جمعه 28 مهر 1396 - 16:11
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

ميلاد بهاري

 

شيوة ترويج کتاب بايد متناسب با زندگي تغيير کند

 

حجت الاسلام سعيد فخرزاده؛ مسئول واحد تاريخ شفاهي دفتر ادبيات انقلاب اسلامي حوزة هنري

چاپ و انتشار کتاب در حوزة تاريخ شفاهي با توجه به اينکه بايد دربارة آن برهة تاريخي پژوهش و تحقيق کرد آسان نيست. در تاريخ شفاهي همه چيز بايد مستند باشد و براي مخاطب دليل و مدرک آورد تا جاي هيچ شک و شبهه‌اي باقي نماند. براي آشنايي با روند انتشار کتاب‌هاي حوزة تاريخ شفاهي گفت‌وگويي را با حجت الاسلام سعيد فخرزاده، مسئول تاريخ شفاهي دفتر ادبيات انقلاب اسلامي حوزة هنري ترتيب داده‌ايم که مي‌خوانيد.

 

وضعيت کتاب‌هاي تاريخ شفاهي را در کشور چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

در زمينة تاريخ شفاهي کتاب‌هايي منتشر مي‌شود که بيشتر جنبة خاطرات شفاهي دارند. خاطرات شفاهي شامل آنچه صاحب خاطره بيان مي‌کند بدون ‌آنکه سنگ‌ محک و تحقيقي در مورد گفته‌هاي او وجود داشته يا شده باشد، در قالب کتاب چاپ مي‌شود. خاطرات شفاهي فقط بيان و آوردن خاطرات روي کاغذ است که با اعتماد کردن به گفته‌هاي فرد گوينده و بدون تحقيق در مورد صحت و درستي آن منتشر مي‌شود. عناويني که هم اکنون در کشور چاپ و در اختيار خوانندگان قرار مي‌گيرد خاطرة شفاهي بوده که به همين سبک تهيه و تنظيم شده است. ولي در تاريخ شفاهي شيوه به گونه‌اي ديگر است. در تاريخ شفاهي اطلاعات را بر اساس خاطرة شفاهي جمع‌آوري و مصاحبه‌گر و تنظيم‌کننده جزء به جزء خاطره‌ها را راست‌آزمايي و اطلاعات و داده‌ها را به حقيقت و واقعيت نزديک‌تر مي‌کنند. جنس خاطره در تاريخ شفاهي به واقعيت نزديک‌تر است. خاطره در تاريخ شفاهي از زبان مردم جاري مي‌شود و فرد گوينده سعي مي‌کند با افزودن جذابيت‌هايي خاص به آن، نظر خواننده را جلب ‌کند و اگر در بيان و جذابيت دادن به خاطرات صحت و درستي واقعه را رعايت نشود، افراد شروع به تخيل در گفته‌هاي خود مي‌کنند که به اثر آسيب جدي وارد مي‌کند. متأسفانه در برخي از کتاب‌ها به همين شکل عمل شده است. مثلاً در زمينة حوادث عاشورا وقتي مداح مي‌بيند که مردم گريه نمي‌کنند، در مواردي شروع به تخيل مي‌کند و چيزهايي را به اين واقعه مي‌افزايد که در واقع دروغ است. در بيان تاريخ شفاهي هم بايد دقت شود و صاحب خاطره نبايد براي ايجاد هيجان تخيلات خود را به آن وارد کند. اکنون که جدا کردن سره از ناسره ممکن است بايد از اين موارد پرهيز کرد، چون اگر زمان سپري شود ديگر نمي‌توان به ارزيابي تاريخي در مورد خاطره‌ها پرداخت. در مجموع مي‌توان گفت فعاليت‌هاي انجام‌شده در حوزة تاريخ شفاهي در کشور بيشتر به خاطرات شفاهي نزديک است و بايد با انجام کارها و فعاليت‌هاي پژوهشي و تحقيقي جنس خاطره را به متن تاريخي نزديک‌تر کرد.

مسئله‌اي که الان خيلي مهم و اساسي است، بحث ترويج و تبليغ کتاب در کشور است. فکر مي‌کنيد اين وضعيت مناسب هست؟

زماني تنها مرکز ارتباط عمومي مردم مساجد بودند که در حال حاضر کارآيي پيشين و کارکرد اطلاع‌رساني خود را از دست داده‌اند. اگر مي‌خواهند کارآيي قبلي خود را به دست آورند بايد فضاي خود را تغيير و با نيازهاي امروز تطبيق بدهند. براي ترويج و تبليغ فرهنگ کتاب و کتابخواني در کشور بايد مراکز و رسانه‌هاي عمومي چون راديو و تلويزيون، دانشگاه‌ها، انجمن‌ها، فرهنگسراها و ساير نهادها و مراکز فرهنگي و هنري در خدمت تبليغ و ترويج کتاب باشند. در گذشته چون مردم وقت اضافي داشتند و رسانه‌هاي نوظهور امروزي وجود نداشت، مردم فرصت مي‌کردند به مطالعة کتاب بپردازند. اما امروزه به خاطر شتاب و سرعت زندگي در جوامع، فرصت اضافي چنداني باقي نمانده و ديگر نمي‌توان مثل گذشته به صورت سنتي براي ترويج و تبليغ کتاب عمل کرد. امروزه بايد فرصت‌ها را متناسب با زمينه‌هاي کار براي علاقه‌مندان کتاب فراهم آورد. دست‌اندرکاران و متوليان فرهنگي کشور مي‌توانند با شناسايي فرصت‌هاي مردم به‌خصوص در هنگام مسافرت و در قطار، هواپيما، اتوبوس و... کتابخانه‌هاي عمومي کوچک يا ديجيتال ايجاد کنند. از ديگر امکانات در اين زمينه ايجاد کتابخانه‌هاي اينترنتي است که علاقه‌مندان خاص خود به‌خصوص دانشجويان و دانش‌‌آموزان را دارد. در جامعه‌اي که کمتر با کتاب برخورد و آشنايي دارند بايد ابتدا احساس نياز را در مخاطب و خواننده ايجاد و سپس کتاب‌هايي را معرفي کرد. شيوة ترويج کتاب هم بايد متناسب با زندگي مرد‌م تغيير کند.

آخرين کتابي که از انتشارت سورة مهر خوانديد چه کتابي بود؟

آخرين کتابي که از آثار انتشارات سورة مهر خواندم «نورالدين پسر ايران» خاطرات سيد‌نورالدين عافي بود که توسط معصومة سپهري نوشته شده است. من معتقدم مردم جامعة ما به آثار و محصولات انتشارات سورة مهر علاقه‌مندند، زيرا اين ناشر به نيازهاي آن‌ها در قالب انتشار کتاب‌هايي متناسب با ذوق و سليقة آن‌ها پاسخ داده است.

 

 

سه‌شنبه 30 خرداد 1391 - 8:55


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری