سه‌شنبه 1 مرداد 1398 - 7:7
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اكرم اماني

 

پوشش اسلامي: چالش­ها و راهکارها با رويکردي به مهندسي فرهنگي

 

- پوشش اسلامي: چالش­ها و راهکارها با رويکردي به مهندسي فرهنگي

- حسن بنيانيان

- انتشارات سوره­ي مهر، چاپ اول 1389

- شابک: 6- 078- 175- 600- 978

- قيمت: 4500 تومان

مسئله­ي پوشش اسلامي يکي از مسائل مهم مديريت جامعه­ي اسلامي است که در جامعه­ي امروز ايران به تناوب به مسئله­ي روز تبديل مي­شود. اين مسئله گرچه در شکل ظاهري خود موضوعي مهم است، اما از طرف ديگر نمادي از تحولات فرهنگي جامعه بشمار مي­رود. دور شدن مختصات پوشش زن و مرد ايراني از ضوابط شرع مقدس ما، موجب نگراني افراد متدين و دلسوز اسلام و انقلاب شده است و در ميان مخالفين انقلاب اسلامي نشانه­­ي ضعف فرهنگ اسلام و انقلاب، و شاخص کاهش قدرت و نفوذ نظام جمهوري اسلامي است . . .

حسن بنيانيان در اين کتاب – پوشش اسلامي – به بررسي چالشها و راهکارهاي فرهنگي پوشش اسلامي پرداخته و در مقدمه­ي کتاب چنين عنوان مي­کند که: موضوع بدحجابي و نحوه­ي مبارزه با آن به چالشي جدي بين دلسوزان دين و فرهنگ تبديل شده است. بين ديدگاه­هاي مختلف در اصل ضرورت مبارزه با بدحجابي اختلاف نظر نيست، آنچه موجب بحث و چالش شده است، نحوه­ي مبارزه با اين پديده و روند رو به رشد آن است، بنيانيان در ادامه سه رويکرد کلي را در اين باره مطرح مي­کند: يک رويکرد اين است که بايد از نيروهاي انتظامي براي برخورد با مظاهر و نمودهاي بدحجابي استفاده کرد. ضمن آنکه به موازات اين برخورد قانوني، بايد فعاليت­هاي فرهنگي را نيز مدنظر قرار دارد؛ رويکرد ديگر مداخله­ي گسترده­ي نيروي انتظامي در برخورد با بدحجابي مشکل آفرين است و اين مداخله بايد در حد برخورد با کشف و مبارزه با جريانهاي سازمان يافته­اي که براي ايجاد بدحجابي اقدام مي­کنند محدود شود؛ و رويکرد سومي هم وجود دارد که اساساً نبايد به اين موضوع حساسيت نشان داد و لازم است در يک برنامه­ي جامع عملياتي، در همه­ي عرصه­ها سطح عمومي اخلاق اجتماعي و عمق اعتقادات و باورهاي ديني مردم را ارتقا بخشيد و از بزرگ نمايي بعضي از گناهان و فراموشي ساير کاستي­هاي اخلاقي جامعه خودداري کرد تا به تدريج وضعيت پوشش جامعه بهبود يابد.

نويسنده بعد از سپاسگذاري، پيشگفتار، خلاصه کتاب و مقدمه­اي چند صفحه­اي کتاب را در پنج فصل تهيه و تنظيم کرده است و هر فصل را به عنواني اختصاص داده است.

فصل اول با عنوان «آسيب­هاي بدحجابي»؛ به آسيب­هاي آشکار و پنهان در رشد بدحجابي، پيامدهاي بدحجابي در زندگي فرد، آثار مستقيم بدحجابي، پيامدهاي آن در خانواده­ها، پيامدهاي بدحجابي در سازمانهاي اجتماعي، تاثير بدحجابي در عملکرد دانشگاه­ها و سازمان­هاي اجرايي و . . . مي­پردازد.

مؤلف آسيب­هاي بدحجابي را در چهار عرصه­ي کلي طبقه بندي مي­کند:

1- تخريب ظرفيت­ها، استعدادها و منابع مختلف در فرد بدحجاب و بدرفتار.

2- تخريب ظرفيت­ها، استعدادها و منابع مختلف خانواده­ها.

3- تخريب ظرفيت­ها، استعدادها و منابع مختلف سازمان­ها و نهادهاي اجتماعي.

4- تخريب ظرفيت­ها، استعدادها و منابع مختلف جوامع بشري.

در انتهاي فصل نويسنده در جمع بندي مطالب چنين مي­گويد که: اگر بتوانيم با اصلاح نگرش جوانان ذهن آنها را از خردنگري و جزءنگري پديده­ها به نگرشي سيستمي محيط زندگي ارتقاء بخشيم، و آنها را به تعقل و مطالعه­ي علمي واداريم، لااقل بصورت مقطعي آنها را از فوران احساسات و غرايز جنسي مي­کنيم. مي­توان از مجموع مباحثي که گذشت، آنها را متقاعد کرد که مسئله­ي داشتن و نداشتن پوشش اسلامي، دعوا سر بيرون ماندن تار مو نيست، بلکه آغاز يک سلسله تغييرات مخرب و پيوسته در تخريب نهاد خانواده و به دنبال آن اوج گيري انواع مفاسد اجتماعي و افزايش انواع بيماريهاي روحي و رواني در سطح جامعه است . . .

مؤلف در فصل دوم ذيل عنوان «پيامدهاي آزادي جنسي در جهان» به کالبدشکافي نتايج فرهنگي در غرب و آثار آن در جوامع غربي و ساير کشورهاي جهان سوم مي­پردازد. نويسنده ضمن بيان پيامدهاي آزادي جنسي در جهان؛ به آسيب­ هاي وارده به فرديت انساني و روح و روان زن در دنياي پيشرفته و همچنين آسيب­هاي وارده بر خانواده، جوامع بشري و جوامع غربي نيز اشاره مي­کند.

بنيانيان در فصل سوم مباني نظري و رويکردهاي قابل تعمقي براي دست يابي به راهکارها را بررسي مي­کند و با اين پيش فرض که مسئله­ي پوشش و حفظ آن، موضوعي است که با حفظ حريم ارتباط بين زن و مرد در محيط اجتماعي پيوسته است و حل منطقي و معقول آن در گرو وجود فرهنگ عفاف و حجاب، آن هم متکي به باورهاي ديني است که لازم است در بلندمدت، ارتقاء سطح تربيت ديني جامعه را روي اصلي اين درد تلقي شود. در اين فصل اصول تربيت و فرهنگ سازي نيز توضيح داده شده است و در ادامه­ي همين روند، به موضوع کارکرد فرهنگي نظام­هاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي در قالب بحث مهندسي فرهنگي پرداخته و به نمونه­هايي در قالب چند مثال که تأثيرات تصميم گيري­ها و عملکردها را در اين عرصه و در تغيير فرهنگ حجاب و عفاف نشان مي­دهد، اشاره شده است. وي همچنين درباره­ي فعاليت فرهنگي واقعي و مؤثر چنين توضيح مي­دهد که: فعاليت فرهنگي مجموعه تلاشهاي آگاهانه­اي است که افراد، نهادها و سازمان­هاي جامعه انجام مي­دهند تا تغييرات از پيش مشخص شده­اي در نظام اعتقادات، ارزشها و رفتارهاي افراد مورد نظر ايجاد شود.

اولين و زيربنايي­ترين لايه­ي فرهنگ، جهان بيني و اعتقادات بنيادين افراد است که معمولاً ريشه در فطرت بشري دارد. از درون اين لايه­ي اصلي است که ارزشهاي ذهني فرد، يعني لايه­هاي بعدي در ذهن افراد شکل مي­گيرد و خوب و بد، و زشتي و زيبايي در امور مختلف اجتماعي تعريف مي­شود . . .

مؤلف همچنين هشت اصل زير را بعنوان اصول تربيت و فرهنگ سازي معرفي و توضيح مي­دهد:

اصل اول انطباق با فطرت، اصل دوم استفاده از عقل و تفکر، اصل سوم تدريجي بودن امر تربيت، اصل چهارم ديدن تفاوت­ها، اصل پنجم احياي خود کمال جو، اصل ششم احياء روح حقيقت جو، اصل هفتم دوست داشتني بودن مربي و اصل هشتم استمداد از خداوند.

نگارنده در فصل چهارم با عنوان «بررسي عوامل تضعيف کننده فرهنگ عفاف و حجاب» با تفصيل بيشتري به بررسي عوامل تضعيف کننده­ي پوشش اسلامي، از عملکرد ناقص دلسوزان عرصه­ي فرهنگ گرفته تا نتايج ناآگاهانه­ي مديراني که دلسوزانه در بخش­هاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي مشغول­اند، اما بدليل عدم شناخت از تأثيرات فرهنگي عملکرد خود، ناخواسته زمينه را براي رشد بدحجابي آماده مي­کنند پرداخته شده است. در ادامه­ي همين بحث، به نتايج اقدامات تخريبي نيروهاي داخلي، تهاجم فرهنگي و پيامدهاي روند جهاني شدن فرهنگ در اين مسئله­ي خاص اشاره شده است. ضمن اينکه در همين فصل به منظور آماده شدن اذهان براي کشف راه حل­هاي جديد، بحثي پيرامون ظرفيت­ هاي ناشناخته­ي نظام اصيل فرهنگ ساز ديني شده است و در ادامه، به عوامل تضعيف کننده­ي اين نظام در قبل و بعد از پيروزي انقلاب پرداخته شده است. همچنين براي پاسخگويي به اين سؤال مهم که چرا سي و دو سال بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، جامعه­ي ما هنوز هم بايد درگير مسئله­ي حجاب باشد؟ به علل تداوم نارسايي­هاي نظام فرهنگ ساز جامعه­ي کنوني اشاره شده است و براي آنکه مباحث در چارچوب بحث مهندسي فرهنگي تکميل شود، بحث جهاني شدن فرهنگ و خطوط کلي راهکارهاي مبارزه با آن، به صورت خلاصه مدنظر قرار گرفته است.

«راه بردها، خط مشي­ها و راهکارهاي تقويت فرهنگ عفاف و حجاب» عنوان فصل پنجم مي­باشد که نويسنده در اين فصل به بهره­گيري از نقد و تحليل نقاط قوت و ضعف شرايط موجود، راهکارهايي کلي در دو عرصه­ي اصلاحات نگرشي در سلسله مراتب مديران و اصلاحات کارکردي در سازمانهاي مختلف فرهنگي، آموزشي و غيرفرهنگي اشاره مي­کند و در پايان بحث را از مباحث کلي به محيط­هاي کوچک اما بسيار مؤثر تربيتي، يعني مدارس و جلسات کوچک مذهبي کشانده و با ارائه­ي راهکارهاي عملياتي به مديران، مربيان و طلاب اين سربازان خطوط مقدم جبهه­ي نرم توصيه­هايي مي­کند.

بطور کلي در اين نوشتار تلاش مي­شود، ضمن بازشناسي ماهيت و آثار نامطلوب بدحجابي، و طبقه بندي عوامل اصلي مؤثر در ايجاد روند رو به رشد اين پديده، ضمن آسيب شناسي از بستر عمومي تحولات فرهنگي جامعه و شناسايي عوامل گسترده­اي که در تضعيف فرهنگ، عفاف و حجاب نقش دارند. رويکردي مناسب معرفي، و راه حل­هاي کوتاه مدت و بلند مدت حل اين مسئله را پيشنهاد و درباره­ي جايگاه بهره گيري از قوانين و مجازات­هاي اجتماعي در اين موضوع بحث مي­شود.

نويسنده به خوانندگاني که در جستجوي راه حل کوتاه مدت و فوري براي درمان اين بيماري ريشه­اي هستند توصيه مي­کند از خواندن اين کتاب خودداري کنند.              ­      

 

 

 

سه‌شنبه 5 ارديبهشت 1391 - 9:28


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری