جمعه 29 شهريور 1398 - 19:23
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

نشريه کتابخانه ملي تبريز

 

نشريه ي کتابخانه ي ملي تبريز

مؤلف: سيد فريد قاسمي

انتشارات: شرکت سهامي کتابهاي جيبي  (وابسته به انتشارات اميرکبير)

نوبت چاپ: اول 1389

 

کتاب حاضر از سري مجموعه‌ي گزيده مطبوعات ايران است که اين مجلد به نشريه‌ي کتابخانه ملي تبريز اختصاص دارد. در مقدمه اين اثر مي‌خوانيم:

173 سال خورشيدي (1215 تا 1388) از حيات مطبوعات ايران مي گذرد، در اين گستره زماني هزاران عنوان نشريه ادواري چاپي در کشور ما به طبع رسيده است.

شماري از نشريه هاي ياد شده خواندني، ماندني و سزاوار معرفي اند و ضرورت دارد برگزيده اي از مطالبشان که خواندنش براي همهي عصرها ونسل ها مفيد است، ارائه شود تا امروزيان با آگاهي از چاپ کرده هاي پيشينيان با تلاش هاي آنان بيشتر آشنا شوند و از آثارشان بهره ور گردند.

کتابخانه ي ملي تبريز سال 1335 با اهداي 140 مجموعهي اهدايي که در ميان آن ها کتاب هايي از مجموعه هاي شخصي برادران نخجواني(محمد و حسين) ديده مي شد، تأسيس گرديد.

در بخشي از اين مجموعه ضمن اشاره به اسامي گردانندگان اين نشريه، زندگي نامه ي تعدادي از آنان نيز بررسي شده است: بنياد گذاران و گردانندگان کتابخانه ملي تبريز و از جمله نشريه ي اين کتابخانه را بايد فرهيختگان آذربايجان دانست، محمد نخجواني، حسين نخجواني، جعفر سلطان القرايي، عبدالعلي کارنگ و... دلسوزي هاي فرهنگمداران تبريز از يک سو و پيگيري هاي سختکوشان اداري نيز از طرف ديگر سبب شد اين نهاد شکل گيرد، علي دهقان از سرآمدان گروه دوم است که نشريه کتابخانه نيز در زمان تصدي او بنياد گرفت. اما بايد دانست که اگر مجموعه هاي غني خصوصي بزرگان فرهنگ آذربايجان نبود کتابخانه ملي مرکزي تبريز به مرتبتي که در نيم سده ي اخير داراست، نمي رسيد.از ميان مجموعه داران نام محمد نخجواني و حسين نخجواني که کتاب هاي خطي، سنگي، حروفي و ساير اسناد مدارک خود را به اين کتابخانه بخشيدند و همچنين در ساخت بناي اوليه کوشا بودند و سال ها در زمينه گردانندگان کتابخانه به خدمات خود ادامه دادند، همواره بر صدر تاريخ اين مجموعه مي درخشد...

در بخش ديگري از اين اثر، به نويسندگاني که در اين نشريه فعاليت داشته اند اشاره شده است، نظير، جواد آذر، محمد آقاسي، علي ابوالفتحي، حسين احمدي پور، علي اشرف اخوان و...

همچنين در ادامه به نقش تاريخي کتاب اشاره شده است، در اين خصوص مي خوانيم، تحقيقات اغلب علماي تاريخ و علم الاجتماع به اين نتيجه رسيده است که در وراي جريان هاي تاريخي يک سلسله قواعد منطقي و روابط علت و معلول و جود دارد و حوادث تاريخ به هم مرتبط و وقايع روزگار از انقلابات و خونريزي ها، تمدن ها و ترقي ها، عظمت ها و انحطاط ها مبتني بر قاعده ي عليت است و بدين جهت تاريخ را علم مي دانند و داراي قواعد و قوانين متين و متقن مي شمارند، مونتسکيو تاريخ روم را مورد مطالعه ي دقيق قرار داده و در علل عظمت و انحطاط آن ملت دقت کامل نموده است، هيوم از مردم اسکاتلند علم تاريخ را بر اساس تحقيق فلسفي قرار داده، اگوست کنت فرانسوي عقيده دارد که جريانات اجتماعي و امور سياسي قانون معيني دارد، بالاخره هربرت اسپنسر انگليسي معتقد است براي فهم کامل مسائل اجتماعي به روابط طبيعي امور و حوادث بايد توجه کرد. اگر در تاريخ مدون دو هزار و پانصد ساله ي ايران دقيق شويم مي بينيم که اين کشور کهن سال چندين بار دچار سوانح سهمناک و مورد تاخت و تاز بيگانگان گرديده و نزديک شده است طومار هستي يک ملت باستاني برچيده شود و نام ايران الي الابد از صفحه ي روزگار محو گردد؛ ولي خوشبختانه چندي نگذشته است که ذوق و قريحه ي ايراني با استعداد از نيروي عظيم علوم و معارف و ادبيات ملي علاوه بر جبران خسارت ها و شکست هاي وارده ملل غالب را به اطاعت خود درآورده و مستهلک کرده است....

حمله ي اسکندر مقدوني به ايران و سفاکي ها و خونريزي ها و قتل عام ها و کشتارها و عياشي ها و مظالم وي و فروش ايرانيان به جاي برده و قرباني کردن هزاران نفر ايراني براي راحت روح يکي از سرداران خود و از بين بردن الواحي که روي آن ها نوشته ها ثبت مي شد و مانند کتابهاي امروزه به نحو خاصي نگهداري ميگرديد و در واقع از نفايس علمي و تاريخي آن زمان بود معروف است ولي در زمان ساسانيان مجد و عظمت ديرينه تجديد شد فضلا و دانشمندان از اطراف و اکناف جهان به کشور ايران روي آوردند، مخصوصا دانشمندان و فلاسفه روم به واسطه ي وجود اختلافات مذهبي در آن کشور به ايران آمدند و در خوزستان مسکن گزيدند و مقدم ايشان گرامي شمرده شد، و نيز رفتن برزويه ي طبيب به هندوستان و تحمل مشقات فراوان و آوردن کتابهاي مفيد به ايران که از آن جمله کتاب گرانبهاي کليله و دمنه مي باشد...

بخشهاي ديگر کتاب در زمينه ي کتاب و کتابخانه و فوايد کتاب خواندن و نيز زبانهاي خواندن و...مي باشد،  در قسمتي از جهان حيرت انگيز کتاب ها که عنوان ديگري از کتاب حاضر است، مي خوانيم:

...در هر دوره مسائلي حل مي گردد، جواب و راه حل آن ها از طريق کتاب به آيندگان مي رسد، اگرکتاب نبود اين همه تلاشها و کوشش ها به هدر مي رفت و تراوشهاي مغزهاي متفکر عالم که اساس و پايه ي انسانيت بدانها استوار است از بين مي رفتند و آيندگان ناچار راه پيشينيان را دوباره مي پيمودند و پيشرفت و تکامل انساني محال مي شد. بنابراين مطالعه ي کتب ممتاز و دقت در افکار دانشمندان ما را به سرمنزل مقصود مي رساند و مي توانيم ميراث گذشتگان را به زيورهاي تازه اي آراسته و به آيندگان تحويل دهيم.

 همچنين در ارتباط با کتاب و مطالعه که ستون ديگري از اين نشريه را به خود اختصاص مي داده و نيز تأثير کتاب و مطبوعات در اخلاق عمومي و اهميت آن در جامعه ي امروز عناوين ديگري از اين مجموعه هستند،که در ادامه به آنها اشاره شده است، در بخش آخر کتاب مي خوانيم:

کساني که ايران را آباد و ايراني را سربلند و سرافراز مي خواهند بايد دست به دست هم دهند و با ايجاد يک نهضت عظيم علمي و اخلاقي که از لوازم آن تأسيس کتابخانه ها و توسعه ي کتابخانه هاي موجود است ايراني بسازند که افراد آن يکدل و يک جهت در راه ترقي و تعالي آن گام بردارند و با جهل و فقر و مفاسد اخلاقي مبارزه ي بي امان نمايند و سپاهي از دانش و اخلاق و انسانيت تجهيز کنند و بر لشکر اهريمني ناداني و فساد غالب آيند، بلکه با تأييدات خداوند متعال اين کشور کهنسال باز کانون علوم و معارف و کعبه ي ارباب فضل و هنر و مرجع فضلا و دانشمندان جهان شود، بديهي است هيچ نعمت و موهبتي مفت و ارزان به دست نمي آيد و نابرده رنج گنج ميسر نمي شود.

 

 

 

 

 

 

 

يكشنبه 3 ارديبهشت 1391 - 10:3


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری