پنجشنبه 27 مهر 1396 - 14:14
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

علي الله سليمي

 

رنجنامه يک ملت در تبعيد

 

نگاهي به کتاب«گنجشکان در الجليل مي ميرند»سروده محمود درويش، ترجمه موسي بيدج

 

کتاب«گنجشکان در الجليل مي ميرند»سروده محمود درويش، شاعر پر آوازه فلسطيني است که با ترجمه موسي بيدج منتشر شده و جزو نخستين آثار با موضوع مقاومت مردم فلسطين در بازار کتاب ايران محسوب مي شود.  اين اثر اولين کتاب از سري«گزينه شعر فلسطين» در دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي است که به همراه آثاري از ديگر شاعران ادبيات مقاومت فلسطين مانند محمد القيسي، عزالدين المناصرة، احمد دهبور و فدوي طوقان توسط انتشارات حوزه هنري انتشار يافته است.

محمود درويش براي مخاطب ايراني نامي آشناست، چرا که علاوه بر کتاب اخير، «گنجشکان در الجليل مي ميرند»، بيش از ده کتاب مستقل همچون «آخر شب»، «بيرون از اسطوره ها»، «آخرين قطار»، «برگ هاي زيتون»، «شاخه هاي گل»، «مزامير: منظومه اي بلند»، «يادداشت هاي غم انگيز روزانه»، «در محاصره»، «من يوسفم پدر» از سروده هاي اين شاعر مقاومت فلسطيني توسط مترجمان ايراني به زبان فارسي ترجمه و در کشورمان منتشر شده است. اين کتاب ها توسط مترجماني چون «موسي اسوار»، «جاهد جهانشاهي»، «يوسف عزيزي»، «موسي بيدج»، «صابر امامي»، «اميره ضميري»، «تراب حق شناس» و «عبدالرضا رضايي نيا» به زبان فارسي ترجمه شده اند.

همچنين بيش از۵۰مقاله مطبوعاتي در مورد اين شاعر فلسطيني در فهرست کتاب خانه ملي ايران به ثبت رسيده است که از ميان آنها مي توان به آثار زير اشاره کرد: «باراني دور در خزاني نرم» (محسن احمدي- روزنامه کيهان۶اسفند۱۳۷۴)، «مظلوميت مردم فلسطين در شعر محمود درويش» (امير مهدي حقيقت- روزنامه جام جم۱۵اسفند۱۳۷۹)، «غزه يک زندان واقعي است» (روزنامه اطلاعات۱۴دي۱۳۷۴)، «فلسطين هميشه سبز است» (محسن احمدي-روزنامه جمهوري اسلامي۱۲ارديبهشت۱۳۷۵)، «پاسخ هايي به درد تبعييد» (احمد پرهيزي- روزنامه جام جم۹خرداد۱۳۸۴)، «نماينده زخمي سازش ناپذير (عباس خوش عمل، روزنامه جام جم۱۸مرداد۱۳۸۰)و«شعري از ميان سيم هاي خاردار»(روزنامه انتخاب۱۴اسفند۱۳۷۸)

در کتاب گنجشکان در الجليل مي ميرند، 20 شعر از آثار محمود درويش به همراه گفت و گويي با اين شاعر به چاپ رسيده است. دفتر شعر گنجشکان در الجليل مي ميرند، چهارمين و به قولي پنجمين دفتر شعر محمود درويش است. اين دفتر نخستين بار در سال 1970 منتشر شده و ترجمه حاضر از روي چاپ دهم مجموعه آثار شاعر(دارالعوده-بيروت- 1983) صورت گرفته است.

کتاب با شعر«صبح به خير ماجد» شروع مي شود:

« صبح به خير ماجد/ قهوه ام را بنوش و بر خيز/ جنازه ام رسيد/ که «رم»تپانچه اي ست/ و تمام سرزمين هاي خدا مانند«رم» است/ اي غريب ديار/ اي گوشتي که که ديوارها را مي پوشاني/ و مردان گزافه گو را نيز،/ اي گوشت فلسطيني/ نان سخت مسيح/ قرباني درياي مديترانه/ راه را براي تو خلاصه مي کنم...» (ص 31)

اين شعر از مجموعه حصار المدائح البحر گرفته شده است. ماجد ، يکي از شخصيت هاي فلسطيني است که در شهر رم مورد سوءقصد قرار گرفت و از پاي در آمد.

در اين شعر، درويش با الهام از مساله فلسطين به دغدغه هاي خود به عنوان يک شاعر ملي پرداخته است. شايد ازهمين روي است که اشعار او به شعارهاي سياسي و به ترانه هايي براي فلسطينيان و همچنين آوارگان فلسطيني در خارج تبديل شده است. از دست دادن ميهن، قساوت اشغالگر و زندگي در غربت، از موضوعاتي است که در اين شعر به آن پرداخته شده و ذهنيت شاعر در وراي مسئله فلسطين را نشان مي دهد.

در شعر ديگري با عنوان«تابلويي بر ديوار»، شاعر به يادآوري خاطراتي که از فلسطين دارد به مرور دلتنگي هايش مي پردازد:

« اينک هزار رود مي دود/ تمام توانمندان/ در قهوه خانه ها/ به تخته نرد سرگرمند/ و گوشت شهيدان/ گاهي، در گل پنهان است./ و گاهي سرگرمي شاعران است!/ و من- همسرم!-/ از سکوت تو در شب/ شير کبريا مي نوشم!» (ص 37)

اين نگاه شاعر باعث شده تا آثارش همواره مورد توجه فلسطيني ها قرار بگيرد و از او به عنوان کسي ياد شود که درد تبعيد فلسطيني ها را به گوش جهانيان رساند.

درويش تجربه تبعيد يک ملت را به شعر درآورد. شعر او يکي از دلايلي بود که در گوشه و کنار دنيا، به تراژدي بزرگ تبعيد يک ملت از وطن موروثي‌اش توجه شود. او صداي فلسطين بود؛ و هستند کساني که اسطوره فلسطين مي‌دانندش، و او البته اين اقبال را داشت که تا زنده است، به آثارش توجه شود. درويش برنده جوايزي چون «جايزه ابن سينا»، «جايزه لوتس» از انجمن نويسندگان آفريقايي-آسيايي در سال 1969، «شواليه فرهنگ و هنر فرانسه» در 1993، «جايزه تاج گل طلايي عصرهاي شعر اشتروگاي مقدونيه» در سال 2007، «جايزه آزادي فرهنگي» در سال 2001، و «جايزه ناظم حکمت» بود. مجموعه اين جوايز را در بين شاعران خاورميانه و کشورهاي جهان سوم، کمتر شاعري در کارنامه خود دارد.

شعر گنجشکان در الجليل مي ميرند که عنوان کتاب هم از آن برگرفته شده، يکي از تاثير برانگيزترين شعرهاي اين مجموعه است:

«...بيا، به کشتار بپيونديم!/ دسته گنجشکان،/ چون برگ هاي زيادي/ در چاه زمان افتادند./ ريتا!/ من بال هاي کبود را مي ربايم/ من سنگ قبري هستم/ که همواره بزرگ مي شود/ و کسي/ که زنجيرها/ در پوست او/ تصويري از وطن نقش مي زنند.» ( ص 49)

در اين شعر، انسان فلسطيني، آن چنان که در غربت درون و برونش مي زيد و در غربت پيرامونش مي ميرد، در غربت خاک نيز دفن خواهد شد. محمود درويش زماني گفته بود: برادران ما وقتي مي ميرند، قبر دارند، آنها اطمينان دارند که به خاکشان خواهند پيوست، ما اين اطمينان را نداريم. با اين حال اشعار اين شاعر وطني را در دل هاي همه فلسطيني ها زنده مي کند که ريشه در آرمان ها و عواطف يک ملت دارد و به اين زودي فراموش شدني نيست.

از ديگر شعرهاي اين کتاب مي توان به«اعماق شهر»، «باراني نرم در خزاني دور»، «آه عبدالله»، «نوشتن با زغال سوخت»، «مه در آينه»، «ريتا... دوستم بدار»، «غريبي در شهر دور دست»، بر جلد صفحه گرامافون»و « دانوب آبي نيست» اشاره کرد.

طراحي روي جلد کتاب گنجشکان در الجليل مي ميرند را باسم الرسام انجام داده است.

 

 

 

يكشنبه 10 ارديبهشت 1391 - 10:12


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری