پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 10:36
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ياسر حمزه لوي

 

سرود و دلاوري

 

در دنياي امروزي جنگ يک پديده ناگذير است تا جايي که بيشتر کشورهاي جهان درگير اين مسئله بوده و مي توان گفت کمتر ملتي از آسيب هاي اين پديده خانمان سوز در امان مانده اند. جنگ تحميلي ايران نيز يکي از طولاني ترين و شايد مخرب ترين جنگ هاي دهه هاي اخير به حساب مي آيد. جنگي که هشت سال به طول کشيد و آثاري نا مطلوب از خود به جاگذاشت. اما در ميان تمام اين تخريب ها و آسيب هانکات مثبتي نيز وجود دارد. نظير فداکاري، صبر، ايمان، استقامت و... . نکته مهمي که در اين ارتباط وجود دارد فرهنگ سازي و اشاعه اين فرهنگ در بين جوانان امروزي است.

به راستي چگونه مي توان اين انتقال فرهنگ را به طور شايسته انجام داد و اين رسالت را به جا آورد؟ راه هاي بسياري جهت اين اقدام وجود دارد اما از کارساز ترين و بهترين اين راه ها نگارش آثار ادبي است. حال اين آثار مي تواند شعر، داستان، خاطره نويسي يا هر نوع ديگري از نگارش باشد. هر کدام از اين آثار به طبع تاثيري متفاوت بر جامعه داشته و سهم خود را در ترويج فرهنگ شهادت و فداکاري بر جا مي گذارد. به عقيده بسياري از نويسندگان صاحب سبک، شعر از انواع روش هايي مي باشد که به جهت وجود لطافت، از تاثير بيشتري بر خوردار است و  متمايز از ساير روش ها است.

آتش سواران، مجموعه سروده هاي دفاع مقدس به قلم عباس براتي پور مي باشد. کتاب پيش روي از نظر محتوايي از چند بخش تشکيل شده است. بخشي از کتاب در وصف و به ياد شهيدان جنگ تحميلي سروده شده و بخشي ديگر مربوط به عاملان و حاميان و حتي در پاره اي از اوقات مناسبت هاي مختلف مي باشد. در ادامه بررسي به اشعار پرداخته وسعي مي شود نکات قوت و ضعف را به گونه اي برجسته و روشن آشکار گردد.

همانطور که قبلا نيز ذکر شد بخشي از اشعار مربوط به شهداء جنگ مي باشد. سروده هاي اين بخش اغلب در مورد شهداء معروف جنگ است که اين خود يکي از نکات ضعف بر شمرده مي شود. زيرا تمامي شهداء در خلق حماسه مقاومت نقش اساسي داشته اند. گرچه اشعار اين بخش اکثرا در رساي سرداران جنگ و کساني سروده شده است که نقش هاي کليدي را در عمليات هاي مختلف ايفا کرده اند اما يادآور مي شويم که براي نگارش اين دلاوري ها نقش هاي فرعي نيز وجود داشته و نا ديده گرفتن آنها نوعي خطا بر شمرده مي شود. از جمله اشعار اين قسمت مي توان موارد زير را  ذکر کرد : آمدي غريبانه که به ياد شهيد تند گويان سروده شده است، راز پنهان که تقديم گشته به روح بلند هنرمند، شهيد سيد مرتضي آويني، رستگار عشق قطعه اي در وصف شهيد سپهبد علي صياد شيرازي...

در قسمتي از آثار ذکر شده شاعر از کلمات يا ابيات يا وزن هاي اشعار معروف استفاده کرده به طور مثال در قطعه آمدي غريبانه از يوسف سخن گفته به طرزي که ذهن خواننده به صورت نا خود آگاه به سمت داستان حضرت يوسف رفته و باعث مي شود اندکي از تاثيري که قرار است بيت بر روي مخاطب گذارد حاصل از غمي باشد که در روايت حضرت يوسف (ع) نهفته است. در شعر سفر کرده که به ياد شهيد مهدي زين الدين سروده شده است نيز از اين تکنيک استفاده گشته است. اي سفر کرده که صد قافله دل مانده به راهت. مضمون اين بيت همانطور که در پاورقي نيز به آن اشاره شده است هم طراز با قطعه اي از حافظ است. در همين قطعه باز اين تکنيک به چشم مي خورد. به نظر مي رسد شاعر اطميناني راسخ از تاثير اين تکنيک داشته و سعي دارد براي اثر گذاري بيشتر از آن به نحو مطلوب بهره جويد.

اما در ميان اشعاري از اين دست نکته اي است که شايد بتواند نظر اکثر مخاطبين را به خود جلب کند. نکته مذکور در بيت زير اين گونه زيبا و شاعرانه بيان گشته است:

 

اسطوره عشق و شور و ايماني

قرباني روز عيد قرباني

 

معناي بسيار ظريفي در اين بيت نهفته است که خود نويسنده نيز در پاورقي به آن اشاره کرده است. محوريت اصلي اين بيت روز شهادت شهيد باباي است که در روز عيد قربان به وقوع پيوسته است. منظور شاعر از قرباني اول همان شهيد است و قرباني دوم نيز روز عيد قربان است. به نظر ميرسد در ميان تمامي ابيات که با سبک خاصي که در بالا توضيح داده شد سروده شده است، اين بيت غناي معنايي بيشتري داشته و ميتوان از آن با نام شاه بيت اين سري از سروده ها نام برد.

دسته اي ديگر از اشعار اشاره بر مکان هايي خاص دارد به طور مثال در قطعه اي با نام يک باغ پروانه نويسنده به اتفاقات هويزه تکيه داشته و اين شعر را نيز تقديم به شهيدان آن مکان مقدس کرده است. ابيات اين قطعه از حد معمول بلند تر بوده و اين نکته از زيبايي ظاهري اثر کاسته است. به عبارت ديگر شايسته تر بود مصراع ها کوتاه تر و پر معنا تر سروده شود. اين نکته ناتواني شاعر را در اشعار بيان نمي کند و تنها يادآور مي شود که کوتاهي مصراع ها شکل ظاهري آراسته تري به اثر مي بخشد. دومين قطعه اي که در اين بخش بررسي مي کنيم حماسه فتح والفتوح است. اين شعر نيز همانند ساير قطعات اين بخش در وصف مکان و واقعه اي سروده شده است. حماسه فتح الفتوح از نظر معنايي  و احساسي اندکي متفاوت بوده و پختگي لازم را جهت انتقال پيام و تاثير گذاري بر مخاطبين را بيشتر از ساير آثار اين بخش دارا مي باشد.

بخش عمده اي از اشعار نيز تقديم به خانواده شهدا و جانبازان گشته است. اين مطلب به تنهايي قابل ستايش بوده و ياد آور مي شود که بردباري و صبر اين عزيزان در پيروزي هاي رزمندگان بي اثر نبوده است.بر تربت شهيد يکي از اين قطعات است که داستان گونه سروده شده است اما کلماتي که در آن استفاده شده است اندکي نا موزون بوده و بسيار عاميانه است. وزن شعر نيز خالي از اشکال نيست اما از نظر معنوي مي توان آن را اندکي متمايز ديد. به طور کلي فقط در آثار شعراي بزرگ از اين دست خطاها به چشم نمي خورد و در واقع بين کلمات استفاده شده، معنا و وزن هماهنگي لازم وجود دارد. در هواي عاطفه، همانطور که از نامش نيز پيداست شعري است تقديمي  به همسران جانبازان و فصل شکوفايي قطعه اي براي خانواده معظم شهدا که هر دو اين اشعار را مي توان در گروه ذکر شده جاي داد.

شاعر در پاره اي از شعر ها پا را فراتر نهاده و براي تجليل از جانبازان بزرگوار سروده هايي از خود به جا گذاشته است.مثلا در صفحه بيست ونه کتاب چنين مي سرايد که :

 

اي عصاي عاشقي به دستتان

مي زند صلا ز بود و هستتان

 

در اين بيت شاعر، جانبازان را توصيف مي کند و آنها را شايسته نگهداري عصاي عشق خداوند مي داند. تعبير زيبايي در مصرع اول به کار برده شده است و وجود جانبازان را آتشي شعله ور مي داند. در واقع کلمه صلا در مصراع دوم به معناي آتشي است که جهت در امان ماندن از سرما بر افروخته مي شود و شاعر اين اصطلاح را جهت تعبير وجود اين عزيزان استفاده کرده و صلا را استعاره از وجود با برکت جانبازان در جامعه مي داند.

قطعاتي نيز به صورت پراکنده و با موضوعات مختلف در کتاب به چشم مي خورد که هر کدام از آنها به تنهايي هدف اصلي نويسنده را بيان مي کنند. موضوعات پراکنده نظير شهداء جاويدالاثر، بسيج، آزادگان و ... . البته ياد آور مي شويم که اين موضوعات هم جهت و هم راستا با مضمون است و نويسنده را در جهت انجام کامل رسالتش ياري مي رساند. در واقع هر کدام از اين مضامين به موضوع جنگ مرتبط بوده به طوري که يا عامل دلاوري ها و يا آثار رشادت ها هستند.

در پايان کتاب نويسنده چند چهار پاره نيز سروده که هر کدام از آنها به نوعي به قطعات اصلي کتاب مربوط مي باشند اما چون از نظر قالب شعري متفاوت هستند به نظر مي رسد اندکي تاثير گذار تر از ساير ابيات و قطعات باشند. زيرا همانطور که ميدانيم رباعي از انواع قالب هايي است که به دليل کوتاهي بر مخاطبين عام تاثيري بيشتر از ساير قالب هاي شعري دارد.

به طور کلي اشعار اندکي سنگين بوده و براي تفهيم بهتر و بيشتر کلمات گاهي لازم است مخاطب به فرهنگ لغت رجوع کرده و از آن استفاده نمايد. اما اين تنها نکته نا مفهوم و مبهم اثر نيست. قسمتي از کلمات به کار برده شده در اشعاري تکرار است و اين امر موجب مي شود تا اشعار معناي کامل خود را نداشته و آنچنان که بايد نقش خود را ايفا نکنند. گرچه اين امر يکي از تکنيک هاي شاعران است اما نه براي هر لغت و کلمه اي بلکه معمولا براي کلماتي از اين سبک استفاده مي شود که کابردي تر بوده و اغلب مخاطبين در مراودات روزمره خود بيشتر از آن ها استفاده مي کنند اما  براي استفاده از کلمات خاصي نظير نستوه بايد اين نکته را مد نظر قرار داد. البتهتمامي نواقص موجود در اشعار شايد ناشي از فاصله زماني اي باشد که ميان تاريخ سرايش اشعار و تاريخ نشر وجود دارد به طوري که بين آخرين سروده و تاريخ انتشار نزديک به دوازده سال فاصله وجود دارد که مي توان اين امر را عاملي محکم براي ضعف هاي بر شمرده شده دانست.

در انتها لازم مي دانيم به جهت اهميت موضوعي اثر از ناشر کتاب تشکر و قدر داني کرده و نشر کتب ارزشمندي از اين دست را گرامي بداريم. همچنين از خالق اتر استاد عباس براتي پور نيز که براي نگارش چنين سروده هاي زيبايي تلاش وافري انجام داده اند نيز قدر داني کرده و براي تمامي نقش آفرينان اين اثر از جمله خانواده هاي معظم شهداء ، جانبازان و... آرزوي سلامتي و بهبودي مي کنيم.

 

 

يكشنبه 27 فروردين 1391 - 11:23


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری