يكشنبه 30 مهر 1396 - 4:35
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان قم

 

تئاتر هست؛ سالن نيست!

 

گفتگو با کورش زارعي

کورش زارعي را با بازي نقش لابي در سريال يوسف پيامبر مي‌شناسند. او كه برادر بزرگتر حضرت يوسف در آن سريال معروف بود و با قوت از نقش خود دفاع كرد.

او بازيگر و کارگردان سينما و تئاتر است كه اين روزها نمايش «ماه معصوم» را در قم به روي صحنه برد. درباره اين نمايش و نگاه اين هنرمند برجسته به تئاتر آئيني مذهبي گفتگويي با ايشان داشته‌ايم که در ادامه مي خوانيد؛

با تشکر از اينکه وقتي را براي انجام اين گفتگو در اختيار ما گذاشتيد. چطور شد تصميم گرفتيد اين متن را کار کنيد؟

راستش سال‌هاست که دوست داشتم کاري براي حضرت معصومه(س) انجام دهم. به هر حال من به عنوان کسي که در شهر حضرت معصومه(س) زندگي مي‌کند براي اين که دين خود را به اين شهر و مردمش و حضرت معصومه(س) ادا کنم بايد نمايشي را با موضوع حضرت معصومه(س) و شهر قم به روي صحنه مي بردم. آرزويي بود که سالها با آن زندگي مي کردم تا اينکه بانو فاطمه معصومه (س) به اين خادم خود عنايت کردند و توفيق توليد نمايش ماه معصوم به بنده و همکاران در گروه تئاتر آئين را دادند. وقتي پيشنهاد توليد نمايشي با موضوع حضرت معصومه(س) را به دوست و برادر هنرمندم سيد حسين فدايي حسين دادم، ايشان نيز چون من با عشق پذيرفتند که نمايشنامه‌اي را به نگارش درآورند و پس از چند ماه نمايشنامه‌اي به رشته تحرير در آمد با عنوان ماه معصوم که الان روي صحنه است.

انگار قبلا تله تئاتر ماه معصوم توليد شده بود؟

بله. قبل از اينکه نمايشنامه ماه معصوم روي صحنه برود به صداوسيماي مرکز قم پيشنهاد ضبط تلويزيوني آن را داديم که آن‌ها استقبال کردند و ماه معصوم اول تله تئاتر شد و بعد به روي صحنه رفت. بايد اين توضيح را اضافه کنم که تله تئاتر ماه معصوم توانسته در جشنواره بين المللي تئاتر رضوي جايزه بهترين تله تئاتر و در جشنواره توليدات راديو و تلويزيون سراسر کشورها جوايز بهترين نويسندگي، بهترين کارگرداني، بهترين بازيگر زن، بهترين بازيگر مرد و جايزه بهترين تله تئاتر را دريافت كند.

چطور شد خود شما به عنوان بازيگر وارد اين کار شديد؟

از اول آقاي فدايي حسين اين نقش را با خصوصيات و جنس بازي بنده و براي من نوشته بود و از اول هم قرار بود که خود من اين نقش را بازي کنم.

نمايش‌هاي مذهبي ما چقدر در انتقال مفاهيم مذهبي مي‌توانند موفق باشند و آيا نمايش «ماه معصوم» آن بازخوردي را که شما انتظار داشته ايد در مخاطب نمايش تان داشته است؟

به هر حال تئاتر به عنوان يک رسانه قوي و تأثيرگذار، رسانه‌اي که ارتباط زنده و مستقيم با مخاطب خود دارد، مي تواند خيلي سريع و بي واسطه پيام و موضوع و محتواي درون خود را به بديهي‌ترين شکل ممکن انتقال دهد. معجزه اي که در سينما و تلويزيون کمتر رخ مي دهد، يعني امکان اين تبادل زنده و بي واسطه فرهنگي در آنها وجود ندارد. چرا که تئاتر امروز تئاتري است که با تماشاگر خود به مشارکت مي پردازد، مخاطب را در خود دخالت مي‌دهد و به عنوان يک عنصر فعال در طول نمايش همراهي او را با خود دارد.

وقتي شما مخاطب را در اثر خود مشارکت مي دهيد او احساس مي کند که صاحب اثر است. وقتي شما تماشاگر را در اثر خود دخالت مي‌دهيد، يعني به شعور او احترام گذاشته ايد و سعي نکرده‌ايد که خود را برتر و سرتر از او قلمداد کنيد. هنرمندان روشنفکر مابي که همچنان به شعار بي مايه معروف هنر براي هنر، اعتقاد دارند سالن هاي نمايش‌هايشان يا خالي از تماشاگر مردمي است و يا با زور بازيگران چهره و نامي سينمايي و تلويزيوني سعي مي کنند مخاطب را به سالن خود بکشند.

خدا را شکر من در اين چند سال توانستم به لطف خدا به اهدافي که در اين نوع نمايش ها دنبال مي کنم برسم و انتظاراتم در بازخورد نمايش‌هايم با مردم نتيجه بخش بوده است و توانسته‌ام زبان اجرايي نمايش‌هاي خود را در ارتباط با مردم پيدا کنم.

پس فکر مي کنيد نمايش‌هاي مذهبي در جذب مخاطب از نمايش‌هاي غيرمذهبي موفق‌تر هستند؟

بله، تماشاگر و مخاطبي که آثار مذهبي در حوزه تئاتر دارد، شايد در آثاري با موضوعات ديگر وجود نداشته باشد. ببينيد تماشاگر در آثار مذهبي فقط يک تماشاگر صرف نيست يا به عبارت ديگر فقط نيامده تا نظاره‌گر يک اثر تئاتري باشد بلکه او آمده است تا در يک مراسم آئيني حضور داشته باشد به بيان ديگر آمده تا به برپايي و شکوه اين مراسم آئيني عظمت ببخشد چرا که او خود را جزء آن مراسم مي‌داند و براي هر چه بهتر شدن آن مشارکت مي‌کند. اين همان بحث روز تئاتر است که در سئوال قبلي پاسخ دادم، يعني اينکه تماشاگر امروز تئاتر در دنياي مدرن خود را جزء اثر مي‌داند و در اجرا مشارکت مي‌کند، او نيامده تا صرفا فقط تماشاگر باشد و يک اثر نمايشي را ببيند و برود. او آمده است تا خود را با هنرمند يکي ببيند و يکي کند. در واقع اين رويکردي است که در پيدايش تئاتر در يونان و روم باستان وجود داشت.

اگر شما تاريخ تئاتر را مورد بررسي و مطالعه قرار دهيد مي‌بينيد در زمان پيدايش تئاتر در يونان و روم باستان که خاستگاه تئاتر در دنيا بوده، آثاري روي صحنه مي‌رفته که موضوع دين و مذهب داشته است و مردم به عنوان تماشاگر مي‌آمدند تا در اين مراسم آئيني و ديني مشارکت کنند. در واقع مردم در اين نوع تئاتر به خواسته‌هاي قلبي و آرزوهاي خود دست پيدا مي‌کردند. اين خواسته‌ها و آرزوهاي چيزي شبيه به نذر خودمان بوده است.

مي‌خواهم اين را بگويم که تماشاگر امروز ما هم در آثار نمايشي به اين ديدگاه رسيده است. وقتي تماشاگري در پايان اجرا به روي صحنه نمايش ما مي‌آيد و به دکور نمايش که ضريح حضرت رقيه(س) است دخيل مي‌بينند يعني چه؟ يعني اينکه تماشاگر به نقطه‌اي از باور رسيده که همان خاستگاه تاريخي خود را از نمايش مي‌خواهد. پس هرگاه هنرمند با باورها و مشکلات و معضلات مردم همراه بوده يا به عبارت ديگر هرگاه هنرمند براي مردم کارکرده و در مسير هموار کردن مشکلات جامعه و مردم حرکت کرده، مردم نيز با او همراه بوده‌اند و از اثرش استقبال کرده‌اند. اگر هنرمند براي مردم کار نکند مردم هم با اثرش همراهي نمي‌کنند و به ديدن نمايشش نمي‌روند شايد خالي بودن خيلي زياد سالن‌هاي نمايشي مؤيد همين مسئله باشد. در واقع نمايش‌هاي مذهبي پتانسيل خيلي خوبي براي جذب مخاطب و تربيت مخاطب در تئاتر دارد.

به نظر شما تئاتر مذهبي ما چقدر وامدار تعزيه است؟

خب البته بي تأثير نيست، اما اينگونه هم نيست که تئاتر مذهبي ما کلا وامدار تعزيه باشد. بلکه فقط از حيث موضوع و محتوا مي‌شود گفت که تئاتر مذهبي با تعزيه همراه است چرا که عناصر درام با تعزيه متفاوت است. اولين و مهمترين تفاوت آن را مي‌تواند در نوع نگارش و نوع گفتگوها پيدا کرد. تعزيه بر پايه نظم است و تئاتر يا درام بر پايه نثر و ديالوگ است. دومين تفاوت مهم ديگر اينکه در تعزيه شخصيت‌ها به دو دسته مشخص تقسيم مي شوند، گروهي اولياء يا مثبت و گروهي ديگر اشقياء يا منفي، اما در ساختار دارم پردازش کاراکترها فراتر از اين دسته‌بندي‌ها است. در واقع درام مذهبي فراتر از تعزيه حرکت مي‌کند، چرا که درام متناسب با شرايط و موقعيت‌هاي بوجود آمده اجتماعي در جريان است و سعي مي کند خود را با شرايط روز جامعه تطبيق دهد.

وضعيت اجراي تئاتر در قم را چگونه ارزيابي مي کنيد؟

به قول يکي از دوستان، در قم تئاتر هست اما فضاي اجرا و سالن تئاتر موجود ندارد. در استان هاي ديگر کشور فضاي اجرا و سالن وجود دارد اما تئاتري نيست. تو خود بخوان حديث مفصل از اين مجمل.

 

 

شنبه 19 فروردين 1391 - 9:15


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری