سه‌شنبه 6 فروردين 1398 - 0:17
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

چهل داستان از سامانيان

 

 

عنوان: چهل داستان از سامانيان

نوشته: جواد هروي

نوبت چاپ: اول

شمارگان: 1000

شرکت سهامي کتابهاي جيبي وابسته به انتشارات اميرکبير

اثر پيش رو، دربردارنده چهل حکايت ناگفته و آموزنده از عصر طلايي تاريخ ايران بعد از اسلام، يعني قرن چهارم هجري/ دهم ميلادي است. بيشتر اين داستان­ها تاکنون از چشم تيزبين خوانندگان فارسي زبان دور مانده است و فرصتي مي­طلبيد تا اين چنين با نثري روان و کوتاه، همراه با مستندات محکم تاريخي ارائه شود. ارزش داستان­هاي واقعي و مستند تاريخي در آن است که مي­توان حکايت وار و به زبان ساده، به شيريني و حلاوت، بسياري از نکات رمزآلود تاريخ را براي همه اقشار اجتماعي به ويژه جوانان بيان کرد، در عين آنکه تأثير عميق­تري در خاطر به جاي مي­گذارد و حتي براي اهل فضل نيز بهترين مصاديق سخن را به دست مي­دهد. جواد هروي در اين کتاب قصد دارد تا پس از سال­ها تدريس و آموزش تاريخ ايران و نگارش چندين کتاب مفصل پيرامون تحولات عصر سامانيان، به تصويرگري برخي از سرگذشت­هاي واقعي و فراموش شده، در قالب داستان­هاي شيرين و با زباني ساده و متکي بر مستندات تاريخي بپردازد. روي سخن اين کتاب از يک دانش آموز کنجکاو تا وزيري فرزانه، و هر آن کسي که قصد تجربت اندوزي از تاريخ را دارد، باشد. تمام هوشمنداني که در وراي مباحث داستان گونه، به دنبال مطالعه مصاديقي بارز از تاريخ واقعي­اند، لذا يک داستان، در کنار شيريني و لطافت بيان، دربردارنده نکته­هاي ظريف و آموزنده هم روزگار مورد بررسي در داستان­هاي اين کتاب قلمروي دولت سامانيان از نيم قرن سوم تا پايان قرن چهارم هجري را با تاکيد بر قلمرويي خراسان بزرگ را دربرمي­گيرد. روزگاري که هنوز دنياي غرب، در سکوت ظلماني قرون وسطايي گرفتار بود و سايه شوم و تلخ عقب ماندگي، تحجر، استبداد و جهالت را بر سر داشت. در همين ايام، قلمروي حکومت آل سامان، به شکوفايي علم و هنر آراسته و آزادانديشي متاع رايج بازار ايشان بود. زمامداران در خدمت رعايا و اهل معرفت و علم، همدوش با فرمانروايان در پيشبرد امور سرزمين، قرار داشتند. بيشتر داستان­هاي اين کتاب تاکنون از دسترس خوانندگان عام و خاص به دور مانده و در ديگر کتب و منبع و مآخذ هم نيامده است.

جواد هروي در پيشگفتار به قلم خود آورده است:

«اميد آنکه، اين رسالت، موجب استقبال اهل نظر و دانايي واقع شده و مورد استناد نويسندگان ساعي قرار گيرد. از مسئولان پرتلاش انتشارات اميرکبير نيز که از سر لطف و دانايي، جامه انتشار بر اين وجين بهرت آموز مي­آرايند، کمال سپاس و امتنان را داريم.»

مولف کتاب، آقاي جواد هروي داراي مدرک تحصيلي دکتراي تاريخ است و تاکنون چندين کتاب مفصل درباره تاريخ سامانيان به زبان فارسي و خط سريليک روسي در ايران و تاجيکستان به چاپ رسانده است. برخي از آثار ايشان: تاريخ سامانيان (عصر طلايي ايران بعد از اسلام)، ايران در زمان سامانيان، پژوهش­هايي پيرامون عصر سامانيان، و . . . . اين بار ايشان بر آنند با زبان داستان، اوضاع اين روزگار هم از تاريخ ايران را براي خوانندگان ترسيم کنند. اين کتاب در سه بخش با عناوين توليد علم، حقوق اجتماعي و مردم داري تدوين شده است.

عناوين مطالب بخش اول عبارتند از:

زمامداران به محضر دانشمندان برسند يا دانشمندان، به محضر فرمانروايان؟، مجلس فاتحه براي علم، اخراج عالم بي عمل از مجلس، حرمت اهل علم حتي بر فرمانروايان بيشتر لازم است، اهل بازار هم حرمت و امنيت دانشمندان را پاس بدارند، اگر زمامداران به مردم خويش حرمت نهند، حرمت مي­بينند، نزديکان چاپلوس و متملق بهترند يا مشاوران خردمند و عاقل؟ بهترين مجلس آن است که به دانشوارن آراسته باشد، ستايش هنرمندان، دلجويي از زحمت کشان است، محمدبن زکرياي رازي و عملش مطالعه علم، آوارگي دانشمندان، سرنوشت تلخ پس از سقوط سامانيان بود، حبس و زندان نابغه­اي که ششصد سال پيش از گاليله زمين را اثبات کرد، بي انصافي معلم و انصاف فرمانرواي خراسان، بينش باز در سياست خارجي، سرآغاز پيشرفت هر ملتي است، شکست پيامبري دروغين در ميدان منطق، کارها را به چه کساني بايد سپرد؟ ابن سينا از زبان ارسطو پاسخ مي­دهد.

بخش دوم مطلب نيز به حقوق اجتماعي اختصاص يافته است که عناوين آن عبارتند از:

بوي جوي موليان، از عدالت عملي امير ساماني، آوازه يافت، اجراي عدالت، عمل مي­طلبد نه شعار! سنگ خراج سنگين­ تر، علت عزل حاکم ري، لجاجت که فزوني يافت، بايد شهري را بيمارستان نمود، زير پاي فيل انداختن، مجازات فرصت طلبان بود، حاکمان ناتوان، زيردستان ناتوان­تر مي­خواهند، ظلم بر رعيت به خصوص از سوي ماموران حکومتي، ناپسند است، تملق، چاپلوسي، زمامداران را فاسد مي­کند، زمامداري، آراستگي به اخلاق و کشورداري توامان مي­طلبد، سپهسالار فريبکار را جز قفس جاي نبود، خليفه را کشان کشان در کوچه­هاي شهر بردند، اگر سر به تنت سنگيني مي­ کند آن را برداريم، حاکمان بايد نسبت به مجازات فرزندان خطاکارشان هم سخت گير باشند و خيانت کار عهد شکن، لايق هر مجازاتي است.

جواد هروي در بخش سوم به نام مردم داري درباره مطالب ذيل با نويسنده سخن مي­گويد:

اگر نيش عقرب را تحمل نکنيم، چگونه تيغ دشمنان را تحمل خواهم کرد؟ سپاهان بايد که اموال مردم را از تعرض خود و زياده خواهان مصون بدارند، ارسال عبر آميز عمروليث صفاري در تاريخ، گذشت جوانمردانه در اوج قدرت و پيروزي، نخستين غارت اولين پادشان روس در شمال ايران با غيرت مسلمانان تباه شد، درايت امير، خائنان را به حلقه دوستان برگرداند، گنج باد آورده، فرد نشکستن امان مردم هرات بود، کدام يک اهل نبرد و جنگ بود؟، قطع دست خر بنده خطاکار!، تلاش­هاي آخرين امير سلحشور هم براي احيا سامانيان بي نتيجه ماند.

آيا مي­خواهيد بدانيد که بزگترين دانشمندان و برجسته­ترين شاهکارهاي علم و فرهنگ ايران و اسلام، در چه شرايطي ظاهر شدند؟

اين سؤال بزرگ تاريخ ايران همواره بي پاسخ مانده است که چرا و چگونه، تنور انديشه در عصر سامانيان به يک باره داغ و شعله ور شده و بزرگترين مفاخر و نوابغ آسمان علم و دانايي، همانند ابن سينا، ابوريحان بيروني، فارابي، فردوسي، ذکرياي رازي، رودکي و . . . صدها فرهيخته دانشمند ديگر در مقطعي کوتاه از زمان، سربر آوردند. شايد بتوان به اين پاسخ­ها را با ذکر حکايت­هايي از روزگار سامانيان باز گفت و قصد ما نيز چنين است.

گفتني است، کتاب «چهل داستان از تاريخ سامانيان» نوشته «جواد هروي» نوبت چاپ نخست خود با شمارگان 1000 نسخه و قيمت 35000 ريال از سوي انتشارات اميرکبير منتشر و راهي بازار نشر کتاب شده است.

اميد است خوانندگان با مطالعه اين کتاب در قالب داستان بتوانند به گوشه­اي از تاريخ کشورمان آشنا شوند.      

 

چهارشنبه 23 فروردين 1391 - 9:21


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری