پنجشنبه 27 مهر 1396 - 0:3
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

کتابشناسي آثار علامه محمدتقي جعفري

 

«علامه محمدتقي جعفري» در رديف انديشمنداني شناخته مي­شود که لذت ترک لذائذ دنيوي را چشيد و براي درک حيات معنوي درد حيات را لمس کرد، رنج­هاي طاقت فرسا را به جان خريد، ناملايمات را تحمل کرد، ديو نفس را کشت، جام آرزوها را شکست و در انتظار وصول به حقيقت سر از پا نشناخت.

تاکنون بيش از هشتاد اثر از آثار استاد چاپ و منتشر شده­اند. بعضي از اين تاليفات نظريه شرح مثنوي در 15 جلد مکرر تجديد چاپ شدند. تحت نظارت ايشان و طي 12 سال کاملترين کشف الابيات مثنوي مولوي در چهار جلد رحلي با عنوان «از دريا به دريا» منتشر شده است. بيش از 60 کتاب و مقاله از استاد علامه محمدتقي جعفري هنوز منتشر نشده­اند که در آينده به طبع خواهند رسيد. به اين ترتيب مجموعه آثار منتشر نشده وي متجاوز از 150 عنوان است. کتاب­هاي ايشان در زمينه­هاي فقه، علوم سياسي، روانشناسي، علوم تربيتي، معارف اسلامي، نظريه زيبايي و هنر در اسلام، مباحث فلسفي و کلامي، مشحون از آرا و نظريات ابتکاري و بديع­اند.

در ادامه با کتاب­هاي علامه جعفري در 17 موضوع آشنا مي­شويد:

1- اخلاق و مباني

* وجدان

اين اثر، وجدان را در درياي پرتلاطم شخصيت انسان از ابعادي چون اخلاق، تاريخ، دين و روانشناسي بررسي مي­کند. از نظر اين کتاب وجدان منعکس کننده صداي خداوندي بوده و تا انسانيت مورد نياز است، به وجدان نيز محتاج خواهيم بود.

* اخلاق و مذهب

در اين کتاب مطالبي درباره پيدايش و روش اخلاق در گذشته (روش اخلاقي در هند باستان، اخلاق دوران باستاني مصر، روش اخلاقي ايران باستان و . . .)، نظام­هاي اخلاق باستاني، بررسي اخلاق در زمان معاصر، تعريف اخلاق و . . . مي­خوانيم. علامه جعفري در اين اثر روابط اصلي و تبعي اخلاق و مذهب در طول قرون و اعصار را بررسي کرده و ديني بودن پديده اخلاق و اخلاقي بودن مسائل ديني را تشريح کرده است.

* ارکان تعليم و تربيت

مجموعه­اي گزيده از نوشته­هاي استاد جعفري است که به بررسي چشم اندازهاي تعليم و تربيت مي­پردازد. اين مطالب، به مناسبت­هاي گوناگون نگاشته شده است. در اين کتاب، مباني تعليم و تربيت، اهداف تعليم و تربيت، مربي و معلم، انسان مورد تربيت، جزو چهار رکن اساسي تعليم و تربيت به شمار رفته و با توجه به ديدگاه­هاي قرآن، روايات و همچنين بررسي نظريات دانشمندان شرقي و غربي در خصوص ضرورت تعليم و تربيت، ديدگاه­هاي نويسنده مطرح شده است.

2- ادبيات

* مبدا اعلا

شامل 30 مخمس است که علامه جعفري در جواني درباره موضوعاتي چون انسان، جهان و زندگي سروده است. در بخش دوم اين کتاب ابيات بخش نخست شرح داده شده­اند.

* دريا به دريا (کشف الابيات مثنوي مولوي)

مثنوي 28 هزار بيت دارد که برخي از آنها در گردآوري نسخ و چاپ­هاي گوناگون دستخوش دگرگوني شده­اند. ضرورت پاسداشت ابيات صحيح و همچنين نبود کشف الابياتي جامع، علامه را به اين صرافت انداخت که هم زمان با ادامه تفسير نهج البلاغه با مشارکت شاگردان در دوره­اي 11 ساله مجموعه 4 جلدي کشف الابيات را تدوين کند.  

* سه شاعر (حافظ، سعدي و نظامي)

در اين کتاب اشعار و ديدگاه­هاي حکيمانه سه تن از ادباي بزرگ ايران زمين بحث و بررسي مي­شود.

* تحليل شخصيت خيام

در دوراني که خيام بسيار مورد توجه روشنفکران قرار گرفت و به عنوان پدر شکاکيت منفي از او نام برده شد علاوه بر آن شد با يک تحقيق ژرف ديدگاهي متفاوت از خيام مقاله عرضه کند.

 

3- مولوي

 * تفسير، نقد و تحليل مثنوي (15 جلد)

هرچند که در اين مجموعه پانزده جلدي، به افکار مولانا پرداخته مي­شود اما اين تفسير تنها به عرفان مولوي منحصر نيست و مطالب بسياري با بررسي نظريات انديشمندان بزرگ جهان مانند بالزاک، ماکس پلانک، انيشتين و استفاده از ديدگاه­هاي جديد در آن مطرح شده است. از بارزترين ويژگي­هاي اين تفسير، آشتي ميان معارف اسلامي و انساني و تامل در مقوله­هاي اساسي فلسفي مشترک ميان شرق و غرب است که استاد جعفري از آن تعبير به «فرهنگ مشترک بشري» کرده است.

* مولوي و جهان بيني

نظرات مولوي در ارتباط با مکاتبي چون بودائيسم، اشراق افلاطوني، سيستم کانت، مکتب دکارت، فلسفه رئاليسم، مونادولوژي، ديالکتيک هگل و اگزيستانسياليسم بررسي شده است.

* علل و عوامل جذابيت سخنان مولوي

در اين کتاب 25 علت براي جذابيت سخنان مولوي ذکر شده است. همچنين در يک فصل به امتيازات هشت گانه مثنوي از ديدگاه حکيم ملاهادي سبزواري پرداخته شده است.

* فکرواره مثنوي

اين کتاب مطالب سرشار مجموعه «تفسير و نقد و تحليل مثنوي» را در محورهاي اسلام، انسان، اخلاق، عرفان، فلسفه، تاريخ، تمدن و مباحث عام فکري با يک اسلوب علمي و آکادميک طبقه بندي کرده است.

4- انسان شناسي و جهان شناسي

* ارتباط انسان – جهان

اين کتاب که با رويکردهاي فلسفي و فيزيکي به نگارش درآمده، نخستين کتاب منتشره علامه جعفري به شمار مي­رود و بيانگر نگرش تازه­اي درباره نزديکي فلسفه و فيزيک است.

* ايده آل زندگي و زندگي ايده آل

اين کتاب برگرفته از پژوهشي است که به عنوان مقاله در بهمن سال 1347 در دانشگاه تبريز ارائه شد و به بررسي مفاهيمي چون زندگي، چيسيتي و چگونگي آن مي­پردازد.

* فلسفه و هدف زندگي

علامه جعفري در اين اثر به دنبال تشريح فلسفه زندگي و اثبات ارزش اصيل و فشارهاي دروني و بيروني آن است.

* آفرينش و انسان

در اين کتاب ديدگاه­هاي علمي موجود درباره ماهيت و تاريخ انسان از ديدگاه علم و دين بررسي مي­شود و علامه براي نخستين بار در اين اثر به تشريح نظر خود درباره روابط چهار گانه انسان مي­پردازد.

* شناخت انسان در تصعيد حيات تکاملي

اين اثر به صورت تک نگاري نگاشته شده و بررسي موضوع انسان در قلمرو «هست» و «بايد» عمده­ترين بخش آمده آن را شامل مي­شود.

* انسان در افق قرآن

انسان شناسي از ديدگاه قرآن و دين و صحبت درباره خود طبيعي و حيات ابدي، خود طبيعي و خود انساني، قيافه ايماني انسان در قرآن محور اصلي اين کتاب است.

* حرکت و تحول از ديدگاه قرآن

موضوع حرکت از ديدگاه علم و فلسفه، بخش نخست اين کتاب است. پس نگاه جديد قرآن به اين مقوله با قلم علامه جعفري توضيح داده شده است.

 

 

* حيات معقول

بنيان اصلي اين کتاب يک سخنراني درباره حيات معقول بوده است. بحث درباره زندگي طبيعي محض و حيات معقول تکميل که در جلد هشتم ترجمه و تفسير نهج البلاغه نيز به آن اشاره شده است محتويات کتاب را در برمي­گيرد.

5- نقد

* بررسي و نقد نظريات ديويد هيوم در چهار موضوع فلسفي

ديويد هيوم درباره من يا شخصيت، هست­ها و بايست­ها، قانون عليت، انديشه­ها و مفاهيم مجرد سخن گفته است و علامه جعفري نظريات او را در اين باره مورد بررسي قرار داده است.

* توضيح و بررسي مصاحبه برتراندراسل – وايت

در اين کتاب ديدگاه­هاي راسل درباره الاهيات، متافيزيک، اخلاق و فلسفه، نقد و تحليل شده است.  

* بررسي و نقد برگزيده افکار برتراندراسل

علامه جعفري پس از مشاهده اقبال دانشجويان و اساتيد ايراني به نظريات راسل در سال 1342 افکار او را در 15 زمينه مانند دين، اخلاق و اجتماع مورد بررسي قرار داد.

* بررسي و نقد کتاب «سرگذشت انديشه­ها»

الفرد نورث وايتهد، فيلسوف انگليسي و استاد برتراندراسل است. علامه جعفري در اين کتاب يکي از آثار مهم او را نقد مي­کند.

6- حقوق سياسي

* حقوق جهاني بشر از ديدگاه اسلام و غرب

در اين اثر علامه جعفري با طرح محورهاي کلي حقوق بشر در غرب و حقوق بشر در اسلام به مقايسه آن دو مي­پردازد و نکات مغفول حقوق بشر غربي را مي­کاود. اين کتاب به زبان انگليسي نيز ترجمه شده و در حال ترجمه به زبان ژاپني است.

* حکمت اصول سياسي اسلام

اين کتاب با ترجمه و تفسير فرمان حضرت علي (ع) به مالک اشتر، اصول سياسي اسلام را معرفي کرده است.

7- زيبايي شناسي

* زيبايي و هنر از ديدگاه اسلام

ماهيت هنر و تامل در نمودهاي بروني و ذهني هنر و ارائه يک تعريف فلسفي و مکتبي از زيبايي محتواي اين کتاب را تشکيل مي­دهد.

8- عرفان اسلامي

در اين کتاب مولفه­هاي اصلي عرفان سازنده و اصيل اسلامي بررسي شده و به نکات منفي عرفان بي محتوا در برخي مکاتب پرداخته شده است.

9- علوم جديد

* بررسي فقهي و حقوقي طرح ژنوم انساني

پاسخ علامه جعفري به پرسش­هايي درباره طرح شبيه سازي و بررسي ابعاد مختلف آن را در اين کتاب مي­خوانيم.

10- فقه

* رسائل فقهي (منابع فقه)

نظرات علامه جعفري درباره فقه و اصول در اين کتاب نگاشته شده است. اين اثر شامل مباحث طهارت اهل کتاب، ذبايح اهل کتاب، عدم انحصار زکات در موارد نه گانه، قاعده لاضرر و لاضرار، حليت و حرمت گوشت انواع حيوانات، حقوق حيوانات در فقه اسلامي، کيفر سرقت در اسلام، مقايسه حقوق بشر در اسلام و غرب، بحثي درباره امر به معروف و نهي از منکر، سقط جنين، مسئوليت مدني ناشي از جرم کودکان بزهکار در فقه و حقوق اسلامي، طنز از ديدگاه فقه اسلامي و پاسخ به برخي سوالات پزشکي است.

* الرضا (ع)

تقرير دروس آيت الله سيد ابوالقاسم خويي درباره احکام و مسائل شيرخوار و شيرخوارگي اطفال است که توسط علامه تحرير شده و در زمان علم آموزي در حوزه نجف گردآوري شده است.

* تعبد و تعقل در فقه اسلامي

کتابي درباره تعبد و تعقل در طرز تفکرات اسلامي که در سال 1373 به مناسبت دويستمين سالگرد تولد شيخ مرتضي انصاري به چاپ رسيده است.

11- فلسفه

* همگرايي دين و دانش

بررسي ماهيت دين و نيز مرزهاي گسترده دانش در خصوص حقيقت علم، انديشه و فلسفه محور اصلي اين اثر است و در آن فرضيه­ها و قوانين بازبيني شده­اند. اين اثر، ترجمه کتاب «تعاون الدين و العلم» است.

* نهاديه الادراک الواقعي بين الفلسفه القديمه و الحديثه

ادراک واقعي در فلسفه سنتي و مدرن در اين اثر مورد بررسي قرار گرفته است.

* تحقيقي در فلسفه علم

علامه جعفري در 32 گفتار موارد اصلي مورد بحث در فلسفه را تحليل کرده است.

12- فلسفه عملي

* علم و دين در حيات معقول

اين کتاب با گرايش تاريخي در 3 فصل تدوين شده و در آن فهرستي از دانشمندان اسلامي در گياه شناسي، رياضي، نجوم، فيزيولوژي، معدن شناسي، پزشکي، جغرافي و . . . درج شده است.

* شناخت از ديدگاه علمي و قرآن

اين کتاب جلد ششم تا هشتم تفسير نهج البلاغه است که مباحث عميق شناخت را از نظر اسلام بررسي مي­کند.

13- کلام

* الامر بين الامرين

اين اثر که تقرير درس­هاي آيت الله سيد ابوالقاسم خويي در زمينه «جبر و اختيار» است، اولين اثر علامه جعفري به زبان عربي محسوب مي­شود که در زمان تحصيل در نجف اشرف نگاشته شده است.

* جبر و اختيار

نظرات علامه جعفري در بررسي جبر و اختيار و بحث درباره اراده، تصميم، قضا و قدر در اين اثر جمع آوري شده است.

* فلسفه دين

ريشه­هاي تاريخي، رواني و فلسفي دين از منظر جامعه شناسي و معرفت شناسي در اين کتاب مورد بررسي قرار گرفته است. سکولاريزم و پلوراليزم يکي از بخش­هاي اصلي اين کتاب است.

14- معارف مکتبي

* نيايش امام حسين (ع) در صحراي عرفات

ويژگي­هاي نيايش و اثرات آن با تکيه بر خطبه امام حسين (ع) در صحراي عرفات موضوع اين کتاب است.

* امام حسين (ع) شهيد فرهنگ پيشرو انسانيت

در اين اثر درباره مواردي چون کالبد شکافي تاريخ نگاري امام حسين (ع)، تمرکز در سير انساني حرکت عظيم اباعبدالله از نکات جامعه شناسي، تکليف گرايي، حقوق بشر، زيبايي شناسي و تعهدگرايي قلم زده شده است. پس از درگذشت علامه با تدوين سخنراني­هاي او درباره امام حسين (ع) کتاب ديگري نيز با اين موضوع جمع آوري شد.

* اميد و انتظار، حکومت الهي مهدي (عج) در روي زمين

اين کتاب مجموعه­اي از نوشته­هاي استاد محمدتقي جعفري درباره بقيه الله الاعظم است.

15- نهج البلاغه

* ترجمه و تفسير نهج البلاغه (27 جلد)

اين مجموعه 27 جلدي با رويکردي اسلامي و انساني به بسياري از مسائل فلسفه، سياست، عرفان، اديان، جامعه شناسي، روانشناسي، ادبيات، متدولوژي و . . . پرداخته است.

* ترجمه کامل نهج البلاغه

اين کتاب در روزهاي آخرين روزهاي حيات علامه جعفري تکميل شد.

16- پرسش و پاسخ

* تکاپوي انديشه­ها (2 جلد)

اين کتاب دربردارنده مصاحبه­هاي شخصيت­هاي خارجي مسلمانان و غيرمسلمان با علامه جعفري درباره دين، تمدن، اخلاق، فلسفه، کلام، تاريخ، ادبيات، هنر و . . . است.

* در محضر حکيم

اين کتاب شامل پرسش­هايي درباره خدا، زندگي، انسان، هستي و . . . پاسخ­هاي علامه جعفري است. تطبيق جامعه شرق و غرب و تامل در چگونگي آن دو، از ديگر مباحث اين کتاب به شمار مي­رود.

 

17- کليات

* مجموعه مقالات

در اين اثر مقالاتي با عنوان برهان کمالي (وجوبي) دکارت بر وجود خداوند، هدف زندگي، مقدمه­اي بر مفهوم فلسفه مالکيت، حرکت و تحول از ديدگاه قرآن، طبيعت و ماوراي طبيعت، علم در خدمت انسان، رابطه علم و حقيقت، علم و عرفان از ديدگاه ابن سينا، علم از ديدگاه اسلام، اميد و انتظار گردآوري شده است.

* پيام خرد

تعدادي از سخنراني­هاي بين المللي علامه جعفري با موضوعاتي درباره کيفر سرقت در اسلام، بحثي مبتني بر فقه اماميه و فلسفه حقوق، لذت در فلسفه و عرفان ابن سينا، مباني حقوق بشر در اسلام، بقا در قرن بيست و يکم، حق کرامت انساني، نظري بر تقسيم بندي فلسفه­ها عدالت و انگيزگي قدرت در تنازع بقا، جايگاه تحقيقات در علوم انساني (گذشته، حال و آينده)، دين ابراهيمي جهاني و گفتگوي بين اديان و نوبيني و نوگرايي از ديدگاه مولوي در اين کتاب تدوين شده است.

* طراحي براي انقلاب فرهنگي

اين کتاب در بردارنده مباحث فرهنگي، روانشناسي و فلسفه در دو فصل «طرح­هايي براي انقلاب فرهنگي» و «دنياي فلسفي راسل» است.

* فرهنگ پيرو، فرهنگ پيشرو

علامه جعفري در اين اثر با توجه به معاني گوناگوني که از فرهنگ بيان شده به تعريف اين پديده و ويژگي­هاي آن مي­پردازد.

منبع: آشنايي با انديشمندان معاصر ايران(جلد اول- علامه محمد تقي جعفري)

       

 

شنبه 20 خرداد 1391 - 9:32


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری