سه‌شنبه 6 تير 1396 - 15:9
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

نيما نوربخش

 

يکي از مفاخر فرهنگي گيلان

 

نگاهي به زندگي و آثار فريدون پوررضا

فريدون پوررضا خواننده و موسيقيدان گيلک و صاحب نظر در زمينه موسيقي فولکلوريک گيلکي بود.

فريدون پوررضا در 3 مهر 1311 در لشت نشا متولد شد. تحصيلات ابتدايي را در مدرسه ناصر خسرو به پايان رساند و سپس در مغازه پدر به آرايشگري پرداخت.

او از استادان آواز يونس دردشتي، سعادتمند قمي و غلامحسين بنان آواز ايراني را آموخت و در سال 1333 کار تعزيه را به همراه علي به کيش آغاز نمود. او در همان سال نمايشنامه‌اي براي تئاتر و اجراي آن در سالن سينماي لشت نشاء نگاشت.

شش سال بعد در آزمون خوانندگي راديو گيلان رتبه اول را کسب کرد و به طور رسمي به عنوان خواننده شروع به کار نمود. از ارديبهشت 1350 همکاري با تلويزيون را آغاز کرد؛ و در همان سال به عنوان پژوهشگر آواهاي بومي و با همراهي مشاهير فرهنگي و هنري ايران سيمين دانشور، محيط طباطبائي، منوچهر آتشي، محمود عنايت، ايرج افشار و ديگر استادان برجسته دانشگاه تهران به لندن سفر کرد.

وي در سال 1367 همکاري اش را با اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي ايران به عنوان کارشناس موسيقي آغاز و در همان سال کنسرتي را در رشت برگزار نمود.

از آن تاريخ به بعد به ترتيب در شيراز، همدان، آلمان، رشت و تهران به اجراي برنامه و کنسرت پرداخت. دو کاست مي‌گيلان و گيله لو آثار بعد از انقلاب اوست.

پوررضا در سال 1379 تيتراژ و متن سريال پس از باران را اجرا و يک سال بعد مقام اول موسيقي در فيلم و سريال‌هاي کشور را از آن خود کرد.

فريدون پوررضا برداشتي متفاوت از موسيقي فولکلور ارائه داده ‌است. او از ملودي‌ هاي ديلمان، گالش و گيلک در اين راه استفاده کرد. او با تحقيق در زمينه موسيقي، بسياري از ظرفيت‌هاي موسيقي گيلان را رشد داد و به گيلان و ايران معرفي نمود.

فريدون پوررضا در 23 فروردين 1391 در شهر رشت چشم از جهان فرو بست.

برخي از فعاليت‌هاي او بدين شرح است :

چاپ مقالات تحقيقي در گيلان نامه و ديگر جرايد

همکاري با جهانگير اشرفي و دکتر علي عبدلي در گرد آوري "موسيقي گيلان و مازندران" است که اجراي کل آواهاي گيلکي بر عهده وي بود. (اين پژوهش به وسيله انجمن موسيقي ايران در ۶ نوار تکثير شد و در تمام فرهنگ سراها موجود مي‌باشد.)

عضويت در شوراي فني و آموزش‌هاي آزاد موسيقي وابسته به ارشاد

عضو هيئت داوران همايش ديلمان شناسي- شرکت در اين همايش و اجراي آواز در تابستان 1384

تأليف کتاب موسيقي فولکلوريک گيلان به عنوان طرح پژوهشي و...

جهانگير نصري اشرفي، محقق و پژوهشگر نام‌ آشناي فرهنگ و فولکلور فلات ايران که حشر و نشري چندين دهه ‌اي با فريدون پوررضا داشت از ويژگي‌هاي اين خنياگر و پژوهشگر موسيقي گيلان مي گويد: مرحوم پوررضا علاوه بر آنکه خواننده‌اي حرفه‌اي و صاحب نام بود، تنها بازمانده موسيقي فولکلور گيلان بود که هم به آوازهاي حوزه ديلمان و کوهستان و نيز آوازهاي گيلکي تسلطي ويژه داشت و خود همه آنها را اجرا مي‌کرد.

سرمولف دانشنامه موسيقي ايران افزود: برخلاف چند خواننده مهم و مشهور موسيقي منطقه گيلان که کارهاي تلفيقي و التقاطي را هم اجرا مي‌کردند، مرحوم پوررضا به معني قوم‌موسيقي شناسانه‌اش اصالت در آثار و نغمات منطقه را مي‌شناخت و تمامي کارهايي که اجرا کرد اصيل و متعلق به همان منطقه است و التقاطي و ترکيبي با موسيقي مناطق ديگر ايران و يا نقاط ديگر دنيا نيست.

اشرفي درک عميق پوررضا از فرهنگ منطقه گيلان را برجستگي ديگر اين خنياگر موسيقي عنوان کرد و افزود: مرحوم پوررضا از دهه 20 در منطقه خودش ساکن بود و بسياري از کارها و حرفه‌هاي موجود در منطقه را که به نوعي با موسيقي همقراني داشتند، تجربه کرده و يا خود عميقا با آن پيشه‌ها آشنا بود و به همين دليل موسيقي آنها راهم به خوبي در ياد و خاطر داشت و اجرا مي‌کرد. اين درک بي‌واسطه از فرهنگ گيلان سبب شد که کارهاي او اصيل وغير التقاطي باشد.

نصري اشرفي درباره چگونگي آشنايي وهمکاري با مرحوم پوررضا گفت: از سال‌هاي اوليه دهه شصت با مرحوم  فريدون پوررضا آشنا شدم و هر چند ماه يکبار خدمتشان مي‌رسيدم تا اين که در سال 1370 به اين صرافت افتاديم که گردآوري نسبتا جامعي از موسيقي منطقه گيلان انجام دهيم که در اين مسير با آن زنده ياد به دليل آنکه فرد مرجع و آ‌شنا و مورد اعتماد عمده هنرمندان و اهل فکر و فرهنگ گيلان بود ، مسئله را در ميان گذاشتيم که در نهايت به توليد اثري 6 کاسته در انجمن موسيقي باهمکاري آقاي عبدلي انجاميد که يک ساعت از اين شش ساعت آوازهاي خود مرحوم پوررضاست.

براي اين کار بيش از يک سال ونيم با مرحوم پوررضا همکاري کردم و شش ماه مستمر هم به تمام مناطق گيلان و حوزه فرهنگ فومن و تالش يا ديلمان و اشکور سرکشي کرديم و بهترين نغمه‌ها را ضبط و ثبت کرديم که در نهايت با تاييد آقاي پوررضا از منظر اصالت کار، آثار به صورت استوديويي ثبت و ضبط شد؛ و اکنون اين مجموعه را بايد کاملترين مجموعه در شناساندن موسيقي منطقه گيلان به شمار آورد.

نصري اشرفي بي‌توجهي به پوررضا در سال‌هاي پاياني عمر او را يکي از عوامل مهم در کناره‌گيري ‌اش از فضاي عمومي موسيقي توصيف کرد و افزود ، حتي من برنامه‌اي براي بزرگداشت آن زنده ياد ترتيب دادم که به رغم اصرار فراوان من براي حضور در اين مراسم گفت که هيچ انگيزه‌اي براي حضور ندارم و به آن مراسم نيامد.

نصري اشرفي گفت که جامعه موسيقي يکي از اصيل‌ترين راويان موسيقي منطقه گيلان را از دست داد و قطعا جاي آن زنده‌ياد را کسي ديگر نمي‌تواند پر کند و فرهنگ و موسيقي گيلان وامدار خدمات پوررضاست.

منابع:

1- ويکي پدياي فارسي

2- همشهري آنلاين

 

سه‌شنبه 2 خرداد 1391 - 8:59


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری