پنجشنبه 8 تير 1396 - 18:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

علي الله سليمي

 

جست و جوي ريشه هاي يک قيام مردمي

 

نگاهي به کتاب«قيام 15 خرداد 1342» نوشته جواد منصوري

 

کتاب«قيام 15 خرداد 1342»نوشته جواد منصوري اثر تحقيقي درباره اين واقعه تاريخي است که به ابعاد پيدا و پنهان ماجراي 15 خرداد 1342 از زواياي گوناگون مي پردازد.

درباره اين رويداد تاريخي به موارد متعددي در تاريخ معاصر کشورمان مي توان اشاره کرد، اما واقعيت امر آن است که واقعه قيام سرنوشت ساز 15 خرداد 1342 همواره به عنوان نقطه عطف در تاريخ معاصر ايران مطرح است و بسياري از محققان و پژوهشگران از اين واقعه به عنوان مرحله نويني در حرکت هاي اسلامي در دهه هاي اخير ياد مي کنند و  پيروزي نهضت اسلامي حضرت امام خميني(ره) در بهمن 57 را هم يکي از ثمرات آن قيام خونين مردمي مي دانند. در خصوص اين قيام تا به حال فعاليت هاي تحقيقي و پژوهشي فراواني توسط محققان و پژوهشگران صورت گرفته که بخشي از اين فعاليت ها بر پايه و اساس خاطرات بر جاي مانده از آن قيام مردمي شکل گرفته است.

يکي از اين فعاليت هاي پژوهشي، کتاب«قيام 15 خرداد 1342»نوشته جواد منصوري، از مبارزران و فعالان سياسي سال هاي قبل از پيروزي انقلاب اسلامي است که در سال هاي اخير هم همواره به عنوان يک فعال سياسي در عرصه هاي مختلف حضور فعال داشته است.

در بخشي از پيشگفتار کتاب آمده است، شناخت تاريخ معاصر ايران و ابعاد گوناگون آن، نه تنها براي مردم ايران- به ويژه نسل جوان- ضروري است، بلکه براي تمامي گروه هاي انقلابي اسلامي در سراسر جهان مفيد و موثر است.

به اعتقاد وي، اکنون که در مقطعي خاص از تاريخ جهان قرار گرفته ايم، مسوليت ايجاب مي کند آنچه را که آموخته و پشت سر گذاشته ايم، به شکلي مناسب و قابل بهره گيري، تدوين و در اختيار ديگران قرار دهيم. از اين رو مسوليت کساني که در جريان تحولات تاريخ معاصر قرار داشته اند بيشتر و حساس تر است، چون در صورتي که تحليل جامع و قابل استفاده اي از قضاياي قرن اخير توسط افرادي مطلع و بدون وابستگي هاي سياسي ارائه نشود، آن گاه طبيعي است که افرادي با اهداف و ديدگاه هاي انحرافي اقدام به تاليف و انتشار کتاب هايي کنند که اذهان نسل آينده را دچار انحراف کنند. به عبارت ديگر، ملتي که گذشته خود، دلايل حوادث، واقعيت ها، ريشه ها و علل انها را نداند به يقين نقاط قوت و ضعف خود را هم نمي داند و نمي تواند خط مشي مناسبي براي حرکت خود داشته باشد. بخشي از آنچه که در سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي روي داد، ناشي از ضعف اطلاعات و نداشتن يک ديد جامع و عميق نسبت به قضاياي تاريخ معاصر بود که اين ضعف اطلاعات و نداشتن تحليل واقع بينانه نسبت به گروه ها و جريان هاي فکري و سياسي و روابط خارجي؛ باعث سوءاستفاده ها و خسارت هاي سنگيني براي کشور شد.

جواد منصوري به عنوان يک پژوهشگر تاريخ معاصر و فعال سياسي معتقد است، در سال هاي اخير- اگر چه تا حدودي با تاخير- تلاش هايي براي تاليف و تدوين کتاب ها و نشرياتي پيرامون تاريخ معاصر صورت گرفته است که در صورت تداوم، آثار مطلوبي را به دنبال خواهد داشت. با اين توصيف، کتاب تاليفي منصوري، تلاش دارد تا گوشه اي از تحولات تاريخ معاصر ايران را به شکلي تحليلي- تحقيقي ارائه کند. در اين کتاب قيام 15 خرداد 1342، ريشه ها و آثار آن- که به يقين يکي از عوامل مهم و زمينه ساز انقلاب اسلامي و تغيير وضعيت سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي کشور بود- بحث و بررسي مي شود. بنابر اين بيشتر به تجزيه و تحليل پرداخته و کمتر جزئيات وقايع نوشته شده است.

بخش اول کتاب با عنوان«زمينه هاي قيام 15 خرداد 1342» در سه فصل تدوين شده که از کودتاي 28 مرداد تا دولت اميني و قسمت هاي جانبي آن شروع و به ماجراهاي فاجعه فيضيه، واقعه مدرسه طالبيه در تبريز، پي آمدهاي فاجعه فيضيه، چهلم فيضيه و اعلاميه امام و مقاومت شاه در مقابل نهضت ختم مي شود.

در ابتداي اين بخش اشاره شده که بعد از کودتاي 28 مرداد 1332 و سرکوبي گروه هاي اسلامي و ايجاد خفقان و جو رعب و وحشت، حوزه هاي علميه کمتر به تحولات سياسي توجه نشان مي دادند. به طوري که در فاصله سال هاي 32 تا 41 علي رغم وقوع جريانات مهم سياسي، اقتصادي و اجتماعي، تحرک گسترده اي از طرف حوزه ها و روحانيت به جز چند مورد خاص ديده نشده است.

براي فصل دوم کتاب که در 4 فصل تدوين شده،« قيام 15 خرداد 1342» انتخاب شده که با موضوع محرم سال 1383 هجري قمري[1342 خورشيدي] و اعلاميه امام در آستانه ماه محرم شروع و به ويژگي هاي قيام 15 خرداد(خودجوشي، عدم حضور فعال گروه هاي سياسي، حمايت از رهبري امام و روحانيت، اسلامي بودن، مردمي و فراگير بودن و عدم اتکا به خارجي) ختم شده است. همچنين سومين و آخرين بخش کتاب،«تداوم قيام» نام گرفته که شامل سه فصل است. اين بخش با قسمت هايي مانند حرکت هاي سياسي، اعتصابات سراسري و اجتماع مراجع و علما در تهران شروع و پيامدهاي قيام(تغيير شکل مبارزه، افزايش آگاهي و حضورمردم، تثبيت مرجعيت و رهبري امام(ره)، تحول روحانيت و حوزه هاو...) خلاصه مي شود. در انتهاي هر يک از فصل ها، نويسنده اسناد مختلفي در ارتباط با موضوع آن فصل ارائه مي کند که اين اقدام وي به ابعاد استنادي مسئله کمک شاياني مي کند.

جمع بندي و نتيجه گيري، فهرست منابع و فهرست اعلام بخش هاي پاياني کتاب قيام 15 خرداد 1342 است که در 372 صفحه تدوين و توسط انتشارات سوره مهر حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي چاپ و منتشر شده است.

 

چهارشنبه 10 خرداد 1391 - 13:57


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری