چهارشنبه 26 مهر 1396 - 0:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ياسر حمزه لوي

 

تفکرات ساتيا ساي بابا

 

برگرفته از بررسي ظهور سه گانه ساي بابا

محمد حسين کياني، خالق آثاري چون جايگاه آرامش در عرفان و معنويت گرايي جديد و اشوه و مراقبه هاي معنوي مي باشد که در عرصه عرفاني فعاليت مي کند و همانطور که ملاحظه مي گردد اين مهم از عناوين نگارش شده توسط اين مولف نيز آشکارا قابل استنباط است. از ديگر کتب تاليف شده توسط اين نويسنده، بررسي ظهور سه گانه ساي بابا است. موضوع اصلي و هدف نهايي نويسنده در نگارش چنين اثري، قدم گذاشتن در عرصه عرفاني و توجه به جريانات مختلف و همچنين تفکيک جريانات منحرف از جريانات عارفانه واقعي است. در نظر اکثر نظريه پردازان و بزرگان علم و عرفان، برخي از عارفان بزرگ و به جد راستين عرصه هاي مختلف مولوي، حافظ و ديگر شخصيت هاي معروف اين حيطه است اما کتاب پيش روي به رهبران عرفاني اي توجه دارد که تنها نام عارف را بر خود نهاده و از بسياري جهات متفاوت با عارفان و عاشقان حقيقي مي باشند.

مطلبي که در ابتدا کتاب به نگارش در آمده است، و به اصلاح مي توان از آن با نام مقدمه ياد کرد، بيشتر روي سخن نويسنده بر سير تحول دين در هندوستان و تغييرات و حرکات فرهنگ هندي به سمت غربي شدن اشاره داشته است. علل اين تغيرات نيز برشمارده شده و در مجموع مي توان گفت علل ياد شده از جنبه هاي مختلف سياسي، اجتماعي و فرهنگي است. در ادامه نيز تاثيرات ناشي از تغييرات نيز بررسي گشته و تمامي اين مطالب در جهت آشنايي مخاطبين با تحولات مذهبي در اين کشور است. اين قسمت از کتاب تاکيدي بيش از حد به اثرگذاري غرب در جريانات معنوي هندوستان دارد تا جايي که موضوع اندکي از دست نويسنده خارج شده و باعث گشته بيشتر از آن چيزي که بايد حجم کتاب به اين قسمت اختصاص بيابد. در واقع نوعي جريان شناسي در اين بخش مطرح مي گردد.

اندکي نرمش در تاثيراتي که در مقدمه کتاب به آن اشاره شده است به چشم مي خورد و نويسنده در جايي اذعان مي دارد تاثيرات غرب بر شرق متقابل بوده و گاهي نيز اين تقابل برعکس جلوه گر مي شود. از مصاديق ارائه شده نيز ظهور جريانات شرقي در دهه هاي شصت و هفتاد بر اروپا بيان مي شود. تفسير جالبي که در متن وجود دارد صوفيانه بر شمردن گرايشات شرقي است. در واقع مشخصه اصلي اين گرايشات صوفيانه بودن آن ها است.

از اين قسمت به بعد نويسنده کم کم از شکل نگارشي ابتدايي خارج مي شود و به سمت توصيفات مذهبي و فضاي هندوستان و همچنين اعتقادات مردم آن سرزمين روانه مي شود. در اين فصل تنها به توصيف فضاي فرهنگي هند پرداخته شده است. اصطلاحات بسيار پيچيده و تخصصي در اين قسمت به چشم مي خورد. در پاره اي از اين اصطلاحات تعاريف تقريبا واضحي بيان شده اما در اکثر اين مفاهيم فقط تکيه اصلي بر ارائه نام و اصطلاح مورد نظر بوده و از تعبير آن ها خبري در ميان نيست. اين نقيصه باعث شده بيشتر مطالب از هم گسيخته ادا شوند و مفهوم کلمات در جملات کامل بيان نشود و گاهي نيز جملات نا مفهوم به پايان رسيده اند. براي رفع اين آشفتگي بهتر بود از دسته بندي مطالب استفاده شود.

نکته بعدي که لازم است در اين ارتباط به آن اشاره شود اين است که در متن براي خدايان مورد پرستش در فرهنگ هندي يک سري تقسيم بندي هايي ارائه شده اما براي توصيف شکل ظاهري آنها از کلمات استفاده شده است که اين مطلب اندگي گنگ بوده و از ايجاد يک ساختار کلي در ذهن خواننده جلوگيري به عمل مي آورد. براي رفع مشکلاتي از اين دست بهتر است از تصاوير بهره مند شويم تا عامل کاهش توصيفات نا به جا شود. به طوري که يکي از بزرگان چنين بيان مي کند : ارزش يک تصوير بيشتر از هزاران کتاب است.

خدا باوري و عرفان ساي بابا موضوعي است که در بخش بعدي به آن پرداخته شده است. در اين فصل هند، مهد تلاقي خدا پرستي و بت پرستي معرفي مي شود. تاحدودي نيز اين تعبير عاقلانه و درست است زيرا هند کشوري پهناور با جمعيتي نزديک به دو ميليارد نفراست. به طوري که با محاسباتي ساده، جمعيتي که در هند زندگي مي کنند حدودا يک چهارم جمعيت کل جهان است پس با توجه به استدلال مطرح شده جامعه هند متشکل از فرهنگ ها و انسان هاي متفاوت با سلايق و علايق متفاوت است. اين تفاوت ساختاري و اجتماعي، علت وجود اين تناقضات است. به همين جهت دو گونه پرستش در هند باستان مورد توجه قرار گرفته است. اول کساني که خدايان متعدد را مي پرستند و دوم خدا باوران ناميده مي شوند. نويسنده به طور کاملا ناخود آگاه تعريفي از اين دو نوع ارائه کرده ومصاديقي نيز بيان مي کند به طور مثال دليل پرستش خداياني نظير بانوي مادر، توسط کشاورزان را، حاصلخيزي زمين مي داند.

از اين نقطه نويسنده صحبت از ساي بابا را آغاز مي کند و او را جزء گروهي از مردم مي داند که در واقع پرستش کننده چند خدا هستند سخناني از او نيز در اين ارتباط بيان مي کند اما در ادامه مطلب اذعان مي گردد که ساي بابا به خداي اعلي تکيه دارد به طوري که اين سخن را از زبان او مطرح مي کند : مهم ترين و بالاترين نياز بشر امروزي اين است که اين واقعيت را بپذيرد که خداوند يکي است. اين تناقض گويي ها اندکي تزلزل در ذهن ايجاد مي کند اما با توجه به مصاديق بيشتري که از نوع دوم ارائه گشته است مي توان گفت که ساي بابا به پرستش خداي واحد معتقد است. به طور کلي در اين فصل بيشتر به سخنان ساتيا تکيه داشته و کمتر از شهود و استدلال استفاده شده است.

تجلي خداوند و ساتيا ساي بابا اوج توجه نويسنده به شخصيت اول کتاب است. ابتدا در اين قسمت آواتار را با نام تجلي امر مطلق در جهان خاکي مي خواند. دليل وجود و اهميت وجود آن نيز به طبع بعد از تعريف اصطلاحي از آن، امري طبيعي به نظر مي رسد. اين بخش مملو از تعاريف، تعابير و اصطلاحات هندي است. نکته جالبي که بعد از اين اصطلاحات بيان شده، نقطه عطف داستان است و در واقع بيان مي شود که ساي بابا خود را آواتاري که نقش معلم حقيقت را بازي مي کند، معرفي مي کند. اين قسمت بيانگر نظريات ساي بابا و مکمل مطالب قبلي است. سخنان ايراد شده از ساي بابا که در اين بخش ارائه شده است بسياري از تفکراتش در مورد خود او را به نمايش مي گذارد وبه طور غير مستقيم قدرت، توانايي ها و ماموريت هاي او، البته از ديدگاه خودش را ذکر مي کند. اين مسئله در کتاب به خود بزرگ بيني تعبير شده است. خود بزرگ بيني اي که براي ساي بابا اندکي بيشتر از ساير رهبران عرفاني نو ظهور اتفاق افتاده است و به راستي اين مطلب با توجه به مطالب و سخنان خود او نيز قابل برداشت است.

ادعا هاي ساي بابا در بخش بعدي با نام ساي بابا و تجليات سه گانه بيان شده است. و همچنين نويسنده در اين بخش دست به تشريح زندگي سه گانه زده است.

الف)ساي بابا شيردي ارتباط بين برهمن ها و زاده شده اي برهمني و نوع زندگي آنها به سبک مسلمانان را تشريح مي کند. در مطالب کتاب چنين برداشت مي شود که سعي او در اين دوران به برقراري و ايجاد اتحاد بين مسلمانان و برهمن ها بوده است. نکته بعدي نيز آموزش هاي ساي بابا و طبقه بندي آن به هفت مرحله است. قانون عمل و عکس العمل، وفاداري و ايمان به استاد معنوي واقعي، تسليم اراده خداوند بودن، برابري و مساوات، وارستگي و استقلال، صدقه دادن و چرخه کارما. مطالب اين بخش را مي توان به دو دسته تقسيم کرد اول مطالبي که از منابع موثق بر گرفته شده است و قسمت دوم، تعابير و تفسير هاي نويسنده.

ب)سايتا ساي بابا: در اين بخش اعتقادات ساي بابا با کلماتي ساده تر و البته مفهومي بيان مي شود. نکته جالب توجه برداشت کاملا منطقي نويسنده است که ذکر مي کند: براي عمل به تعاليم عرفاني او ناگزير بايد يک قدم از علايق و عرفانيات جامعه و قوانين معمول اجتماعي دور شد. معجزات ساي بابا به شعبده بازي تعبير مي شود و اين دومين قدم مثبت نويسنده نام دارد. نکته برجسته در آن است که در صفحه چهل و يکم کتاب بيان مي شود، اتهاماتي نيز بر اين شخصيت وارد است. در واقع خواننده در اين بخش دچار شک عظيمي مي شود. به طور کلي در طول مطالعه کتاب شخصيت ساي بابا را فردي متمايز و تارک دنيا تصور مي کند اما اتهامات وارده بر او که به احتمال زياد در آن ها مجرم شناخته مي شود، تصورات خوانندگان را از هم گسيخته مي کند.

ج)پرما ساي بابا رسوايي هاي ساتيا ساي بابا اين جنبه از زندگي و به اصطلاح خود، ظهورش را نيز تحت تاثير خود قرار مي دهد و شايد اين امر اندکي از مريدان او نيز کاسته باشد. اين مطلب در اثر مورد بررسي به درستي بيان نشده تا جايي که کمبود آن نيز احساس مي شود.

سخن آخر نيز نقدي به جا بر تفکرات ساي بابا و سخنان او است. در واقع اين قسمت بيان مي کند که گفتار و کردار ساتيا نه تنها ساخته ذهن اوست بلکه در بين متفکران امروزي از مقبوليت کمي نيزبر خوردار است. در انتها به اين مطلب تاکيد داريم که در عصر حاضر شناخت و تفکيک جريانات منحرف براي پرورش جواناني که سرمايه هر کشور هستند مهم مي باشد به همين جهت از دست اندر کاران و ناشران اثر فوق الذکر که در جهت اين شناسايي کمک شاياني به جامعه ارائه مي کند، تشکر و قدر داني کرده و همچنين از خداوند يکتا پيشرفت روز افزون و موفقيت آن ها را طلب مي کنيم.

 

 

شنبه 30 ارديبهشت 1391 - 13:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری