دوشنبه 5 تير 1396 - 9:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

نگاهي به توليد کتاب در قطع جيبي از سوي انتشارات سوره مهر

 

انتشار کتاب در قطع جيبي قدمتي ديرينه دارد و اطلاع دقيقي در دست نيست که نخستين بار در کجا و توسط چه کسي کتابي در اين قطع منتشر شده است. برخي بر اين باورند که نخستين بار اصحاب کليسا، چند قرن پيش جزوه‌هاي‌شان را براي اينکه در جيب دعاخوانان روز يکشنبه جاي گيرد، در قطع جيبي منتشر کردند. در قرن بيستم اما ظاهرا اين فرانسوي‌ها بودند که به سال ۱۹۲۷ مجموعه داستان‌هاي پليسي «ماسک» را در اين قطع منتشر کردند و اين سري، از قديمي‌ترين کتاب‌هاي جيبي موجود هستند. کسي که با رويکردي ابتکاري به کتاب‌هاي جيبي هويت داد و باعث شد سهم قابل توجهي از توليدات بازار کتاب در اين قطع منتشر شود، هانري فيليپاچي بود. او بود که عنوان «کتاب جيبي» را براي اين سري از کتاب‌ها برگزيد. در سال ۱۹۵۳ وقتي ايده او به اجرا درآمد، قيمت کتاب‌ها در اين قطع نو ظهور (۵/۱۱*۱۶ سانتي متر) به يک چهارم قيمت پيشين آن رسيد. اين ايده با چنان اقبالي روبه‌رو شد که سالانه ۳۰ درصد بر تيراژ کتاب‌هاي جيبي افزوده شد و در سال ۱۹۶۱ که او درگذشت، سالانه قريب به ۱۴ ميليون نسخه کتاب جيبي منتشر ‌شد.

ايده‌ فيليپاچي بدين دليل تا اين اندازه موفق شد که در سال‌هاي پس از جنگ جهاني دوم، مردم اروپا به‌خاطر دست و پنجه نرم کردن با مشکلات عديده اقتصادي، سياسي و اجتماعي، رغبتي به مطالعه از خود نشان نمي‌دادند، اما انتشار کتاب‌هايي با بهاي ارزان مي‌توانست، زمينه‌اي براي اقبال مخاطباني که قدرت خريد کمتري داشتند به همراه بياورد.

به هرحال ارزان بودن، راحتي حمل و نقل و استفاده از آن‌ها و در نتيجه اقبال از اين نوع کتاب‌ها، رفته رفته ديگر ناشران را نيز به اين عرصه کشاند تا در دهه شصت و به خصوص هفتاد کتاب‌هاي جيبي انقلابي در صنعت انتشار کتاب پديد آورد. مخصوصا انتشارات پنگوئن با پيوستن به اين جريان سهم به‌سزايي در اوج گرفتن اين جريان داشت، تا آنجا که به قولي در دهه هفتاد قريب به ۱۲۰ ميليون نسخه کتاب جيبي در انگلستان منتشر شد. البته از دهه هشتاد ميلادي بنا به دلايلي رفته رفته انتشار کتاب‌هاي جيبي رو به افول نهاد.

در ايران نيز روشن نيست اولين بار کدام کتاب، توسط کدام ناشر به صورت جيبي منتشر شده است. البته شايد بتوان به نمونه‌هايي اشاره کرد که از قديمي‌ترين نمونه‌هاي کتاب‌هاي جيبي بوده و پيش از رونق گرفتن بازار اين دست کتاب‌ها در ايران منتشر شده‌اند. از نمونه‌هاي معروف آن مي‌توان به سري داستان‌هاي ح. م. حميد (حسينقلي مستعان) در سال ۱۳۱۹ اشاره کرد که داستان‌هايي با مضمون عاشقانه و حدودا ۸۰ تا ۱۰۰ صفحه در قطع جيبي بودند و به عنوان ضميمه مجله «راهنماي زندگي» (که مديريت آن را خود مستعان به عهده داشت) به صورت هفتگي و بهاي ۵ ريال منتشر مي‌شدند که تعداد آن‌ها قريب به بيست عنوان بود.

بگذريم، يکي از ابتکاراتي که سوره مهر در سال جاري با هدف آسانخواني و حمل راحت کتاب‌ها از سوي مخاطبان صورت داد، توليد و انتشار کتاب در قطع جيبي بود که به راحتي قابل حمل است و مخاطب مي‌تواند در فضاهايي همچون مترو، اتوبوس و ... نيز کتاب مطالعه کند و در کوله‌پشتي و کيف دستي نيز قرار بگيرد. البته در قطع جديد کتاب‌ها در شکل و شمايل خوب و با کيفيت بالا منتشر شده‌اند و از کاغذ مرغوب نيز استفاده شده است. در توليد اين کتاب‌ها هم سعي شده از جلد گالينگور (سخت) براي استحکام بيشتر جلد استفاده شود. همين تفاوت کتاب‌هاي منتشر شده از سوي سوره مهر با نمونه‌هاي قديمي کتاب در قطع جيبي را نشان مي‌دهد. عموما در گذشته براي اينکه قيمت کتاب‌ها پايين بيايد از کاغذهاي کاهي و غير مرغوب استفاده مي‌شد. به همين دليل کتاب‌ها خيلي زود از بين مي‌رفت.

انتشار رمان‌هاي سوره مهر در قطع جيبي با دو رمان «شب و قلندر» و «شباويز» منيژه آرمين کليد خورد. به تازگي هم سه رمان «شاه بي‌شين» نوشته محمدکاظم مزيناني، «گلسنگ» سيد هاشم حسيني و «تالار پذيرايي پايتخت» محمدعلي گوديني در اين قطع منتشر شدند. اين سه رمان جزو برگزيده‌هاي چند دوره گذشته جشنواره داستان انقلاب و جزو رمان‌هاي پرفروش سوره مهر هستند که در اين ميان «شاه بي‌شين» به چاپ ششم، «تالار پذيرايي پايتخت» به چاپ سوم و «گلسنگ» به چاپ دوم رسيده است. اين سه رمان جزو برگزيده‌هاي چند دوره گذشته جشنواره داستان انقلاب و جزو رمان‌هاي پرفروش سوره مهر هستند که در اين ميان «شاه بي‌شين» به چاپ ششم، «تالار پذيرايي پايتخت» به چاپ سوم و «گلسنگ» به چاپ دوم رسيده است.«شاه بي‌شين» نوشته محمدکاظم مزيناني رماني بر اساس زندگي محمدرضا پهلوي؛ آخرين شاه ايران، داراي نگاهي نو به زندگي اوست. قصه اين رمان از بيماري شاه آغاز شده و سپس با نگاهي به گذشته، از کودکي تا لحظه مرگ محمدرضا از زبان وي روايت مي‌شود. در واقع اين رمان به تمام حسرت‌هاي شاه نسبت به زندگي‌، همسر، گذر زمان و بلندپروازي‌هايش و شکست و ناکامي‌هايش اشاره دارد. رمان «تالار پذيرايي پايتخت» نوشته محمدعلي گوديني هم جلد اول از يک سه‌گانه است. داستان اين کتاب از ۶ بهمن سال ۴۱ همزمان با طرح انقلاب سفيد شروع و در خلال آن به جريان‌هاي روابط ارباب و رعيتي و انقلاب رعيت عليه ارباب اشاره مي‌شود.اين رمان پيش از اين در جوايز ادبي همچون جلال، کتاب سال، جايزه کتاب فصل، جايزه شهيد حبيب غني‌پور به عنوان اثر تقديري معرفي شده است. همچنين رمان «گل‌سنگ» نوشته سيدهاشم حسيني است که به بررسي وقايع سال‌هاي پاياني حکومت پهلوي و آغاز انقلاب اسلامي اختصاص دارد. داستان اين کتاب حکايت مأموريت سري اعضاي ساواک براي يافتن شخص رابطي است که اعلاميه‌هاي امام خميني(ره) را در بين کسبه بازار توزيع مي‌کند.

همچنين قرار است ديگر رمان‌هاي پرفروش سوره مهر نيز در ادامه در قطع جيبي منتشر شوند. تاکنون استقبال از قطع جيبي هم از سوي نويسندگان و هم مخاطبان خوب بوده است. منيژه آرمين که دو کتابش در قطع جديد نيز منتشر شده، با استقبال از اين طرح مي‌گويد: قطع جيبي باعث مي‌شود که خواننده جوان و نوجوان به راحتي کتاب را حمل کند و در اتوبوس، مترو و مسافرت به همراه خود داشته باشد. احساس مي‌کنم که استقبال خوبي از قطع جديد اين دو کتاب خواهد شد و از طرفي اين قطع، باعث ماندگاري بهتر کتاب خواهد شد.

 

دوشنبه 21 فروردين 1391 - 8:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری