جمعه 28 دی 1397 - 15:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

اميد زماني

 

به بهانه سالروز شهادت سيد مرتضي آويني

 

به بهانه سالروز شهادت سيد مرتضي آويني

 

سيد مرتضي آويني در شهريور ۱۳۲۶ در شهر ري به دنيا آمد. تحصيلات ابتدايي و متوسطهٔ خود را در شهرهاي زنجان، کرمان و تهران به پايان رساند. او از کودکي با هنر انس داشت. شعر مي‌سرود، داستان و مقاله مي‌نوشت و نقاشي مي‌کرد.

وي معماري را بعد از پيروزي انقلاب ايران (۱۳۵۷) بنا به ضرورت‌هاي انقلاب کنار گذاشت و به فيلم‌سازي پرداخت.

از اولين کارهاي او در گروه جهاد مي‌توان به مجموعهٔ شش‌روز در ترکمن صحرا، سيل خوزستان و مجموعهٔ مستند خان‌گزيده‌ها اشاره کرد.

گروه جهاد اولين گروهي بود که بلافاصله بعد از شروع جنگ به جبهه رفت. دو نفر از اعضاي گروه در همان روزهاي اول جنگ در قصر شيرين اسير شدند و نفر سوم، در حالي‌که تير به شانه‌اش خورده بود، از حلقهٔ محاصره گريخت. پس از يک هفته که خرمشهر سقوط کرد و گروه که تازه توانسته بود شکل دوباره به خود بگيرد، راهي منطقه شد. آن‌ها در جستجوي حقيقت ماجرا به خرمشهر و آبادان رفتند که سخت در محاصره بود. توليد مجموعهٔ حقيقت اين‌گونه آغاز شد.

کار گروه جهاد در جبهه‌ها ادامه يافت. عمليات والفجر هشت که شروع شد، گروه ديگر منسجم و منظم شده بود. همين شد که مجموعهٔ تلويزيوني روايت فتح در همان حال و هوا شکل گرفت و تا آخر جنگ هم ادامه پيدا کرد. آويني مي‌گويد «انگيزش دروني هنرمنداني که در واحد تلويزيوني جهاد سازندگي جمع آمده بودند، آن‌ها را به جبهه‌هاي دفاع مقدس مي‌کشاند، نه وظايف و تعهدات اداري. روح کارمندي نمي‌توانست در اين عرصه منشأ فعل و اثر باشد. گروه‌هاي فيلم‌برداري ما با همان انگيزه‌هايي که رزم‌آوران را به جبهه کشانده بود کار مي‌کردند... اين‌جا عرصه‌اي نبود که فقط پاي تکنيک و يا هنر درميان باشد.»

با پايان جنگ و در فاصلهٔ سال‌هاي پايان جنگ و تأسيس مؤسسهٔ روايت فتح، آويني نوعي فعاليت هنري‌- مطبوعاتي را تجربه کرد. او در اين دوره به سينما، هنر، فرهنگ واحد جهاني و مواجههٔ آن با مسائل مختلف فکر مي‌کرد. حاصل همهٔ آن فکر کردن‌ها، تحقيق‌ها و مباحثات، نوشته‌هايي است که از او به جا مانده. تأملاتي در ماهيت سينما که در فصل‌نامهٔ فارابي به چاپ رسيد و بعد مقالاتي با عناوين جذابيت در سينما، آينهٔ جادو، قاب تصوير، زبان سينما و... که از فروردين سال ۱۳۶۸ در ماهنامهٔ سوره منتشر مي‌شد. مجموعهٔ اين مقالات در کتاب آينهٔ جادو که جلد اول از مجموعهٔ مقالات و نقدهاي سينمايي اوست جمع آوري شد.

هرچند آشنايي با سينما در طول مدت بيش از ده سال مستندسازي و تجارب او در زمينهٔ کارگرداني مستند و به‌خصوص مونتاژ باعث شد که قبل از هر چيز به سينما بپردازد، ولي فکرها و حرف‌هاي او بيش‌تر از اين‌ها بود. او در کنار تأليف مقالات تئوريک دربارهٔ ماهيت سينما و نقد سينماي ايران و جهان، مقالات متعددي درمورد حقيقت هنر، هنر و عرفان، هنر جديد اعم از رمان، نقاشي، گرافيک، تئاتر، هنر ديني و سنتي، هنر انقلاب و... تأليف کرد که بيش‌تر آن‌ها در ماهنامهٔ سوره به چاپ رسيد. طي همين دوران در خصوص مباني سياسي‌- اعتقادي نظام اسلامي و ولايت فقيه، فرهنگ انقلاب در مقابله با فرهنگ واحد جهاني و موضوعات ديگر تفکر و تحقيق کرد تا بتواند جواب‌هايي براي همهٔ سؤال‌هايي که داشت پيدا کند.

اواخر سال ۱۳۷۰ موسسه فرهنگي روايت فتح به دستور آيت الله سيدعلي خامنه‌اي تأسيس شد تا به کار فيلم‌سازي مستند و سينمايي دربارهٔ دفاع مقدس بپردازد و تهيهٔ مجموعهٔ روايت فتح را که بعد از پذيرش قطع‌نامه رها شده بود، ادامه دهد. آويني و بقيهٔ گروه، سفر به مناطق جنگي را از سر گرفتند و طي مدتي کم‌تر از يک سال، کار تهيهٔ شش برنامه از مجموعهٔ ده قسمتي شهري در آسمان را به پايان رساندند و مقدمات تهيهٔ مجموعه‌هاي ديگري را دربارهٔ آبادان، سوسنگرد، هويزه و فکه تدارک ديدند. اگرچه مقارن با همين زمان، فعاليت‌هاي مطبوعاتي او نيز ادامه داشت.

شهري در آسمان که به واقعهٔ محاصره، سقوط و بازپس‌گيري خرمشهر مي‌پرداخت، از تلويزيون پخش شد، اما برنامهٔ وي براي تکميل اين مجموعه و ساختن مجموعه‌هاي ديگر باعروج ناگهانيش در اثر اصابت ترکش مين در روز بيستم فروردين ۱۳۷۲ در فکه ناتمام ماند.

شهادت

آويني روز بيستم فروردين ۱۳۷۲ در منطقه فکه بر اثر اصابت ترکش مين باقي مانده از جنگ ايران و عراق به فيض شهادت نائل شد.

مهم‌ترين آثاري كه به قلم شهيد سيد مرتضي آويني يا درباره وي منتشر شده، عبارتند از:

ـ مرتضي و ما / سيدمحمد آويني / كانون فرهنگي، علمي و هنري ايثارگران / 1373.

ـ مباني نظري هنر از ديدگاه شهيد آويني / گروه مطالعات فرهنگي و هنري شهيد آويني / موسسه انتشارات نبوي (قم) / 1373.

ـ استعارات تأويلي (پ‍ژوه‍ش‍ي‌ در ان‍دي‍ش‍ه‌ه‍اي‌ ادب‍ي‌ ش‍ه‍ي‍د س‍ي‍دم‍رت‍ض‍ي‌ آويني) / علي تاجديني / نشر ميثاق /1374.

ـ روايت محرم‏ / سيدمرتضي آويني / مؤسسه مطالعات و پژوهش‌هاي بازرگاني / 1374.

ـ همسفر خورشيد (يادنامه سالگرد شهادت سيدمرتضي آويني) / به كوشش علي تاجديني / مركز فرهنگي نشر قبله‏ / 1374.

ـ گنجينه آسماني (متن گفتارهاي مجموعه مستند روايت فتح‏) / سيدمرتضي آويني / كانون فرهنگي هنري ايثارگران و موسسه فرهنگي روايت فتح‏ / 1376.

ـ توسعه و مباني تمدن غرب / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1376.

ـ آينه جادو (جلد 1: مقالات سينمايي) / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1377.

ـ آينه جادو (جلد 2: نقدهاي سينمايي) / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1377.

ـ سينماي اشراقي حقيقت در نظر شهيد آويني / محمد مددپور / بنياد سينمايي فارابي / 1377.

ـ آغازي بر يك پايان‏ / سيد مرتضي آويني / نشر ساقي / 1378.

ـ آينه جادو (جلد 3: گفت‌وگوها، سخنراني‌ها و مقالات سينمايي) / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1378.

ـ امام (ره) و حيات باطني انسان‏ / سيدمرتضي آويني / روايت فتح‏ / 1378.

ـ فردايي ديگر (مجموعه مقالات‏) / سيدمرتضي آويني / برگ‏ / 1378.

ـ حلزون‌هاي خانه به‌دوش‏ / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1379.

ـ رستاخيز جان‏ / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1379.

ـ فتح خون‏ (روايت محرم‏) / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1379.

ـ مرتضي آيينه زندگي‌ام بود (گفت‏وگو با مريم اميني همسر شهيد سيدمرتضي آويني) / گفت‏وگو از مرتضي سرهنگي، هدايت‏الله بهبودي / كمان‏ / 1379.

ـ يك تجربه ماندگار (روايت فتح به روايت شهيد سيدمرتضي آويني) / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / ‏1379.

ـ با من سخن بگو دوكوهه‏ (گفتار متن برنامه روايت فتح‏) / سيدمرتضي آويني/ روايت فتح‏ / 1380.

ـ شهيد آويني (سيري در آثار) / حبيبه جعفريان‏ / كتاب صبح‏ / 1380.

ـ مركز آسمان‏ / سيدمرتضي آويني / روايت فتح‏ / 1380.

ـ لوح فشرده "با من سخن بگو دوكوهه" / مرتضي آويني / روايت فتح / 1381.

ـ حكومت فرزانگان‏ (مروري بر مباني حاكميت سياسي در اسلام‏) / سيدمرتضي آويني / موسسه فرهنگي هنري شهيد آويني و نشر غنچه / 1382.

ـ شهيد آويني / محسن جعفري مطلق‏ / مدرسه (دفتر انتشارات كمك آموزشي سازمان پژوهش و برنامه‏ريزي آموزشي) / 1382.

ـ معبري از نور / موسسه فرهنگي و هنري شهيد آويني / 1382.

ـ سيدمرتضي آويني (گوشه‏هايي از حيات سيد شهيدان اهل قلم‏) / سيد مصطفي زحمتكش‏ / فرانديش‏ / 1383.

ـ لوح فشرده "بر سيتغ جبال فتح" / سيد مرتضي آويني / روايت فتح / 1384.

ـ سفر به سرزمين نور / سيدمرتضي آويني / روايت فتح /1384.

ـ افلاكيان زمين‏ (جلد 14: سيدمرتضي آويني) / محمدحسين عباسي ولدي / نشر شاهد / 1384.

ـ بر ستيغ جبال فتح‏ (يادداشت‌هايي درباره فيلم‏هاي مستند سيدمرتضي آويني) / جهانگير خسروشاهي / روايت فتح‏ / 1384.

ـ لوح فشرده "پاتك چهارم" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1384.

ـ شهري در آسمان‏ / شهيد سيدمرتضي آويني / روايت فتح‏ / 1384.

ـ انديشه‌هاي شهيد مرتضي آويني / زهرا حسيني / انتشارات استرآباد (گرگان) / 1384.

ـ نسيم حيات‏ (گفتار متن فيلم‏هاي مستند) / سيدمرتضي آويني / نشر ساقي / 1384.

ـ لوح فشرده "دلباخته"/ سيدمرتضي آويني / 1384.

ـ لوح فشرده "شب عاشورايي" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1384.

ـ لوح فشرده "گلستان آتش" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1384.

ـ لوح فشرده "هنر خاكي" / موسسه فرهنگي هنري شهيد آويني / 1384.

ـ لوح فشرده "مرثيه" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1385.

ـ لوح فشرده "شهري در آسمان" / سيدمرتضي آويني/ روايت فتح/ 1385.

ـ لوح فشرده "يادي از آقاتقي" / سيدمرتضي آويني/ روايت فتح / 1385.

ـ لوح فشرده "حلبچه در آتش" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1385.

ـ لوح فشرده "آغازي بر يك پايان" / موسسه فرهنگي نرم‌افزاري آرمان (مشهد) / 1385.

ـ لوح فشرده "جلوه‌اي ديگر از نصرت خدا" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1386.

ـ لوح فشرده "ديدار" / سيدمرتضي آويني/ روايت فتح / 1386.

ـ لوح فشرده "پيران توپخانه" / سيد مرتضي آويني / روايت فتح / 1386.

ـ لوح فشرده "درخششي ديگر" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1386.

ـ لوح فشرده "دسته ايمان" / سيدمرتضي آويني/ روايت فتح / 1386.

ـ لوح فشرده "سيد اهل قلم" / نشر شاهد/ 1386.

ـ لوح فشرده "حضور الحاضر" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1386.

ـ لوح فشرده "يادي از گذشته‌هاي جنگ" / سيدمرتضي آويني/ روايت فتح / 1386.

ـ لاله‌اي در فكه / عبدالرحيم سعيدي‌راد / كتاب مسافر / 1387.

ـ لوح فشرده "به سوي معشوق" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1387.

ـ لوح فشرده "روايت شيدايي" / سيدمرتضي آويني / روايت فتح / 1387.

ـ نرم‌افزار چندرسانه‌اي "سيدمرتضي آويني" / نشر شاهد / 1387.

ـ لوح فشرده "مرتضي و ما" / كيومرث پوراحمد / روايت فتح / 1387.

 

همچنين در كارنامه‌ فيلم‌سازي شهيد سيدمرتضي آويني آثار؛ شش روز در تركمن صحرا؛ سيل خوزستان(1358)؛ خان گزيده‌ها (شش‌ قسمت ـ 1359)؛ مرد جهاد و شهادت (سه قسمت، 1359 ـ 1360)؛ خون بهاي بيداري؛ فتح خون (سه قسمت)؛ حقيقت (يازده قسمت، 1359 ـ 1360)،هفت قصه از بلوچستان(1360)؛ قيام لله؛ اقتصاد صلواتي (شش قسمت)؛ شيرمردان خدا (چهار قسمت ـ 1362)؛ كربلا، جنگ، مردم (سه قسمت ـ 1363)؛ ويژه‌برنامه والفجر 8 (1366)؛ روايت فتح (شصت و سه قسمت ـ 1364 ـ 1367)؛ مرثيه؛ آمريكا تزوير، تجاوز؛ نسيم حيات، رايحه انقلاب اسلامي در لبنان (سيزده قسمت)؛ قاصد مهرباني‌ها (هفت قسمت ـ 1368)؛ فراق يار نه آن مي‌كند كه بتوان گفت (دو قسمت ـ 1368)؛ انقلاب سنگ (شش قسمت)؛ با من سخن بگو دوكوهه (دو قسمت ـ 1369)؛ سراب (هفده قسمت ـ 1369)؛ سه نسل آواره (سه قسمت ـ 1371) و شهري در آسمان (شش قسمت ـ 1371) ديده مي‌شوند.

 

يكشنبه 20 فروردين 1391 - 13:34


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری