چهارشنبه 26 مهر 1396 - 3:33
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

برخورد مصاحبه گر با مصاحبه شونده چالشي نيست

 

گزارش جلسه نقد و بررسي کتاب«در دامگه حادثه»   

جلسه نقد و بررسي کتاب «در دامگه حادثه»؛ خاطرات پرويز ثابتي که با مصاحبه و تدوين عرفان قانعي‌فرد منتشر شده است، در موسسه مطالعات تاريخ معاصر برگزار شد. در اين نشست، رسولي که به عنوان منتقد در جلسه حاضر شده بود گفت:« مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر هيچ نقشي در تدوين اين کتاب نداشته است ما نه مأموريتي به نويسنده کتاب داده‌ايم و نه از او تضمين چنين کتابي را خواسته بوديم و در کل ما مشورت داده بوديم که سوژه، سوژه خوبي است و مسئوليت کتاب مربوط به خودش مي‌شود.»

وي افزود:«خوانندگان بايد پرويز ثابتي را در اندازه خودش متر کنند. بالاخره او يک مقام اطلاعاتي امنيتي در رژيم گذشته بود و مطابق نظر خودش حرف زده است. درباره شکنجه‌ها هم بايد گفت که بحث اصلي کتاب شکنجه نبود و نيست و لذا بهتر است حاضران در حد خود اين موضوع به مسئله بپردازند.»

رسولي در ادامه اظهار داشت:«اگر روايت ثابتي از علل فروپاشي پهلوي را بررسي کنيم او به طور کلي معتقد است که وقتي مشروعيت يک حکومت زير سؤال برود اما قدرت سرکوب داشته باشد آن حکومت ساقط نمي‌شود و شاه چون از سال  55 به بعد اراده سرکوب را از دست داد ساقط شد.»

وي افزود:«ثابتي تلويحاً وابستگي شاه به انگليس و آمريکا را پذيرفته است اما در مجموعه اظهاراتش بخشي از واقعيت را نشان مي‌دهد. کتاب به صورت ماهوي بررسي نمي‌شود و ادعاهاي ثابتي پراکنده، واهي و غير مستند است مثلاً در جايي از کتاب مي‌گويد اگر از مردم بپرسيد 5 ميليون نفر مي‌خواهند زردتشتي شوند معلوم نيست او اين ادعا را از کجا بيان مي‌کند.»

رسولي گفت:«صرفنظر از ديدگاه ثابتي در يک پروژه بايد موارد انصاف رعايت شود اما در نحوه تنظيم کتاب سنت‌هاي پژوهشي ناديده گرفته شده است هرچند نويسنده تلاش زيادي کرده و با مراجعه به سايت‌هاي مختلف مطالب زيادي گردآوري کرده است اما او بايد پس از پذيرفتن نقدهاي کتابش سعي کند در سال‌هاي آينده کارهاي بهتري ارائه کند.»

موسي حقاني رياست مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ديگر منتقد اين جلسه نيز گفت:«ثابتي در اين کتاب ادعا کرده است خدمات رضاشاه و محمدرضا شاه بيش از مفاسد و معايب‌شان بوده است اما برخلاف ادعاي ثابتي رضاخان و پسرش پرونده‌اي پر از خيانت و جنايت داشته‌اند. شعار نمي‌دهم و براساس مستندات ثابت مي‌کنم. نکته ديگر در اين کتاب همنوايي ثابتي با رضاخان است که آن را در گرايش فرقه‌اي خانواده او يعني بهائيت مي‌دانم. او در بخشي از کتاب مي‌گويد عده‌اي از خانواده‌ام بهائي هستيم اما خود لامذهب هستم اما در جاي جاي کتاب عناد او با اسلام و روحانيت را به وضوح مي‌بينيم.»

وي افزود:«من نگاه ثابتي را از اين منظر مي‌بينم اما حتي خود ثابتي هم در کتاب فضايي را در دربار ترسيم مي‌کند که تعداد بسيار زيادي انگليسي و آمريکايي اطراف شاه را گرفته‌اند و با توجه به بها دادن پهلوي‌ها به دين بهائيت ثابتي به عنوان يک بهائي عضو ساواک مي‌شود و به سمت معاونت امنيتي ساواک مي‌رسد.»

حقاني اظهار داشت:«اگر خود مطالب کتاب را هم کنار بگذاريم من به سؤالات نويسنده و پاورقي‌ها هم ايراد مي‌گيرم. هيچ چالشي در کتاب ديده نمي‌شود مخصوصاً جاهايي که ثابتي به روحانيت شيعه توهين مي‌کند يا مواردي را بيان مي‌کند که نيازمند توضيح نويسنده است. تحريف ديگر در کتاب درباره بحث انجمن‌هاي ايالتي و ولايتي است که بازهم نويسنده هيچ چالشي با ثابتي نکرده است او ادعا کرده که مردم در انتخاباتي که امام تحريم کرده بود به طور گسترده شرکت کرده‌اند در صورتي که آمار و ناظران چيز ديگري را مي‌گويند.»

حقاني در پايان يادآور شد:«مصاحبه با افرادي اين چنيني الزامات را مي طلبد که يکي از آنها اين است که بايد به تاريخ و دوره‌هاي قبل مسلط بود و نويسنده جريان‌ها را بشناسد تا بتواند با سؤالات خوب و چالش‌هاي به موقع اصل مطلب را براي خوانندگانش روشن کند.»

عرفان قانعي‌فرد، نويسنده و تدوين کننده کتاب هم گفت:«درباره نقد اين کتاب چند نکته ضروري است. من وکيل‌مدافع ثابتي نيستم. چالش ذهني‌ام هم باعث ديدار با او شد. بنابراين مسئوليت تمام اظهارنظرهاي ثابتي در کتاب با خود او است.»

وي افزود:«يکي از ويژگي‌هاي اين کتاب هنجارزدايي براي مخاطب است. بسياري از نکات بر اثر تکرار ملکه ذهنمان شده است و کساني که الان منافع‌شان با خطر روبرو مي‌شود حقيقت را نمي‌گويند. از پرويز ثابتي در اين کتاب بايد در حد خودش توقع داشته باشيد و کتاب را از ديد يک آدم امنيتي بلندپايه در دوران پهلوي بخوانيد نه از ديد يک آدم سياسي امروز.»

نويسنده کتاب اظهار داشت:«ثابتي چندين نکته تاريخي را به چالش کشانده است. همه اين از ديد خودش است. مثلا او درباره مصدق نکاتي مي‌گويد که خلاف ذهنيت ما است. يا برخلاف عقيده عده‌اي در اين کتاب او به روحانيت توهين نکرده است. تنها يک بار از شخص آيت‌الله خميني نام برده در آن يک بار هم لفظ بدي را به کار برده و گفته هر کس که بود توانست گليم 2500 ساله شاهنشاهي را بکشد. بنابراين در حد پرويز ثابتي از مطالب کتاب توقع داشته باشيد و توقع نداشته باشيد که درباره شخصيت‌هاي مهم براي ما با تقدس حرف بزنند.»

وي همچنين در پاسخ به سوال يکي از حاضران در جلسه که در کتاب چقدر سانسور شده است گفت:«در سراسر کتاب تنها 10 کلمه سانسور شده است و آن بي‌ادبي ثابتي به يک نفر است و من تنها اين 10 لغت را حذف کرده‌ام و يک کلمه از 160 ساعت گفت‌وگو با او حذف نشده است.»

قانعي‌فرد همچنين در پاسخ به سوال منتقدان در اين باره که مولف کتاب بايد اشراف بيشتري به موضوع داشته و توجه بيشتري به سنت‌هاي پژوهشي مي‌کرده و سخنان او چالشي نبوده گفت:«من اين مطالب قبول نمي‌کنم چون نمي‌توانستم ثابتي را برنجانم اگر او را مي‌رنجاندم کتابم منتشر نمي‌شد هدفم همنوازي با او بود و هم عقيده و هم داستان نشدم. از ديد شخصي‌ام در مصاحبه با او چالش کردم.»

وي افزود:«اين فرد 30 سال است که با کسي ديدار نمي‌کند و روحيه دل‌نازکي دارد از طرفي خود استاد حرف کشيدن است چطور توقع دارد که از او حرف بکشم.»

 قانعي‌‌فرد اظهار داشت:«او روايت شخصي‌اش را بيان کرده و من نگاه ايدئولوژيک به روايت و سخنان او ندارم نکاتي مي‌گويد که در تاريخ معاصر ما ذي‌قيمت است و بعدها بايد سره و ناسره‌اش را تشخيص داد. من روايت او را روايت دست اولي از ساواک مي‌بينم. مثلا در کتاب «فردوست» صد صفحه از کتاب درباره مسائل خصوصي او است اما به من و مخاطب چه مربوط که او روابط خصوصي داشته است. من هم کلي روابط خصوصي داشته‌ام.»

تدوينگر کتاب در پايان اظهار داشت:«من سخنان پرويز ثابتي را در چهار نکته حائز اهميت مي‌دانم. اول اينکه عوام‌فريبي را از روي چهره‌هايي که نسل من به خوبي نمي‌شناسند کنار زد. دوم اينکه حرکت‌هاي تروريستي و ضد ايراني را در آن سال ها روشن کرده است. نکته بعد موضوع روشنفکر‌نماها بود که او سخنان قابل توجهي درباره کانون نويسندگان و مديران مطبوعات دارد. همچنين در اين کتاب به من تلنگر زد که با شک و ترديد نسبت به خيلي چيزها نگاه کنم.»

 

 

 

 

شنبه 20 خرداد 1391 - 9:24


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری