يكشنبه 2 مهر 1396 - 8:30
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان قم

 

خورشيد شام

 

 

بيان مصائب حضرت زينب(س) سخت‌ترين کار هنرمند

صحنه خالي است. چهار بازي ساز، روايت‌گر حکايت گفته‌اند. روايت زني عارفه و دل شکسته و خسته و درد آشنا، ني شکسته‌اي که فرياد «واحسين» همه از ناي اوست.

روايت زني درد آشنا، قهرمان غم، کنز حيا، گنج بلا، شأن خدا، خاتون دو سرا، زينت آل عبا، آماج بلا، عقيله نينوا، درمان درد بي‌دوا، صديقه صغري، صاحب جود و سخي، شمس الضحي در حيا.

روايتي از حال نزار و سني ندار و دستان و گردني بسته به غل و زنجير و پاهاي بسته به شتران بي‌جهاز که دل هر مرد و زني -حتي سنگ دل- ريش مي‌شود.

در انتهاي صحنه، پرده‌اي به غايت زيبا و سفيد آويزان است. هر جا که صحبت از مجلس بارگاه يزيد مي‌شود، پشت پرده چند صندلي و تخت شاهانه و سري زير پارچه‌اي سبز و روي تشت طلا، پشت پرده ديده مي‌شود.

المان‌هايي در گوشه و کنار صحنه هست که مي‌تواند در انتقال فضا و روايت مؤثر باشد. پارچه‌ها و سربندهاي رنگي، دايره زنگي، مشک آب، گلاب پاش، خيزران، دست قطع شده، خلخال، تاج و تشت و بادبزن و چند روبند و کلاه‌خود.

به يکباره صداي دايره زنگي در فضا مي‌پيچيد. «زهير» دلقک دربار که صورتش را چون سياهان سياه کرده دايره زنان و رقص کنان و پايکوبان وارد مجلس مي‌شود. دست به سوي زن اسيري دراز مي‌کند. صدايي باصلابت به گوش مي‌رسد: دستت بريده باد، سيه روزگار شوي، مادرت به عزايت بنشيند، دورتر بايست، سياه زنگي چطور جرأت جسارت به حريم آل‌الله مي‌کني؟

ناگهان دلقک دربار از شدت درد به خود مي‌پيچيد، آهي جان سر از ته دل کشيد، قامتش خميد و صدايش لرزيد و تنش ژوليد و از مجلس بيرون شد و دستي قطع شده به ميان مجلس انداخته مي‌شود و صداي دلقک به گوش مي‌رسد: خودم دستي را که به اهانت به آل عصمت و طهارت دراز شد را قطع کردم... تا هم فرمان دختر شير خدا بر زمين نماند و هم در قيامت شرمنده روي خداوند نباشم.

يزيد از شدت عصبانيت خشم خود فرو مي‌خورد، ولوله‌اي در مجلس به پا مي‌شود. يکي از زنان، دست قطع شده را برداشته گوشه‌اي پرت مي‌کند. سپس خيزران بر دست به طور نمادي رقص کنان دست افشان بر تمثال سر مبارک مي‌زند.

نطق آتشين

و نطق آتشين زخم خورده نينوا، بانوي خورشيدهاي دربند، قلب سنگي کوفيان را ذوب کرد، اشک از چشمان آنها به راه انداخت و به سينه‌هاي کويري‌شان گسيل داشت که اگر آن حنجره صبوري و آن نطق آتشين در کاخ يزيد نبود، داستان جان‌سوز آن ظهر عطشناک در کوچه‌هاي تاريخ به دست فراموشي سپرده مي‌شد.

اينها روايتي است از «خورشيد شام» که اين روزها ميزبان دلدادگان بانوي فصاحت و اعجاز است. نمايشي که «شهلا» کنيزي ايراني و دلربا که هنر قصه گويي‌اش حرف ندارد و دختر پا به سن گذاشته نديمه (يار و همراه زن يزيد) که هوش و ذکاوت‌اش ستودني است، از زبان حضرت زينب(س) در مورد ورود کاروان اسراء روايت مي‌شود.

در اين نمايش بخشي از خطبه آتشين حضرت زينب(س) و داستان «زهير» دلقک دربار که بعد از دست‌درازي به يکي از اسرا، دستش را قطع مي‌کند براي زن يزيد روايت مي‌شود که در نهايت بانو (زن يزيد) از يزيد جدا مي‌شود و قصر را ترک مي‌کند.

کار آئيني مايه افتخار است

وفا طرفه که کارگرداني نمايش خورشيد شام را عهده‌دار است بازي در اين نمايش و کارگرداني آن را افتخاري براي خود و گروه تئاتر آئين مي‌داند و از دشواربودن بيان مصائب حضرت زينب(س) مي‌گويد: وقتي مي‌خواهم ديالوگ‌هاي اين بانوي بزرگوار را بيان کنم خيلي برايم سخت است چون مي‌دانم شرايطي که حضرت زينب(س) در آن قرار داشت بسيار سخت‌تر از اين است که من بخواهم ديالوگ‌هاي ايشان را بيان کنم.

وي که خوشحالي خود را از اجراي اين نمايش ابراز مي‌کند مي‌گويد: خيلي خوشحالم که توانستم درباره بيان مصائب حضرت زينب(س) از طريق نمايش خورشيد شام قدم کوچکي بردارم. من با اعتقاد قلبي وارد اين کار شدم ولي با اين حال احساس مي‌کنم نتوانستم آن گونه که بايد احساسم را درباره حضرت زينب(س) بيان کنم.

به اعتقاد طرفه، حضرت زينب(س) اسوه صبر و ايستادگي هستند و نمي‌شود به اين راحتي ويژگي‌هاي ايشان را بيان کرد.

وي اظهار اميدواري مي‌کند که اين نمايش قدم کوچکي در مسير معرفي حضرت زينب(س) باشد تا استادان و هنرمندان ديگر بتوانند قدم‌هاي بزرگ‌تر را بردارند.

نبود نمايشنامه‌هاي قوي

طرفه از نبود نمايشنامه‌هاي قوي در بخش تئاتر مذهبي گلايه مي‌کند و مي‌گويد: نبود متن نمايشي در سال‌هاي اخير يکي از معضلات کارگردانان و بازيگران تئاتر آئيني است.

به گفته وي کارگردانان به اين باور رسيده‌اند که متن خوب مي‌تواند اجراي خوب را به ثمر برساند.

کارگردان نمايش خورشيد شام ادامه مي‌دهد: کتاب‌هاي متعددي در حوزه دين نوشته شده است که سوژه‌هاي خوبي براي اجراي نمايش آئيني هستند اما نمايشنامه‌هاي ديني انگشت شمارند و اگر نمايشنامه‌اي وجود داشته باشد قديمي است و به‌روز نيست.

طرفه معتقد است: نمايشنامه نويسان بايد در آثارشان تجديد نظر کنند و اين بي‌انصافي است که به اين مقوله (نمايشنامه تئاتر آئيني) درست ديده نشود.

وي درباره نمايشنامه تئاتر خورشيد شام مي‌گويد: متني که براي نمايشنامه خورشيد شام انتخاب شد نوشته ميلاد اکبرنژاد بود که خيلي قديمي بود و به خاطر اينکه اين نويسنده براي تعامل در دسترس نبود از سيروس همتي کمک گرفتيم که اين متن را بازنويسي کند و با وجود انجام اين کار در روند اجرا با مشکل زيادي مواجه هستيم.

وي ادامه مي‌دهد: با وجود اين بنا داريم متن اين نمايشنامه دوباره توسط سيروس همتي بازنويسي کنيم و اگر اين کار انجام شد در جشنواره «ما رايت الا جميلا» که زمستان در قزوين برگزار مي‌شود شرکت خواهيم کرد. اگر متن اين نمايش به سرانجام رسيد و توانستيم با بازيگران به توافق برسيم سعي مي‌کنيم اين کار را براي محرم و صفر روي صحنه ببريم.

پيوند با مخاطب

طرفه از استقبال چشمگير خانواده‌ها براي ديدن اين نمايش و ايجاد ارتباط بين هنرمند و مخاطب که حلقه مفقوده بسياري از نمايش‌ها است مي‌گويد: در اين چند روزي که نمايش خورشيد شام در تالار قدس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) به روي صحنه رفت استقبال تماشاگران خيلي گسترده بود به گونه‌اي که در بيرون از سالن هم صندلي‌هايي براي استقرار تماشاگران تعبيه شده بود و خانواده‌ها با ذوق و شوق به اين نمايش نگاه مي‌کنند.

کارگردان نمايش خورشيد شام معتقد است: در کارهاي مذهبي به ما ثابت شده که مردم مي‌توانند ارتباط خوبي با آثار برقرار کنند و اين مسئله در پايان کار که احساسات خودشان را براي کارگردان و بازيگران بيان مي‌کنند نمود عيني پيدا مي‌کند.

وي مي‌گويد: با اينکه نمايش خورشيد شام يک کار تکنيکي است و با کارهاي ديگر آئيني که با نوحه پخش مي‌شود متفاوت است ولي شعور تماشاگران آنقدر زياد است که اين روايت را به خوبي مي‌فهمند و با اين کار ارتباط برقرار مي‌کنند.

در نمايش خورشيد شام علاوه بر وفا طرفه که کارگردان اين نمايش است، هنرمنداني چون ليلا سادات موسوي، مريم السادات صدرپور و الهام السادات رسولي به هنرنمايي پرداختند.

همچنين کورش زارعي به عنوان مشاور اجرا و طرح، محمدرضا خوئي: مدير توليد، محمدرضا آزاد: مدير فني و طراح نور، مجتبي کريمي: موسيقي، مهدي نيک روش به عنوان طراح دکور و لباس در اين نمايش نقش آفريني کردند.

نمايش «خورشيد شام» به سفارش حوزه هنري قم به مدت 10 شب در سالن قدس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) اجراي عمومي داشت. اين نمايش تا 19 خرداد ماه ميزبان علاقمندان بود.

گزارش از روح‌الله كريمي

كارشناس رسانه‌اي روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان قم

 

يكشنبه 21 خرداد 1391 - 13:58


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری