سه‌شنبه 26 شهريور 1398 - 21:53
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

ليبراليسم و امپراطوري

 

ليبراليسم و امپراطوري

نوشته: اودي سينگ مهتا با مقدمه دکتر سيد سعيد رضا عاملي

ترجمه: اکبر بتوئي

انتشارات: اميرکبير

 

هفتمين جلد از متون انتقادي غرب مدرن با عنوان «ليبراليسم و امپراطوري» نوشته «اودي سينگ مهتا با مقدمه دکتر سيد سعيد رضا عاملي» ترجمه «اکبر بتوئي» تلاشي است براي تحليل موشکافانه پيوند ليبراليسم به عنوان يک فلسفه سياسي و اجتماعي و منتهي شدن آن به توليد امپراطوري بريتانيا و سلطه آن بر بخش عظيمي از جهان.

 اودي سينگ مهتا صرفاً به نتايج عملي ليبراليسم و نتايج سلطه آميز آن توجه کرده است ولي علت ظهور امپراطوري ناشي از ليبراليسم را مورد تحليل عميق قرار نداده است. در واقع منشا سلطه منتهي به تحقير ديگران، ناشي از دوري از توحيد، تعاليم انبيا و بي اعتقادي به زندگي جاودانه است که طغيان انسان و خودبزرگ بيني­هاي نظام­هاي قدرت را به دنبال مي­آورد.

«سيد سعيد رضا عاملي» در مقدمه­اي با عنوان «آزادگي الهي و ليبراليسم انساني» به توضيح «آزادگي الهي» و «ليبراليسم انساني» مي­پردازد و تلاش کرده است ابتدا به مفهوم ليبراليسم اشاره کند و به دنبال آن ليبراليسم فرهنگي و سياست تبيين شود. در بخش پاياني مقدمه هم به الهيات آزادي بخش و پارادايم آزادگي الهي که محصول نگاهي متفاوت از ليبراليسم لائيک و سکولار است، پرداخته خواهد شد.

 در اين کتاب ما با نگاهي به رابطه ميان ليبراليسم و امپراطوري بريتانيا به بررسي تفکر ليبراليستي در بريتانياي اواخر قرن هجدهم و نوزدهم مي­پردازيم. اين کتاب سعي دارد تمامي واکنش­هاي متفکران ليبرال را در مواجهه با اين امر ناآشنا که موجب رابطه خود با امپراطوري بريتانيا با آن سر و کار داشتند، بررسي کند. امپراطوري نظام پيچيده­اي است که با اهداف متعددي همچون قدرت، تجارت، فرهنگ يا مذهب و ملزومات پيشرفته در کنار انگيزه­هاي جانبي بي شماري مانند افتخار، حسادت، ترحم، کنجکاوي، ماجراجويي و مقاومت شکل مي­گيرد. در اين کتاب اين اهداف و انگيزه­ها تنها تا جايي بررسي مي­شوند که به فهم عملکرد نظريه پردازان ليبرال در مواجهه با قسمت­هايي از دنيا که برايشان بسيار ناآشنا بوده اما ذهنشان را به خود مشغول کرده است، مربوط باشد. ناآشنايي به معني بي اطلاعي نيست. در واقع تمام متفکراني که در اين کتاب به آن­ها اشاره مي­شود نسبت به قسمت­هايي از امپراطوري که راجع به آنها مي­نوشتند، دانش کافي داشتند، بسياري از آنان واجد سختگيرانه­ترين معيارهاي لازم براي دانش مذکور بودند. بدون شک بخشي از آنچه آنان دانش مي­پنداشتند امروزه به خاطر پيش انگاره­هايي که داشتند نادرست يا مغرضانه مي­نمايد. اما باز هم نمي­توان آن را بي اطلاعي دانست و مسئله داشتن ديدگاه­هاي پيشين، هم شرطي براي دانش مورد نظر است و هر شرطي بي شک ادعاهاي معاصر ما در اين خصوص را شامل مي­شود. نويسنده در اين کتاب با ديدي متفاوت به مسئله ليبراليسم بريتانيايي نگاه کرده و به جاي توجه به هندوستان به توضيح جزييات و ديدگاه­هايي پرداخته است که در نوشته­هاي ليبرال­ها درباره هندوستان و امپراطوري بريتانيا شده است. نويسنده معتقد است ادعاهايي که در رابطه با ليبراليسم مطرح مي­کند بخشي از بينش سياسي اين تفکر است و به حذف و اضافاتي که با مدنظر قرار دادن هندوستان به آن تحميل شده است، ارتباط ندارد. موضوع نهايي و اصلي اين کتاب اين است که قدرت مرتبط با همان رابطه­اي است که بين مجموعه­اي از ايده­ها و جهان وجود دارد. در اينجا بحث کمتر به مقوله داشتن قدرت براي تحميل خواست خود يا ايجاد تغيير به دلخواه خود است، بلکه بحث اصلي مربوط به خود جايگاه و ديدگاهي است که ايده­هاي مورد اشاره با توجه به ساير عقايد و ايده­ها و اشکال زندگي براي خود قائل مي­شوند.

فصل اول: مقدمه نام دارد که درباره ليبراليسم و امپراطوري: رابطه­ي تهي شده، شرايط انديشه در يک بافت ناآشنا، جهان وطني منطق و جهان وطني احساسات، بيگانگي و هنجارهاي ليبراليسم، قضاوت­هاي ليبرال و مباني ادراک از عناوين آن به شمار مي­روند.

فصل دوم، راهبردها: قواعد ليبرال و حذف­هاي امپراطوري نام دارد که شامل سه ادعاي مرتبط به هم است. اولين ادعا مربوط مي­شود به چارچوب اصول بنيادين و سازماني ليبرال براي روشن کردن بنيان جهان وطني ليبرال در اينجا هدف نويسنده مشخصاً اين نيست که مباني ليبرال را با همه پيچيدگي­هايش بررسي کند بلکه سعي دارد به ظرفيت­هاي هستي شناختي­اي که گفته مي­شود اساس جهان وطني ليبراليسم هستند، بپردازد.

فصل حاضر مدعي است ليبراليسم سرشت حذفي داشته است و به اين وسيله جنبه­اي از ادراکات نظري آن را نشان مي­دهد  و به سازگاري نامطمئن با موانع عملي بر سر راه تحقق بخشيدن آن اشاره نمي­شود، لذا رفع برخي سوءتفاهم­ هاي احتمالي ضروري است.

در نهايت اين فصل بر آن است که در قالب مقدمه­اي براي توجه به اين که آيا پيشرفت و تثبيت علوم اجتماعي در قرن نوزدهم مي­تواند براي بي توجهي انسان شناخته­اي که ليبراليسم لاکي قرن هفدهم ترويج مي­کرد پاسخي متقاعد کننده باشد. ممکن است تصور شود که در برداشت­هاي اوليه از کمينه گرايي انسان شناختي مورد نظر لاک مي­توانسته براي تحقير و بي ارزش اهميت سياسي مطالعه داده­هاي فرهنگي و تاريخي باشد. روشن است که در قرن هجدهم اين بي توجهي قابل حمايت نبود يا به خاطر اين که مقتضيات حذفي استعمارگري بيش از قواعد لاک مورد نياز بودند، يا اين که تجربه استعمارگري گونه پرمايه­تري از جزييات فرهنگي و تاريخي را فاش مي­کرد. لازم به يادآوري است که کالج هاليبري يعني جايي که مالتوس، بنتام و بسياري ديگر از پيشروان علوم اجتماعي از آنجا کارشان را شروع کردند، مشخصاً براي تسهيل درک و اداره مردم تحت استعمار از سوي کمپاني هند شرقي بنا نهاده شده بود.

فصل سوم «ترقي، تمدن و رضايت» نام دارد که به عناوين تاريخ­هاي جهان شمول، جيمز ميل و تاريخ هند بريتانيا، جان استوارت ميل: ترقي و رضايت، پروبلماتيک ترقي: تاريخ، زمان و سياست و نتيجه گيري اشاره­اي مفصل دارد.

ليبراليسم، امپراطوري و سرزمين عنوان فصل چهارم است که طبيعت، يک ميراث بي ارزش، سرزمين و جامعه سياسي و نتيجه گيري از عناوين مطالب آمده در اين فصل است.

همچنين، فصل پنجم با مباحثي همچون مباني نظري، سابقه ورود به بحث دغدغه­هاي به هم بافته: بريتانيا و هندوستان و نتيجه گيري فصل «ادموند برک و مخاطرات امپراطوري» را تشکيل مي­دهند.

در ادامه، نتيجه گيري، تجربه و ناآشنايي عناوين فصل ششم نام دارند که انفصال و تناقض، تجربه، پيشگويي امپراطوري و سياست قطعيت و اصول اخلاقي گفتگوهاي آزاد را مي­خوانيم.

در پايان اين کتاب نمايه آمده است. در پشت اين کتاب به ارائه يکي از اعتقادات اودي سينگ مهتا مي­پردازد. در اين مطالب مي­خوانيم:

«اودي سينگ مهتا، در ليبراليسم و امپراطوري معتقد است که امپرياليسم، برخلاف اصول ليبرال، ريشه در برداشت­هاي ليبرال در خصوص تعقل و پيشرفت تاريخي دارد. مثلاً وقتي ليبرال­هاي بريتانيايي با فرهنگ­هاي ناآشنايي چون فرهنگ هند مواجه مي­شدند آن­ها را صرفاً عقب مانده و بدوي تلقي مي­کردند. نويسنده در اين اثر با نشان دادن تضاد و تنش دروني ليبرال، فراتر از مطالعات پسااستعماري مي­رود و ما را به بازبيني در سنت ليبرال و پنداشت­هاي مرتبط با آن رهنمون مي­شود.»

وي، استاد برجسته علوم سياسي و دکتراي فلسفه از دانشگاه پرينستون است که تحصيلات عاليه خود را با رياضيات آغاز کرد. او نظريه پردازي سياسي است که آثارش گستره وسيعي از سنت­هاي فلسفي را در برمي­گيرد. او بر رابطه آزادي و تخيل، پيوند پيچيده ليبراليسم با استعمار و امپراطوري و اخيراً بر مسئله جنگ، صلح و عدم خشونت کار کرده است و در حال تدوين کتابي است در موضوع اخير که بر انديشه اخلاقي و سياسي مهاتما گاندي تمرکز دارد. مهتا علاوه بر کتاب حاضر، اثر مشهور ديگري دارد تحت عنوان تشويق آزادي، تخيل و فرديت در انديشه سياسي جان لاک (1992).

دکتر سيد رضا عاملي، استاد گروه ارتباطات و استاد وابسته به گروه مطالعات آمريکاي شمالي دانشگاه تهران است. حوزه اصلي مطالعات او مطالعات فضاي مجازي، جهاني شدن، فرهنگ و مطالعات انتقادي جهاني است. او تاکنون کتاب­ها و مقالات فارسي و انگليسي متعددي به چاپ رسانده است که مطالعات انتقادي فضاي مجازي آمريکا، مطالعات مقايسه­ اي آمادگي الکترونيک و رويکرد دو فضا به آسيب­ها، جرائم، قوانين و سياست­هاي فضاي مجازي سه اثر مهم اخير ايشان است که از سوي انتشارات اميرکبير به چاپ رسيده است.

گفتني است، کتاب «ليبراليسم و آزادي» نوشته «اودي سينگ مهتا» با مقدمه «دکتر سيد سعيد رضا عاملي» و ترجمه«اکبر بتوئي» از سوي «انتشارات اميرکبير وابسته به سازمان تبليغات اسلامي» منتشر و راهي بازار نشر کتاب شد.    

 

 

شنبه 6 خرداد 1391 - 11:32


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری