شنبه 25 آبان 1398 - 3:24
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

درآميختگي اشعار آئيني با مسائل انقلاب و دفاع مقدس

 

 نشست نقد و بررسي مجموعه شعر«قبله مايل به تو»سروده حميدرضا برقعي

 

نشست نقد و بررسي مجموعه شعر«قبله مايل به تو»سروده حميدرضا برقعي با حضور محمدعلي مجاهد، يوسفعلي ميرشکاک، سيدناصر هاشم زاده، مصطفي محدثي خراساني، بهروز ياسمي و مولف اثر در سالن اشراق تالار ايوان شمس برگزار شد. در ابتداي اين مراسم يوسفعلي ميرشکاک يکي از شاعران پيشکسوت کشور درباره مجموعه شعر«قبله مايل به تو» گفت:« شعر حميدرضا برقعي موجب شد که بنده مجبور شوم درباره آن نکاتي را به نگارش در بياورم.» وي افزود:« مجموعه شعر«قبله مايل به تو» برخلاف «توفان واژه‌ها» داراي دو مقدمه است که بنده آن را «سانتا ماليته» مي‌دانم.» ميرشکاک ادامه داد:«مشکل شعر ما توحيد است نه غلوي‌ها و غلو کردن، همچنين مقدمه دوم اين اثر اهانت به خود شاعر و معصوم(ع) است.» اين شاعر با اشاره به حميدرضا برقعي شاعر اين اثر، بيان کرد:«برقعي، بار دردي که بر دل ما نهادي را سبک کن.» وي اضافه کرد:«سنايي اگر مي‌خواست راهش را ادامه دهد پيرو امثالي همانند فرخي سيستاني مي‌شد، همچنين شعر آييني گفتن فخري نيست يعني برخي از شاعران به دليل نوشتن شعر آييني ممکن است تشويق هم بکنند اما شاعر نبايد جوّگير شود و با بي‌احترامي و با بي‌حرمتي شعر آييني بنويسد.»

در ادامه، محدثي خراساني گفت:« يکي از بعدهاي اشعار آئيني درآميختگي آن با مسائل انقلاب و دفاع مقدس است، يعني يکي از ابزارهايي که حوادث عاشورا، رخداد پيامبر و ائمه عليه‌السلام را به صحنه امروز مي‌کشاند، حوادث دوران انقلاب و دفاع مقدس است، چرا که الگوي ما براي مقاومت امام حسين(ع) است که حميدرضا برقعي در اين اثر به بحث دفاع مقدس نيز اشاره کرده است.»

 در ادامه، مصطفي محدثي خراساني يکي از شاعران پيشکسوت کشور هم در نشست نقد و بررسي کتاب «قبله مايل به تو» گفت:«جامعه ادبي سيد حميدرضا برقعي را به عنوان شاعر آئيني مي‌شناسند و اين مجموعه شعر هم با اين تعريف، مجموعه شعر آئيني محسوب مي‌شود.» وي افزود:« شعر آئيني ما در گذشته خصوصاً در سال‌هاي منتهي به پيروزي انقلاب اسلامي جريان بيمار روشنگري اين امر را ترسيم کرده بود که سرودن شعر آئيني، رسمي و هنرمندانه نيست و کار مرثيه‌سرايان و مداحان اهل بيت(ع) است.» محدثي خراساني با اشاره به برخي از مشکلات اشعار قرائت شده توسط مداحان و مرثيه‌سرايان، ادامه داد: «بعضي اوقات وقتي از مرثيه‌سرايان و مداحان درباره اشعار قرائت‌شده ايرادي گرفته مي‌شود، آنها معتقدند که با مردم سر و کار دارند نه با جامعه ادبي.» وي افزود:«يکي از دشواري‌ها در اين سال‌ها که وجود داشته مي‌توان به عدم پيوند در مدح و مرثيه سنتي با مردم اشاره کرد؛ يعني بايد به نحوي پيوندي درمدح و مرثيه سنتي و مردم برقرار شود تا اين خلأ پر شود.» محدثي خراساني با بيان اينکه سيدحميدرضا برقعي در سرودن اشعار آئيني جزو چهره‌هايي بود که خوب درخشيد، بيان کرد:« معتقدم دليل درخشيدن اين شاعر اين است که او متعلق به فضاي مدح و مرثيه و مجهز به توانمندي شعري است و به طور مطلوب مي‌تواند آن را درهم تلفيق کند.» اين شاعر با بيان اينکه سيدحميدرضا برقعي در کتاب «قبله مايل به تو» آگاهانه نگاه مردمي و عاميانه را در فضاي آئيني انتخاب کرده و هدفمند به آن پرداخته است، گفت:«شاعر در اين اثر سهل و ممتنع به سرودن شعر پرداخته است.»

وي با بيان اينکه در اين اثر غزل داراي شکل و زباني هنري و امروزي و سرشار از خلاقيت است، اضافه کرد:« يکي از برجستگي‌ها و ويژگي‌هاي مطلوب اين شاعر در ميان مردم اين است که شعر آن مورد پذيرش عام و خاص است، چرا که برخي از شاعران آئيني به گونه‌اي شعر مي‌گويند که خواص آن را پسنديده اما عوام آن را قبول ندارند، اما در شعرهاي برقعي اينگونه نيست.»

محدثي خراساني ادامه داد:«يکي از بعدهاي اشعار آئيني درآميختگي آن با مسائل انقلاب و دفاع مقدس است، يعني يکي از ابزارهايي که حوادث عاشورا، رخداد پيامبر و ائمه عليه‌السلام را به صحنه امروز بکشاند، حوادث دوران انقلاب و دفاع مقدس است، چرا که الگوي ما براي مقاومت امام حسين(ع) است که حميدرضا برقعي در اين اثر به بحث دفاع مقدس نيز اشاره کرده است.»

اين شاعر گفت:« معتقدم شعر آئيني نبايد نگاهي به پشت سر و روايت تاريخي باشد، بلکه رخداد تاريخ اسلام را به گونه‌اي در هنر بيان کند که پيوند با زندگي امروز خورده و تبديل به دغدغه‌هاي امروز شود تا از نگاه تاريخي و دور از دسترس بيرون آمده تا با اين مضامين بانگاه بهتري بنگريم.»

همچنين محمدعلي مجاهدي يکي از اساتيد و شاعران آئيني کشور در جلسه نقد و بررسي کتاب «قبله مايل به تو»، درباره عنوان شعر آئيني گفت:« معتقدم عنواني که بر روي شعر آئيني گذاشته‌اند صحيح است، چرا که همه اين امر داراي دلايل خاص خود بوده که به دلايل ذيق وقت نمي‌توانم آن را بيان کنم.»

وي افزود:«مسلماً در قلمرو دراز دامان شعر آئيني خطوط قرمز مشخصي وجود دارد که ورود به آنها براي هيچکس جايز نيست؛ بايد و نبايدهايي که در زمينه آسيب‌شناسي شعر آئيني مطرح مي‌شود بيشتر ناظر بر مقوله‌هايي است که شعر آئيني را از قلمرو محتوايي خودش دور مي‌کند و با چالش مواجه مي‌سازد.»

وي ادامه داد:«در اينجا اين سؤال مطرح است که چرا ذهن شاعر به اغراق‌هاي زينب‌الهي، حسين‌الهي و علي‌الهي مي‌چرخد؟؛ وقتي به پيشينه فاخر شعر آئيني از سده 4 تا به امروز مي‌نگريم، متوجه مي‌شويم که اين نبوده که شاعران دست دوم به سرودن شعر آئيني بپردازند، بلکه هميشه شاعران دست اول شعر مي‌گفته‌اند که از جمله آنها مي‌توان به حکيم غزنوي، حکيم نظامي گنجوي و جمال‌الدين عبدالرزاق اصفهاني اشاره کرد.»

مجاهدي افزود:«ترکيب‌بند ماندگار نبوي يعني جمال‌الدين عبدالرزاق اصفهاني بر تارک ادبي تاريخ هميشه خواهد درخشيد ولي اين دليل نمي‌شود که چون شاعر توانايي و دست اول است شعرش مشکل نداشته باشد. اين شاعر با آن ترکيب‌بندي ماندگار نبوي در مطلع يکي از بندها وارد يکي از خط قرمزها مي‌شود و کل اثرخود را زير سؤال مي‌برد؛ يعني براي اينکه مقام نبوي را بالا برده به خود اجازه مي‌دهد که مقام حضرت عيسي(ع) که پيامبر اولي‌العزم به شمار مي‌رود را پايين کشيده است که اگر اين شعر را در حضور پيامبر اکرم(ص) قرائت مي‌کرد ايشان حتماً به شعر او اعتراض مي‌کردند.»

وي ادامه داد:«در شعر آئيني نبايد نگاهي سطحي داشت، بلکه نگاه بايد به گونه‌اي باشد که اعماق را بشکافد، اگر نگاه سطحي‌نگر شود، وقتي که مي‌خواهد پيامبري را با پيامبر ديگر مقايسه کند، شاعر سعي مي‌کند به خط قرمزها ورود يافته و منزلت پيامبر را پايين ببرد.»

اين شاعر گفت:«معتقدم نگاه تفريط و افراط در شعر آئيني صحيح نيست و بايد شاعر خطوط‌هاي قرمز را رعايت کند، همچنين شعر توحيدي، عرفاني، اخلاقي، معرفتي و شعري که در ادب و حکمت است تا شعر مقاومت، اعتراض، قيام، جهاد، شهادت و از اين قبيل برسيم تا شعر رهايي بايد به اين نکته توجه کنيم که آموزه‌ها داراي دو نوع رهايي هستند که از جمله آن بايد به رهايي انسان از شر نفس حيواني و ابليس دروني و رهايي انسان از شر قدرت‌هاي حکماي جهاني اشاره کرد.»

وي اضافه کرد:«در همه اشعار آئيني چه ولايي و چه شعرهاي نبوي، فاطمي، علوي، عاشورايي، رضوي و مهدوي بايد خطوط قرمزها رعايت شود؛ يعني ما حق جسارت به انسان به معناي واقعي کلمه را نداريم و حتک‌حرمت به بزرگان دين و بشريت صحيح نيست.»

در ادامه سيدناصر هاشم‌زاده، منتقد درباره کتاب «قبله مايل به تو» گفت:«وقتي شعر آئيني مي‌گوييم، محصور در يک سري اشعار که معروف شده به اين عنوان، نيست، اگر غرض به آن حکمتي بوده که اهل نظر داشته‌اند کل ساحت ادب عرفاني فارسي در حيطه شعر، آئيني است.»

وي افزود:« اين اثر را مورد مطالعه قرار دادم، يعني کتاب «قبله مايل به تو» داراي دو مقدمه بود مقدمه‌اي که استاد محمدعلي مجاهدي آن را به نگارش درآورده بود که به عنوان شکوايه محسوب مي‌شد.»

هاشم‌زاده ادامه داد:«اهل نظر و اهل زمانه به کساني که جاهلانه به شعر و حکمت مي‌پرداختند گله مي‌کردند که بايد گفت گله‌هايي که امروز به شاعر اين اثر مي‌شود، گله‌هايي همانند بوعلي و ملاصدرا است، چرا که شعر در عالم خيال تحقق مي‌پذيرد نه در عالم توهم.»

وي افزود:«شعر موضوع الهامي است، يعني در سوره الشعراء بيان شده است که توهمات به وسيله شياطين القاء مي‌شود و چگونه شياطين امروز توهم را گرفته و شاعري که با دود حسي شدن خود را مي‌گيرد و به آن مي‌رسد هيچگاه نمي‌تواند احساس و بياني که در شعر آئيني وجود دارد را بيان کند.»

 

 

 

شنبه 6 خرداد 1391 - 11:27


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری