذاشتن از دين و اعتقادات، دنيا پرستي تعميم بي‌جا، شايعه پراكني، فتنه‌انگيزي، ايجاد تنش و درگيري افراط و تفريط، ترويج بي‌عفتي و بي‌بندباري، عدم ثبات فكري،تاثيرپذيري و همخواني با دشمنان، اتكاء به شنيده‌ها به جاي ديده‌ها، پيش داوري‌ها مغرضانه و فاقد پشتوانه، وامداري به خط و خطوط و جريان‌هاي منحرف، سوء استفاده از واژه‌هاي مثبت همچون آزادي، حقوق بشر، كرامت انساني و... از جمله ويژگي‌هاي ديگر طيف قلم به دستاني است كه عمله شيطانند و مجري سياست‌ها و نقشه‌هاي شيطان در انحراف افكار عمومي و سوق دادن جامعه به سمت ضد ارزش‌ها هستند.

 

 

 

سه‌شنبه 13 تير 1391 - 9:7


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری