چهارشنبه 26 مهر 1396 - 3:44
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

اميد زماني

 

تصويري از مبارزات پيش از انقلاب

 

نشست نقد و بررسي رمان «فصل كبوتر» رمان برتر دومين جشنواره داستان انقلاب، عصر امروز (31 خرداد ماه) با حضور «فيروز زنوزي جلالي»، «علي‌الله سليمي» و «محمدعلي قاسمي» به عنوان داستان‌نويس و منتقد در سالن اوستا در حوزه هنري برگزار شد.

 

«فصل كبوتر» براي مخاطب نوجوان مناسب‌تر است

در ابتداي اين نشست علي الله سليمي با اشاره به اينکه شخصيت اصلي ترسيم شده توسط فتاحي در اين رمان مي‌توانست با انگيزه تر از وضع موجود مطرح شود اظهار کرد: شخصيت اصلي رمان فتاحي مي‌توانست بر خلاف وضع موجود آرمان و انگيزه جدي‌تري داشته باشد و راه مشخص‌تري را بپيمايد. او در رمان دچار يک تحول آني مي‌شود و اين کمي غير عادي است. البته فتاحي در بستر رمانش شرايطي را فراهم کرده است که داستان محکم روايت شود و نويسنده همه چيزي که براي تبديل شدن به رمان مورد نياز بوده در کارش فراهم آورده است اما شخصيت اصلي رمان او انسان منفعلي است و شتابزده دررمان معرفي شده است. شايد اگر او  دروني تر از سوي نويسنده مطرح و معرفي شده بود مي‌شد براي او وضعيت بهتري را در قصه ديد.

 سليمي افزود: به اعتقاد من فضاي حاکم بر رمان فصل کبوتر بيشتر مناسب نوجوانان است. در رمان بزرگسال بسياري از اطلاعات و نوع ارائه شدن آنها به يکي از مطالبات مخاطب به شمار مي‌رود و در نتيجه آنطور که فتاحي در اين رمان به ارائه آن مي‌پردازد آنها را اقناع نمي‌کند.

 اين نويسنده همچنين اظهار داشت: آنچه فتاحي آنچه در ذهن خود براي ساخت اين رمان ترسيم کرده بود را به خوبي ارائه کرده است اما  به نظرم رمان او از حيث ترسيم نظام علت و معلولي بيشتر با ذهنيت مخاطب نوجوان نوشته شده است.

وي استحاله سريع شخصيت‌ها را يكي از نكات برجسته در اين كتاب دانست و گفت: اگر بگوييم در اين داستان، هدف اصلي تحول است به يك باورپذيري غلط مي‌رسيم. اما اين سير تحول، جنس كارهاي حسين فتاحي است كه شخصيت در پايان داستان متحول شود. البته اين روش در دنياي داستان‌نويسي نقطه ضعف كار است.

سليمي افزود: فضاي حاكم بر رمان براي مخاطب نوجوان مناسب‌تر از بزرگسال است. زيرا اطلاعات تاريخي دهه 40 را با توجه به ريشه‌ها، زمينه‌ها و عوامل بازگو مي‌كند. اما مخاطب بزرگسال نيازي به اين اطلاعات ندارد.

 

 ضرورت زيرساخت‌هاي دقيق براي باورپذيري مخاطب

فيروز زنوزي‌جلالي در ابتدا با تعريف خلاصه‌اي از رمان «فصل كبوتر» درباره اين اثر گفت: نخستين موضوعي كه در رمان‌هاي انقلاب با آن مواجه‌ايم حضور چند مبارز و ساواكي است. اما «فصل كبوتر» در نگاه نخست مشخصاً به ادبيات انقلاب بازنمي‌گردد. نويسنده يك اتفاق ساده را به ماجرايي داستاني تبديل مي‌كند و اين اثر به دور از كليشه‌نويسي‌ها به شرح ماجراها مي‌پردازد.

زنوزي جلالي با تأكيد بر اين كه طرح روي جلد كتاب براي مخاطب جذابيت ندارد و كبوتر به عنوان سمبل آزادي كه چند صندلي بر روي بال آن آويزان شده نمي‌تواند محتواي كتاب را بازگو كند گفت: اين طرح زيبنده اثر نيست.

وي ادامه داد: يكي ديگر از مسايلي كه در نگارش رمان با آن مواجه هستيم معرفي زندگي شخصيت‌هاي اصلي داستان در ابتداي فصل‌هاي اول و چهارم در يك تا يك‌ونيم صفحه است. حال اين سوال مطرح است كه اين شيوه پرداخت مي‌تواند در نگارش يك رمان درست باشد يا خير؟

زنوزي جلالي در پاسخ به سوالي كه خود مطرح كرد گفت: مؤلف در معرفي شخصيت‌‌هاي داستان آسان‌ترين روش را انتخاب كرده است. در حالي كه در ادبيات، اطلاعات قهرمانان به صورت قطره‌‌اي به مخاطب داده مي‌شود.

وي با اشاره به متحول شدن يکي از شخصيت‌ها در برابر صحبت‌هاي سطحي شخصيت ديگر افزود: متاسفانه ادبيات ما ادبيات كپسوله است كه با دو كلام حرف، افراد از اين رو به آن رو مي‌شوند. شخصيت‌هاي اصلي هر اثر در نقطه‌هاي به هم پيوسته به اوج مي‌رسند و اثر موفق آن است كه تمام زير ساخت‌هاي استحاله در آن منطق‌پذير باشند.

زنوزي گفت: بايد در ادبيات انقلاب كارهاي بيشتري انجام شود هرچند در سال‌هاي اخير داستان‌هاي خوبي از اين حوزه بيرون آمدند تا اتفاقات دهه‌هاي قبل را روشن كنند و باعث توجه به اين عرصه شدند.

وي با اشاره به اطلاعاتي كه مولف در جريان رمان «فصل كبوتر» به مخاطب مي‌دهد افزود: اين رمان به نسل جوان از گذشته آگاهي مي‌دهد. پايان كتاب نيز مصادف با اطلاعيه‌اي است كه در يکي از روزنامه‌هاي دوران حکومت پهلوي درباره امام (ره) منتشر مي‌شود. اين پايان سرآغاز رمان ديگري است كه مولف مي‌تواند با استفاده از شخصيت‌هاي اصلي داستان به آن تداوم بخشد.

زنوزي جلالي ادامه داد: نويسنده بايد براي استحاله شخصيت‌ها زيرساخت‌هاي دقيق تعريف مي‌كرد تا كار براي مخاطب باورپذير باشد. «فصل كبوتر» در كنار نواقص خود داراي تعليق بسيار خوبي است تا آنجا كه وقتي خواندن اثر را شروع مي‌كنيم واقعاً كنجكاويم كه به پايان ماجرا برسيم. اين امر نشان مي‌دهد كه مؤلف طرح رمان را به درستي درانداخته است.

 

 در تمام رمان شاهد پويايي شخصيت اصلي نيستيم

در ادامه نشست نقد و بررسي رمان «فصل كبوتر» محمدعلي قاسمي با مقايسه اين اثر با «عشق سال‌هاي جنگ» اثر ديگر حسين فتاحي گفت: مؤلف در اين اثر با نگاهي ساده‌تر مسأله را مطرح مي‌كند تا خواننده طبقه متوسط با كليت رمان به سهولت ارتباط برقرار كند. نشر اثر ساده و از حاشيه‌گويي به دور است. اما درباره معرفي شخصيت‌ها در كتاب بايد به اين مسأله توجه كرد كه خواننده امروز بر مبناي عقلانيت به كشف وقايع و حوادث جهان پيرامون خود مي‌پردازد. ساده‌نويسي در دهه‌هاي گذشته داراي جايگاه والايي بود اما رمان‌نويس امروز بايد در معرفي شخصيت‌ها دست به خلاقيت بزند و كشش داستاني را براي مخاطب ايجاد كند.

وي ادامه داد: فتاحي در اين كتاب به دنبال قهرمان‌سازي نيست بلكه به شخصيت‌سازي مي‌پردازد. شخصيت اصلي ويژگي‌هاي يك قهرمان را در رمان ندارد،در حالي كه مولف مي‌توانست شخصيت وي را در فصل‌هاي بعدي به اقتضاي نظام خانوادگي و حوادث زندگي‌اش قوي‌تر نشان دهد. اما اين اثر سير خطي روايي را دنبال مي‌كند و وقايع‌گرايي ميان‌توده‌اي را براساس تيپ شخصيت اصلي خلق مي‌كند.

قاسمي با طرح اين نکته که در شخصيت‌پردازي بايد مشخص كرد كه آيا شخصيت داستان پوياست يا خير گفت: بايد از نويسنده رمان «فصل كبوتر» پرسيد براي پويا شدن شخصيت اصلي چه زمينه‌هايي را فراهم كرده؟ كسي كه از توده مردم انتخاب مي‌شود و دغدغه‌هاي چنداني ندارد، چگونه چهر‌ه‌اي پويا به خود مي‌گيرد؟

وي افزود: آيا نويسنده در فرايند سلسله حوادث و وقايع در زمان‌ها و مكان‌هاي جامعه تاريخي ايران، توانسته باعث پويايي شخصيت شود و او را به جرگه سياسي و انقلابي وارد كند؟ در ابتدا پيش‌زمينه‌هاي انقلاب مطرح نمي‌شود و در  ادامه به قانون كاپيتولاسيون اشاره مي‌شود. اما در تمام رمان شاهد اين پويايي نيستيم. در حالي که اين سلسله زمينه‌ها در زندگي شخصيت اصلي مي‌توانست او را در جريان ماجراهاي داستان دانا كند، اما شخصيت اصلي تنها به دنبال رفع دغدغه‌هاي خود است.

لازم به ذكر است «حسين فتاحي» نويسنده اثر «امير حسين فردي» مدير مركز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري و «راضيه تجار» داستان‌نويس نيز از مهمانان اين برنامه بودند.

 

گفتني است «رمان فصل كبوتر» رمان برتر دومين جشنواره داستان انقلاب است كه توسط انتشارات سوره مهر در سال 89 به چاپ رسيده است.

موضوع رمان فصل كبوتر روايت روزهاي پيش از انقلاب است، روزهايي متلاطم و پرحادثه، روزهايي كه مردمان زيادي را با خود به خيابان‌ها كشاند و سرنوشت‌شان را تغيير داد. «فصل كبوتر» داستان يك كارگر كارگاه مبل‌سازي را روايت مي‌كند، كارگري كه سالهاست مشغول به كار است و تجربه و مهارت كافي دارد، اتفاقا، از طرف صاحب‌كارش با پيشنهاد كار خوبي هم مواجه مي‌شود و تلاش مي‌كند تا با كار بيشتر، شرايط اقتصادي خود را اصلاح كند تا بتواند خانواده‌ي دختري را كه به او علاقه‌مند است، راضي به وصلت كند و ... .

 حسين فتاحي نويسنده اين رمان مسئول آموزش داستان نويسي مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري است. وي تا به حال دهها كتاب ازجمله : بچه هاي سنگان ، آتش در خرمن ، زنداني قلعه هفت حصار و عشق سالهاي جنگ را به رشته تحرير در آورده است.

رمان «فصل کبوتر» توليد مرکز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري است که در 176 صفحه،قطع رقعي و در تيراژ 2 هزار و 500 نسخه و با قيمت 2 هزار و 900 تومان توسط سوره مهر خواهد شد.

 

شنبه 3 تير 1391 - 9:26


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری