چهارشنبه 3 بهمن 1397 - 11:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

درآمدي بر بررسي­هاي امنيت

 

 

درآمدي بر بررسي­هاي امنيت

ويراسته: پل.دي ويليامز

ترجمه: عليرضا طيّب

انتشارات: اميرکبير / تهران 1390

 

مترجم متن انگليسي کتاب را نخستين بار در نمايشگاه بين المللي کتاب تهران يافته است و پس از بررسي­هاي کوتاه آن را جامع­ترين کتابي يافته است که مي­تواند به عنوان مدخلي به مبحث بررسي­هاي امنيت؟ کار استادان، دانشجويان و علاقمندان عمومي­تر موضوع امنيت بيايد. از ويژگي­هاي مهم و ارزشمند کتاب حاضر، بين المللي بودن نويسندگان فصل­هاي مختلف آن و انتقادي بودن ديدگاه­هاي مطرح شده در آن است که اولي با نگاه به فهرست نويسندگان کتاب و دومي نيز در جريان مطالعه بر خوانندگان آشکار خواهد شد.

ترجمه اين کتاب نيز مانند ساير آثار اين مترجم براساس رعايت حداکثر دقت و امانت در انتقال نظرات نويسندگان در عين روان نگاري متن فارسي انجام شده است. در فصل مقدماتي اين کتاب سه هدف تبين شده است و نخست مروري کوتاه بر نحوه تکوين و رشد حوزه بررسي­هاي امنيت شده است. دوم: درباره چهار پرسش محوري که به تعيين حدود و ثغور امروزي اين حوزه کمک مي­کنند بحث شده است و سرانجام توضيح داده مي­شود. در اين فصل درباره بررسي­هاي امنيت، بررسي­هاي امنيت چيست؟ تعريف حوزه پژوهش: چهار پرسش اساسي، امنيت چيست؟، سخن از امنيت چه کسي در ميان است، سلسله امنيتي چيست؟، چگونه مي­توان به امنيت دست يافت؟ روش استفاده از کتاب حاضر و يادداشت.

در بخش نخست نيز رويکردهاي نگري مطرح شده است. واقع گرايي: چکيده، مقدمه، واقع گرايي اصيل، نوواقع گرايي: نظريه سياست بين الملل والتس، واقع گرايي ساختاري پدافند باور، واقع گرايي سختاري آفندباور، واقع گرايي ظهور و سقوط، واقع گرايي نو اصيل، نتيجه گيري و خواندني­هاي پيشنهادي. ليبراليسم، نظريه بازي­ها، برسازي، بررسي­هاي صلح، نظريه­هاي انتقادي، ديدگاه­هاي زن باور، جامعه شناسي سياسي بين المل از جمله عناوين اصلي مطرح شده در اين بخش اول است.

در فصل ليبراليسم درباره ليبراليسم سنتي يا کانتي، تجارت بخشنده، نظريه صلح مردم سالارانه و نهاد باوري نوليبرال مي­خوانيم.

در نظر بازي­ها هم درباره مفاهيم آغازين، شکل راهبردنماي بازي­ها و نقاط تهادل نَش، شکل گسترده بازي­ها، استقراي پسرو و نقاط تعادل کامل بازي­هاي فرعي و کاربست­هاي نظريه بازي­ها در بررسي­هاي امنيت را مي­خوانيم.

در فصل برسازي هم از اصول محوري و فرض­هاي مشترک، امنيت چونان برساخته­اي اجتماعي، مذاکره و مناقشه، کنشگران، ساختارها و دگرگوني ، مکتب کپنهاگ بيشتر مي­دانيم و در قسمت بررسي­هاي صلح درباره بررسي­هاي صلح چيست؟ تاريخچه­اي فشرده، پژوهش صلح چونان علم، از پژوهش صلح تا بررسي­هاي صلح، صلح ايجابي و سلبي، خشونت ساختاري، خشونت فرهنگي و آينده بررسي­هاي صلح؟ صحبت به ميان مي­آيد.

در فصل نظريه انتقادي هم درباره بازانديشي امنيت، نظريه انتقادي، «مکتب ولز» در بررسي­هاي انتقادي امنيت و رهايي خوانده مي­شود و در قسمت ديدگاه­هاي زن باور هم از رويکردهاي زن باوران در امنيت بين الملل، زنان، جنسيت و امنيت – تاثيرات سيتز مسلحانه، زنان – جنسيت و امنيت – کنش و کوشندگي و زنان – جنسيت و امنيت – سخن گفتن و توليد جنگ و توليد جنگ افزار و جنگ مي­خوانيم.   

در فصل جامعه شناسي سياسي بين الملل هم از بررسي­هاي امنيت در روابط بين الملل: از بخش­هاي امنيت تا (ضد) امنيتي کردن: موضع گيري برسازانه، آيا امنيتي کردن صرفاً يک کنش گفتاري استثناگذار است؟، سخن به ميان آمده است.

در بخش دوم: مفاهيم کليدي هم آمده است: سراي بلاتکليفي، معماي گوهرين، منطق­هاي سه گانه، معماي امنيت در سده بيست و يکم، به سوي دستور کار تازه­اي براي بررسي­هاي امنيت. در قسمت جنگ هم درباره فلسفه­هاي سه گانه جنگ، گرايش­هاي موجود در ستيز مسلحانه از 1945 به اين سو، که مي­جنگد؟ که مي­ميرد؟، آيا سرشت جنگ در حال تغيير است؟ انديشه جنگ تمام عيار، بحث «جنگ­هاي جديد»، شيوه معاصر جنگ آوري غرب مي­خوانيم و در فصل تروريسم از دورنماي تروريسم، تعاريف، تروريسم دولتي و فرد دولتي، پاسخ گويي به تروريسم، پاسخ به حملات يازده سپتامبر و جنگ با تروريسم، گرايش­هاي تروريسم، تروريسم و شورشگري، بين المللي شدن، تروريسم انتحاري، سرعت يادگيري، تحولات رسانه­اي، هدف گيري آماج گيري اقتصادي و حملات با تلفات انبوه و جنگ افزارهاي نابودي جمعي، بيشتر مي­دانيم.

نويسنده در فصل نسل کشي و کشتار جمعي به مباحث نسل کشي و چالش­هاي مداخله مي­پردازد. وي در فصل ستيز قومي هم درباره ستيز قومي چيست؟ مروري بر ستيزهاي قومي، علل ستيز خشونت بار قومي، سودان، يوگسلاوي، ابعاد امنيتي بين المللي ستيزهاي قومي و حل و فصل جنگ­هاي داخلي قومي به بحث مي­پردازد.

پل. دي ويليامز هم در فصل اجبار درباره بازدارندگي و وادارسازي، طراحي راهبردهاي اجبارآميز، خسارت رساني و محروم سازي، انواع هزينه، مخاطبان چندگانه، آوازه­ها و تاثير بلند مدت سخن گفته است.

در فصل امنيت انساني هم درباره شناخت دامنه امنيت انساني، تعيين مرزهاي امنيت انساني، مجادلات جاري و موضوعات حل نشده، برآورد مخاطرات امنيت انساني، به سوي نظريه امنيت انساني آمده است.

فقرا از ديگر فصل­هاي آمده در اين بخش است که طالب ذيل را مي­توان در آن خواند؟ آيا فقر موضوع مناسبي براي بررسي­هاي امنيت است؟ فقر چه کسي؟ امنيت چه کسي؟ تلقي انسان­ها چونان اصلي­ترين موضوع مورد توجه، درباره ارتباط فقر و امنيت چه مي­دانيم؟، درباره ارتباط فقر و ستيز خشونت بار چه مي­دانيم؟، تاثير فقر بر ستيز، تاثير ستيز بر فقر، دستور کار ديپلماتيک درباره فقر و امنيت.

دگرگوني محيط زيست نيز فصل ديگري است که درباره امنيت زيست محيطي، آشوب آينده رابرت کاپلان، تهديد زيست محيطي: علم؟، تهديد زيست محيطي: گزينه­هاي سياست گذاري؟ ده سال بعد: سناريوي پنتاگون درباره آب و هوا، امنيت انساني و زيست بوم جهاني در آن مطلب مي­خوانيم.

بهداشت نام ديگر فصل آمده است که درباره بهداشت چونان مسئله­اي امنيتي، گسترش بيماري­هاي واگيردار، اچ آي وي/ ايدز چونان مسئله­اي امنيتي، تروريسم ميکروبي و مشارکتي نه چندان کامل، مطلب آمده است. چرا بررسي اتحادها؟ اتحاد چيست؟، تبيين­هايي درباره دوام و فروپاشي اتحادها، نظريه­هاي شکل گيري اتحاد، عوامل تعيين کننده بين المللي: مدل­هاي تجميع توانايي­ها، عوامل تعيين کننده داخلي، نهادينه شدن اتحادها و جامعه پذيري اعضا، نهادينه شدن، جامعه پذيري، نمونه ناتو پس از جنگ سرد، پيشينه: ريشه­ها و تحول ناتو در دوران جنگ سرد، معماي دوام ناتو پس از جنگ سرد، تبيين جان سختي ناتو، نظريه اتحاد و آينده ناتو، از جمله مطالب آمده در فصل نهادهاي منطقه­اي است.

فصل ديگر سازمان ملل متحد نام دارد که درباره شوراي امنيت، ترکيب، اختيارات، گسترش وظايف شوراي امنيت، چيرگي ايالات متحده، افزايش دسترسي، بازيگران غير دولتي، مجمع عمومي، دبيرخانه، ارگان و بازيگران سازمان ملل، چالش­هاي سده بيست و يکم، تغييرات پديد آمده در سرشت جنگ و واکنش­هاي سازمان ملل، تروريسم، خلع سلاح و عدم گسترش جنگ افزارهاي نابودي جمعي سخن مي­گويد.

تجارت بين المللي، مجاري سه گانه انتقال تسليحات، رشد يک باره فروش تسليحات، پويش­هاي پس از جنگ سرد، صادرات اسلحه پس از يازده سپتامبر، تجارت سلاح­هاي کوچک و جنگ افزارهاي سبک، خطرات کاربردي دو منظوره: شبکه خان، چشم اندازهاي محدودسازي از جمله مطالب آمده در فصل چالش­هاي روزگار ما است.

در فصل گسترش جنگ افزارهاي هسته­اي هم سه هشدار، رژيم عدم گسترش، چالش­هاي سه گانه، رويکردهاي سه گانه و راه پيشرفت نيز آمده است.

مقابله با تروريسم از ديگر فصل­هاي آمده در بخش چهارم است که درباره دفاع، موضوع گيري تهاجمي، اجراي قانون و نيروي نظامي، مسائل و گزينه­هاي در آن بحث شده است و در قسمت شورشگري نيز درباره گفتمان جاري درباره ضد شورشگري، وضعيت اين حوزه، معضلي که ضد شورشگري پاسخي به آن است – شورشگري، قلب­ها و ذهن­ها، نقش نيروي نظامي در ضد شورشگري، يادگيري در صحنه، ضد شورشگري در عصر رسانه­ها چه تفاوتي دارد؟، شباهت­ها          با صلح پروري پس از ستيز مي­خوانيم.

عمليات صلح از ديگر فصل­هاي آمده در اين فصل است که درباره زبان و معنا، اوج گيري، فروکش، از سرگيري، اصلاحات، گزارش اخضر ابراهيمي، هدف­هاي گِئنو، طرح­هاي کي مون، معيارها، عمليات دو گونه، خلأ امنيت عمومي بحث شده است.   

مسؤليت حمايت نيز از ديگر فصل­هاي آمده است که درباره حاکميت و مسئوليت، مسئوليت حمايت، مسئوليت پيشگيري، مسئوليت واکنش، مسئوليت بازسازي، از کميسيون بين المللي مداخله و حاکميت دولت تا نشست سران جهان و به عمل درآوردن انديشه­ها سخن گفته مي­شود.

ويليامز در امنيت خصوصي به عنوان بيست و نهمين قسمت درباره امنيت خصوصي و کنترل زور، بازار فرامرزي خدمات نظامي و امنيتي، مقايسه با بازار فعلي، چرا بازار فعلي؟ سخن گفته است و در ادامه در قسمت جرم سازمان يافته فرامرزي درباره اقتصاد سياسي فعاليت­هاي غير قانوني، سه کالاي بزرگ: مواد مخدر، انسان­ها و تسليحات، جهان گسترده جرم و جنايت، پول شويي و فساد، نيمه سياه جهاني شدن، جرم فرامرزي چونان مسئله­اي امنيتي، امنيت بين الملل، امنيت ملي، امنيت انساني و واکنش­ها به جرم فرامرزي سخن گفته است.

سي و يکمين فصل جابه­جايي جمعيت­ها نام دارد که درباره جابه­جايي جمعيت­ها چونان مسئله­ي امنيتي، طبقه بندي جابه­جايي جمعيت­ها و ستيز خشونت بار، جابه­جايي جمعيت­ها و سياست خارجي و جابه­جايي جمعيت­ها و امنيت داخلي سخن به ميان آمده است.

سي و دومين قسمت نيز امنيت انرژي نام دارد که شناخت امنيت انرژي، چرا اکنون؟، اعلام ناکافي بودن منابع نفت جهان، تغيير مرکز ثقل توليد جهاني نفت، تا سياست نفتي چونان آماجي براي حمله و برخورد با (عدم) امنيت انرژي از جمله مطالب آمده در آن نام دارد.

در فصل آخر با عنوان نتيجه گيري هم مي­خوانيم: آينده بررسي­هاي امنيت چيست؟، چکيده، مقدمه: بافت و دامنه، جايگاه بررسي­هاي امنيت، سمت و سوي آينده اين حوزه فرعي، سمت و سوي آينده اين رشته فرعي، بررسي­هاي امنيت، مرزهاي نفوذپذير و تلاش براي انسجام، يادداشت­ها، کتابنامه و نمايه.

بنابر آنچه گذشت اين کتاب داراي سي و سه فصل به طور مفصل امنيت را در ابعادي گسترده بررسي­ کرده است. نويسندگان کتاب ابتدا سراغ مفاهيم و نظريه­هاي اصلي امنيت رفته و سپس چالش­هاي آن را شناسايي کرده­اند. آنان تنها به طرح اين چالش­ها نپرداخته­اند. بلکه راه حل­هايي را نيز براي آن ارائه داده­اند. اين کتاب در سالي که از سوي انتشارات راتلج منتشر شد، جزو ده کتاب برتر سال در حوزه سياسي قرار گرفت. به باور عليرضا طيب اين کتاب، اثري بي نظير در حوزه سياست امنيت است زيرا آن از هر لحاظ جامع است. هر يک از فصل­هاي کتاب توسط يک نويسنده نوشته شده است نويسندگاني که اسامي برخي از آن­ها براي کارشناسان حوزه امنيت شناخته شده­اند. «پل ويليامز» سرويراستاري کتاب را بر عهده دارد و نويسندگاني مانند مايکل کلر، کن بوس و جان دافيلد، نگارش برخي از فصل­ها را بر عهده داشته­اند.

طيب اين کتاب را مدخلي مناسب براي ورود به حوزه مطالعات امنيت دانسته است و بنا به عقيده وي، ديدگاه­هاي متفاوتي در اين حوزه وجود دارند که اساس کار انديشمندان قرار مي­گيرند. واقع گرايي، ليبراليسم، نظريه بازي­ها، مکتب برسازي، بررسي­هاي صلح، زن باوري، جامعه شناسي بين الملل و همچنين نظريه انتقادي برخي از اين رويکردهايند که تمامي آن­ها در اين کتاب بررسي شده­اند.

جهان امروز با چالش­هاي جدي روبروست که بسياري از آنها مربوط به امنيت سياسي مي­شوند. تجارت بين المللي اسلحه، گسترش جنگ افزارها و عمليات صلح ضد شورشگري، برخي از اين چالش­ها به حساب مي­آيند که مورد توجه نويسندگان اين کتاب نيز قرار گرفته­اند. مسئوليت حمايت يکي از چالش­هاي نوين در حوزه امنيت قلمداد مي­شود و نويسندگان از اين موضوع نيز غافل نمانده­اند. نويسندگان کتاب از حوزه­هاي مختلف تمدني انتخاب شده­اند تا کتاب وجه بين المللي پيدا کند. اين نويسندگان لزوماً رويکرد مثبتي به سياست­هاي غرب در حوزه امنيت ندارند و رد پاي انتقاد نيز در نوشته­هاي آنان به چشم مي­خورد.

چاپ نخست کتاب «درآمدي بر بررسي­هاي امنيت» با شمارگان 1000 نسخه، 791 صفحه و به بهاي 21 هزار تومان از سوي انتشارات اميرکبير منتشر شده است.

 

 

سه‌شنبه 22 فروردين 1391 - 11:58


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری