پنجشنبه 8 تير 1396 - 18:44
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

علي الله سليمي

 

همه حاشيه هاي علم اخلاق

 

نگاهي به کتاب«نسبي‌گرايي اخلاق» نوشته «نيل لوي» با ترجمه اسفنديار زندپور

کتاب «نسبي‌گرايي اخلاق» نوشته «نيل لوي» با ترجمه اسفنديار زندپور، اثر قابل تاملي در حوزه فلسفه است که بيشتر براي دانشجويان اين حوزه مي تواند کارآرايي لازم را داشته باشد. به بيان ديگر، کتاب حاضر مي‌تواند منبع خوبي براي مراجعه محققين و دانشجويان فلسفه باشد. اين اثر، مطالعه‌اي عالمانه، جامع، موضوعي و به هنگام از نسبي‌گرايي محسوب مي‌شود كه مولف، تسلطي عالي بر مباحث مطرح در اين حيطه دارد و كار علمي او، محكم و بلكه تاثير‌گذار است.

براساس مطالب كتاب، آموزه نسبي‌گرايي، موافقين و مخالفين خود را دارد. هواداران نسبي‌گرايي بر اين باورند كه نسبي‌گرايي ترويج دهنده تساهل است و اجازه نمي‌دهد كه ما باورها و آداب خود را به ساير فرهنگ‌ها تحميل كنيم. اين تصور كه نسبي‌گرايي مشوق يا بيانگر تساهل نسبت به تفاوت است، يقينا مهم‌ترين عامل يگانه تبيني جذابيت آن است. از طرف ديگر، مخالفين نسبي‌گرايي بر اين باورند كه نسبي‌گرايي اخلاقي اين توانايي را از ما سلب مي‌كند كه انتقادهاي لازم را در مورد نقض حقوق بشر، تبعيض و خشونت نسبت به زنان كه هم‌اكنون در برخي كشورهاي غربي وجود دارد، و يا ظلم حاكمان ستمگر و توسعه طلب به عمل آوريم.

استدلال‌هاي موجود موافق و مخالف نسبي‌گرايي در آن واحد استدلال‌هايي هم فكري و هم اخلاقي هستند. دغدغه ما هم حقيقت يا بطلان نسبي‌گرايي است، و هم پيامدهاي آن براي اخلاقيات، البته اين دو پرسش به نحو جدايي‌ناپذيري در هم تنيده‌اند؛ اما مفيد خواهد بود اگر حداقل در ابتداي كار جداگانه به آنها بپردازيم. بخش عمده‌اي از سردرگمي‌هاي موجود در بحث نسبي‌گرايي، از ناتواني در جدا نگه داشتن اين دو مساله از يكديگر، دست كم به طور موقتي برمي‌خيزد.

بنابر اين بخش عمده‌اي از مطالب كتاب«نسبي‌گرايي اخلاق» به تلاش براي تفكيک اين دو دسته از مسائل، و نيز به طرح مباحث موجود له و عليه هر يک از آنها، پيش از ترکيب شان با يکديگر، اختصاص يافته است.

اين اثر در فصل نخست تلاش مي‌کند حدود و قلمرو مبحث نسبي‌گرايي را تعيين کند که اين موضوع نيازمند پرداختن به پرسش‌هاي اخلاقي و نيز پرسش‌هاي فکري است.

در فصل دوم کتاب مساله فکري مربوط به نسبي‌گرايي اخلاقي به صورتي عميق‌تر بررسي مي‌شود؛ يعني به اين پرسش مي‌پردازد که آيا نسبي‌گرايي اخلاقي آموزه‌اي منسجم است يا خير؟

هدف اين بخش کشف اين حقيقت است که آيا نسبي‌گرايي مي‌تواند درست باشد يا نه؟

 آيا نسبي‌گرايي اخلاقي به لحاظ دروني منسجم است؛ يا متناقض با خود است؟

بسياري از استدلا‌ل‌هاي مطرح شده عليه اين آموزه عقلي هستند؛ يعني بر آنند ثابت کنند نسبي‌گرايي اخلاقي نمي‌تواند صحيح باشد.

بنابراين در اين بخش عمدتا ـ‌هر چند نه منحصرا‌ـ با استدلال‌‌هاي پيشيني روبه‌رو خواهيم بود.

بخش سوم کتاب، مساله اخلاقي مربوط به نسبي‌گرايي را به همين صورت مورد تجزيه و تحليل قرار مي‌دهد و فصل چهارم کتاب، به بررسي شواهد تجربي مربوط به نسبي‌گرايي مي‌پردازد. باورپذيري نسبي‌گرايي اخلاقي زماني به حد اعلاي خود مي‌رسد که در ميان و مابين فرهنگ‌هاي مختلف تفاوت اخلاقي واقعي وجود داشته باشد و بتوان نسبي‌گرايي اخلاقي را به عنوان توضيحي براي اين تفاوت ارايه کرد. به هر حال، برخي فلاسفه امکان وجود هرگونه تفاوت اخلاقي قابل توجه در دنيا را رد مي‌کنند. بنابراين، اين بخش مواردي واقعي را مورد بررسي قرار مي‌دهد که به عنوان مدرکي براي نسبي‌گرايي اخلاقي ارايه شده‌اند. تلاش اين بخش آن است که دريابد آيا فقط نسبي‌گرايي است که به بهترين نحو ممکن مي‌تواند موارد ياد شده را توضيح دهد، يا راه‌هاي ديگر نيز براي توضيح آنها وجود دارد.

فصل‌هاي پنجم و ششم به بررسي راه‌هايي مي‌پردازند که از طريق آنها، اشتباه اين دسته از فرهنگ‌ها را آشکار مي‌سازد. فصل پنجم سعي دارد در طبيعت انسان پايه و بنياني براي اخلاق بيابد. شايد ارزش‌هاي اخلاقي در نظم خدادادي جهان حک نشده باشند اما گونه ما (که ما را از ساير جانداران متمايز مي‌کند) و فرايند تکويني که ما را به اين صورت شکل داده، اين ارزش‌ها را تاييد مي‌کند.

فصل ششم به مشکلي مي‌پردازد که اغلب آگاهي غلط خوانده مي‌شود. مساله تحت بررسي در اين بخش اين است که آيا مي‌توان نشان داد مردم مي‌توانند به واسطه فرايند اجتماعي ‌شدنشان در ارزش‌هايي که به آن باور دارند، دچار اشتباه شوند.

در بخش هفتم ميان نسبي‌گرايي ـ‌ با برداشتي که همگان از آن دارند‌ ـ و مطلق‌گرايي، راهي ميانه ترسيم مي‌کند. سرانجام، گرچه نمي‌توان اخلاقي واحد را تاييد کرد اما مي‌توان نشان داد که نقاط مثبت اخلاقي وجود دارد که همه نظام‌هاي اخلاقي بايد آن را به رسميت بشناسند.

چاپ نخست کتاب «نسبي‌گرايي اخلاق» با شمارگان 1000 نسخه، 179 صفحه و به بهاي 34000 ريال از سوي موسسه انتشارات اميرکبير منتشر و راهي بازار کتاب شده است.

 

 

 

 

چهارشنبه 27 ارديبهشت 1391 - 13:33


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری