شنبه 3 تير 1396 - 3:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

بابك راكخواه

 

التزام به رسم‌المصحف، دشواري قرائت را به همراه دارد

 

گزارشي از نشست تخصصي بررسي «سياست‌هاي كتابت، چاپ و نشر قرآن كريم در جمهوري اسلامي»

نشست تخصصي بررسي «سياست‌هاي كتابت، چاپ و نشر قرآن كريم در جمهوري اسلامي» با حضور سيدعلي سرابي، قائم‌مقام مركز طبع و نشر قرآن كريم جمهوري اسلامي، احمد حاجي‌شريف، معاون نظارت بر چاپ قرآن سازمان دارالقرآن‌الكريم وابسته به سازمان تبليغات اسلامي و جمعي از ناشران خصوصي عصر روز گذشته 4 خرداد برگزار شد.

احمد حاجي‌شريف از مسئولان حاضر در اين نشست بود. وي التزام به رسم‌المصحف را براساس تحقيقات و نظر مراجع تقليد نادرست دانست و گفت: التزام به اين سياست‌ها دو پرسش و مسئله اساسي را به ذهن متبادر مي‌كند كه اولاً آيا درست است كه با توجه به تحقيقات انجام شده در سازمان دارالقرآن‌الكريم زير نظر علما در خصوص كتابت، پيرو كتابت ديگر كشورهاي اسلامي باشيم و دوم اينكه آيا رعايت و التزام به اين سياست‌ها بُعد هنري آثاري كه در اين حوزه خلق شده را زير سؤال نمي‌برد.

وي به مشكلات موجود در تغيير و اصلاح واژگان در آثار هنرمندان برجسته خوشنويسي اشاره و تصريح كرد: مشكل ديگر در خصوص بُعد هنري آثار است، به اين معنا كه ما چطور مي‌توانيم 7 هزار واژه را در قرآن‌هاي نفيس عوض كنيم. تغيير اين واژگان علاوه بر دشواري براي خوشنويس، ارزش هنري آثاري مانند نيريزي را نيز زير سؤال مي‌برد و بايد خط يك بار ديگر نوشته شود.

معاون نظارت بر چاپ سازمان دارالقرآن الكريم با بيان اينكه تعداد واژگاني كه براساس رسم‌المصحف بايد اصلاح شود، بيش از آن رقمي است كه اعلام شده، افزود: تاكنون به دليل چاپ قرآن به خطوط مختلف از جمله نيريزي از سوي ديگر كشورها متهم به تحريف نشده‌ايم بلكه نسبت به موارد ديگري عكس‌العمل وجود داشته است. بيشتر از 90 درصد قرآن‌هايي كه در كشورهاي عربي به چاپ مي‌رسد، به همان شيوه‌اي است كه ناشران ما در داخل به چاپ مي‌رسانند.

معاون نظارت بر چاپ سازمان دارالقرآن الكريم با بيان اينكه التزام به رسم‌المصحف، دشواري قرائت را به همراه دارد، ادامه داد: نمونه‌اي از اين نظرات را مي‌توان در گفته‌هاي ابن خلدون ديد. وي كه از مورخان اهل سنت است و نظر و اعتقاد وي براي اهل سنت دليل و حكم، در اين رابطه مي‌گويد: هيچ‌گونه الزامي بر محافظت از رسم‌الخط عثماني وجود ندارد و مي‌توان آن را با رسم‌الخط قياسي به نگارش درآورد.

حاجي‌شريف به يكي ديگر از نظرات اهل سنت اشاره و عنوان كرد: صبحي صالح كه از علماي اهل سنت است در اين خصوص مي‌گويد: عموم مردم نمي‌توانند با رسم‌الخط عثماني بخوانند(كه منظور از عموم مردم اعراب هستند) بنابراين بهتر است، بلكه واجب است قرآن را براي آنان مطابق با رسم‌الخط قياسي بنويسيم. در اين صورت عدم التزام به رسم‌المصحف زمينه‌ساز تهمت به تحريف قرآن نمي‌شود.

اين كارشناس حوزه قرآني به نظر علما در رابطه با التزام به رسم‌المصحف اشاره و عنوان كرد: قرآن در حوزه دين ما است كه در اين رابطه بايد اهل دين، يعني مراجع تقليد، نظر دهند. وقتي مراجع با صراحت اعلام كردند كه هيچ الزامي براي رعايت و التزام به رسم‌المصحف نيست، چرا بايد ملزم به اين كار باشيم.

وي يادآور شد: اين موضوع در آموزش و پرورش هم مشكل ايجاد مي‌كند، وضعيت آموزش قرآن در كشور مشخص است، چه لزومي دارد واژگان را دشوار براي آنها بنويسيم. هيچ پادشاهي اين حكم را نكرده كه قرآن را به يك شكل بنويسند. در مصر هم اين موضوع ديده نمي‌شود. هدف از نوشتن قرآن اين است كه با ساده‌ترين روش نوشته شود كه بتوانيم به مفاهيم بپردازيم.

حاجي‌شريف به چاپ و عرضه قرآن به خارج از كشور اشاره كرد و افزود: دستگاه‌هايي كه مي‌خواهند براي كشورهاي مختلف بفرستند، طبق كتابت و قرائت آنها عمل كند. ولي براي داخل كشور طبق اين سياست‌ها فقط ما از مفاهيم و پرداختن به اصل بازمي‌دارد.

به گفته وي، اشكالات اجرايي و سؤالات بسياري در اين سياست‌ها وجود دارد. بيش از 98 درصد شيوه آموزش قرآن در مراكز و مدارس در كشور براساس ايراني است و بايد به اين موضوع هم توجه كنيم.

 

 التزام به رسم‌المصحف، بنا بر اعتقاد توقيفي بودن آن نيست

سيد علي سرابي قائم‌مقام مركز طبع و نشر قرآن كريم جمهوري اسلامي از ديگر حاضران در اين جلسه بود. وي هدف از ارائه و تدوين اين سياست‌ها را ايجاد وحدت رويه در التزام به رسم‌الخط عنوان كرد و گفت: در حال حاضر سه استاندارد در جهان اسلام حاكم است؛ اين در حالي است كه در ايران الگوهاي متفاوتي در اين زمينه وجود دارد. به عنوان نمونه بخشي از كشور به شيوه شبه قاره هند قرائت مي‌كنند و جمع كثيري از مردم نيز به شيوه عثمان طه آيات را تلاوت مي‌كنند.

سرابي با بيان اينكه وجود شيوه‌هاي مختلف سبب شده تا از سوي تعدادي از متعصبان اهل سنت متهم به تحريف قرآن شويم، گفت: گاه ناهماهنگي‌هاي موجود سبب شده تا از سوي برخي از متعصبان تندرو متهم به تحريف قرآن شويم، چراكه بنا بر اعتقاد آنها رسم‌المصحف توقيفي است. با اين وجود اعلام سياست‌هاي مذكور از سوي مركز طبع و نشر قرآن كريم به منظور ايجاد وحدت رويه انجام شده است؛ نه بر مبناي اعتقاد به توقيفي بودن رسم‌المصحف.

به گفته سرابي، جمهوري اسلامي ايران تاكنون براي حفظ وحدت اسلامي و يكسو بودن با جهان اسلام برخي مسائل را به مصلحت ارجاع مي‌دهد، التزام به رسم‌المصحف و تدوين سياست‌هاي ذكر شده نيز همين وضعيت را دارد و صرفاً براي حفظ وحدت اسلامي اعلام شده است.

وي با بيان اينكه اهل تسنن به علامتگذاري قرآن به شيوه فارسي ايرادي وارد نمي‌كند، يادآور شد: بنابراين، سياست‌هاي اعلام شده تنها منحصر به التزام به رسم و املاي كلمه است و به همين خاطر براي علامتگذاري كه به اصطلاح ضبط خوانده مي‌شود، محدوديتي ايجاد نمي‌كند. به عبارت ديگر، اسكلت كلمه كه به آن رسم مي‌گويند، در اين سياست‌ها مورد بحث است.

محمد مهدي داوودي پور، مدير انتشارات نگار، از جمله ناشران حاضر در اين جلسه بود. وي در ابتدا به هنر قرآني در نزد ايرانيان اشاره و عنوان كرد: از زماني كه اسلام وارد ايران شد، هنر نيز مانند بسياري ديگر از حوزه‌ها مسير خود را تغيير داد. هنرمندان ايراني از زماني كه متوجه شدند كه نبايد ذي‌روح را به تصوير بكشند، هنر را در خدمت قرآن قرار دادند و اينگونه شد كه تذهيب به وجود آمد.

وي به سياست‌هاي اعلام شده از سوي مركز طبع و نشر قرآن كريم اشاره و عنوان كرد: بيم اين مي‌رود كه با توجه به تهاجم فرهنگي و مسائل موجود، با اعلام اين سياست‌ها و التزام به رسم‌المصحف نوعي خودباختگي در كتابت قرآن به وجود آيد.

‌يادآور مي‌شود، اين نشست تخصصي در راستاي ابلاغ «سياست‌هاي كتابت، چاپ و نشر قرآن كريم در جمهوري اسلامي» و به منظور پاسخ به شبهات و پرسش‌هاي موجود در ميان ناشران خصوصي برگزار شد كه در آن علاوه بر مسئولان مركز طبع و نشر قرآن كريم، نمايندگاني از ناشران خصوصي از جمله نشر نگار، نشر اسلامي، نشر فيض كاشاني و انتشارات ياسين حضور داشتند.

 

شنبه 6 خرداد 1391 - 12:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر