دوشنبه 5 تير 1396 - 21:45
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان ايلام

 

اعتكاف تولدي دوباره

 

انسان به عنوان اشرف مخلوقات ،در پي رسيدن به كمال است، اعتكاف بستري را فراهم مي آورد كه انسان با پيوندي محكم و ناگسستني با مبداء هستي ،با چشيدن طعم شيرين وصل،چشمه سار جان را از زلال پاكي ها ،لبريز سازد و با نداي (اِرجعي اِلي ربِّك) به منزلگاه يار بشتابد و با او خلوتي معنوي را بيا زمايد ،اعتكاف سنت اسلام است سنت نبوي است، سنتي كه عاشقان شيفته را پرده نشين خلوت يار ساخته و با دلي لبريز از ذكر و دعا ،به ضيافت يگانه هستي مي كشاند كه هر پليدي و رذيلت را از جان و تن خسته خويش بزدايند و با تفكر و خلوتي ملكوتي كه نخستين گام در راه رسيدن به كمال انقطاع از غير است به اين مقصد بزرگ الهي دست يابند.

اعتكاف فرصتي براي تفكر ،خلوت كردن با خود و معبود ، كند وكاو در خويشتن و فاصله گرفتن از گرفتاريها و     دغد غه هاي متكثر و متعدد دنيوي و باز شناسي حقايق و نيازهاي اصيل فطري است كه اثرعميقي در تصفيه روح و توجه مخصوص به پروردگار دارد.

طبق نظر علماي روانشناسي يك فرد خود شكوفا با همه علاقه اي كه به بودن با ديگران دارد، گاه مي خواهد با خود خلوت كند و به عبارتي نياز به تنهايي دارد . اين فرد از با خود بودن نيز لذ ت مي برد و لزومي نمي بيند كه هميشه افراد زيادي دور او جمع باشند او ميتواند عليرغم داشتن دوستا ن صميمي استقلال خود را نيز حفظ كند . اين مشخصه يكي  از ويژگيهاي مهمي است كه رسيدن به بهداشت رواني را تسهيل مي كند. انسانها نياز دارند موهبت ها و توانائي هاي وجودي خويش را شناسايي كنند كه در مسير تلاش براي به حداكثر رسانيدن اين توانائيها به خودشكوفايي و بهداشت رواني نائل گردند.

معتكف شدن بعنوان بهترين خلوت گزيني و با خود بودن يكي از مشخصه هاي فردخود شكوفا ست.

اعتكاف در ادب فارسي:

در شعر فارسي كه متاثر از عرفان اسلامي است، مفاهيم قرآني و روايي از جايگاه رفيعي بر خوردارند . شعراء با به كار گيري قالب هاي مختلف و سبك هاي متفاوت و الفاظ متداول در مباحث عرفاني، اين مفاهيم را به طالبان آن عرضه ميكنند ، اما مفهوم اعتكاف، با توجه به اين كه تنها يك عمل عبادي معمولي نيست، بلكه يك مرحله از مراحل سير و سلوك عرفاني است . جايگاه ويژه اي در شعر عرفاني به خود اختصاص داده، هر چند شعراء از واژه اعتكاف ، معتكف و عاكف كمتر استفاده كرده و به جاي آن واژه «خلوت» را به خدمت گرفته اند .(1)

خلوت در كلام حضرت امام خميني (ره)

خلوت مستان (2) 

در حلقه درويش نديديم صفايي                                        در صومعه از او نشنيديم ندايي

در مدرسه از دوست نخوانديم كتابي                                 در ماذنه از يار نديديم صدايي

در جمع كتب هيچ حجابي ندريديم                                 در درس صحف، راه نبرديم به جايي

در بتكده عمري به بطالت گذرانديم                                  در جمع حريفان، نه دوايي و نه دايي

در جرگه عشاق روم بلكه ببينم                                          از گلشن دلدار ، نسيمي ، رد پايي

اين ما و مني جمله زعقل است و عقالست                          در خلوت مستان نه مني هست و نه مايي

 

اعتكاف ، عامل سعادت و سلامت معنوي:

در تحقيقات جديد تحت نظر سازمان جهاني بهداشت «who» مفهوم سلامتي داراي ابعاد و مشخصه هاي متعددي     مي باشد به عبارتي فرد سالم با هر اعتقاد و باور و مليتي داراي مشخصه هايي ميباشد.

يكي از محوري ترين ابعاد سلامتي كه در who »  مورد تو جه قرار گرفته است سلامت معنوي مي باشد كه عبارت است از : تشخيص و توانا يي به كار گيري اصول مذهبي ، اخلاقي يا عقيدتي در عمل ، با اين تعريف مي توان از مراسم معنوي اعتكاف بعنوان يك رويكرد و رفتاري نام برد كه فرد را در عمل با به كارگيري اصول مذهبي به نيروي الهي مرتبط ميكند (3)

آثار اعتكاف:

الف: آثار دنيوي :

اعتكاف در زندگي و حيات مادي ما انسانها داراي اثرات بسياري است كه به چند نمونه از آن اشاره ميكنيم:

1-    استراحت روح و جان

2-    تقويت اراده ( ارداه قوي يكي از عوامل مهم در رسيدن به خواسته ها مي باشد.)

3-    استقامت و صبر

4-    شناخت وابستگي ها

5-    با جماعت بودن و زندگي با جمع در محيط محدود را تمرين كردن

6-    تقويت حضور قبل و بعد از نماز در مسجد و استفاده از اين محيط معنوي

7-    دست شستن از غير خدا

8-    دوستي و آشنايي با مومنان و جدا شدن از گناهان و تقويت روابط بين فردي عميق در جهت رسيدن به خود شكوفايي معنوي

9-    تقويت توانايي تنها ماندن ، نياز به خلوت كه يكي از مشخصه هاي انسان خود شكوفاست

 

ب: آثار اخروي:

همانگونه كه اعتكاف فوايد بسياري در حيات انسان دارد آثارمعنوي و اخرو ي آن نيز غير قابل انكار است.

روح اعتكاف بريدن از غير خداو پيوستن به ياد خداست اعتكاف به عنوان زمينه اي براي تقويت احساس حضورانسان در مقابل خدا وافزايش احساس نيازاوبه ذكر وعبادت است.

اعتكاف سبب بخشش گناهان است :

قال رسول الله (ص):

من اعتكف ايمانا و احتسابا غفر له ما تقدم من ذنبه (4)

رسول الله (ص) فرمودند:

هر كس با ايمان به اعتكاف روي آورد و به حساب اعمالش برسد خداوند گناهان گذشته او را مي بخشد

پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد:

 «چون معتكف بيرون آمد ، او را گويند: از گناهان خويش چونان روزي كه از مادر زادي بيرون آي» (5)

 

پي نوشت ها:

1- www.amouzeshtv.ir   (پايگاه اطلاع رساني شبكه آموزش سيما )

2- ديوان اشعار حضرت امام خميني (ره) ، ناشر موسسه تنظيم ونشر آثارحضرت امام خميني(ره) - چاپ ششم – زمستان 1374

3- مفهوم سلامت روان در مكاتب روان شناسي، فصلنامه اصول بهداشت رواني/ماهنامه بشري،سازمان تبليغات اسلامي سال چهارم – شماره 37 چ

4- جامع الصغير ، ج 2، ص 575،كنز العمال ،ج 8، خ 24007

5- كشف الا سرار ،ج 1 ص 5،6

 

اكبر حق نظري

معاون فرهنگي اداره کل تبليغات اسلامي استان ايلام

 

سه‌شنبه 16 خرداد 1391 - 10:51


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری