سه‌شنبه 6 تير 1396 - 9:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

ميلاد بهاري

 

اولويت سوره مهر پرداختن به مباحث انديشه‌اي انقلاب باشد

 

گفتگو با دکتر عماد افروغ؛ استاد دانشگاه و نماينده مجلس هفتم

انقلاب اسلامي ايران که در بهمن ماه سال 57 متولد شد، در عين داشتن اهداف سياسي و اجتماعي، نگاه خاصي به تمدن و جهان بيني اسلامي داشت. به بيان ديگر انقلاب 57 بيش از هر چيز يک انقلاب فرهنگي و به تعبير شهيد دکتر بهشتي «انقلاب ارزش‌ها» محسوب مي‌شود. چه اينکه اين انقلاب از همان ابتدا رسالت ترويج فرهنگ و ارزش‌هاي اسلامي درسطح جامعه و همچنين در سطح منطقه و جهان  بر عهده گرفت و در اين مسير گام برداشت. به تبع ناشران به عنوان مهم‌ترين بازوي فرهنگي هر نظامي نقش مهمي در زمينه ترويج ارزش‌هاي جامعه‌اي که در آن فعاليت مي‌کنند بر عهده دارند. به هر حال ناشر به عنوان انتشار دهنده افکار نويسندگان، بايد در خدمت نيازها و ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي جامعه  و بالندگي کشور باشد. انتشارات سوره مهر به عنوان بازوي انتشاراتي حوزه هنري سازمان تبليغات، از همان بدو تاسيس نقش مهمي در ترويج و تبيين رسالت دفاتر حوزه هنري ذيل همان رسالت اصلي حوزه هنري در ترويج، تبليغ و نشر ارزش‌هاي انقلاب اسلامي و دفاع مقدس بر عهده گرفت. با دکتر عماد افروغ استاد جامعه شناسي دانشگاه تربيت مدرس و نماينده سابق مجلس در باره رسالت اجتماعي ناشران و همچنين رسالتي که برعهده انتشارات سوره مهر است گفت‌وگويي داشته‌ايم که مي‌خوانيد.

 

به عنوان اولين سوال فکر مي‌کنيد يک ناشر چه رسالت اجتماعي برعهده دارد و چگونه بايد اين رسالت را به سرانجام برساند؟

رسالت يک ناشر به گونه‌اي ذيل رسالت يک نويسنده، در کنار رسالتي ديگر، تعريف مي‌شود؛ اين همان رسالتي است که نويسنده دارد. نويسنده بايد در قبال نيازهاي جامعه خودش مسئوليت داشته باشد و در قبال فرهنگ و تاريخ و رشد و شکوفايي و بالندگي جامعه‌اش به طريقة اولي همان رسالت را ناشر هم دارد. با اين تفاوت که ناشر رسالت ديگري هم دارد و آن نشر افکار نويسنده است و اين نشر مسئوليتي جديد را رقم مي‌زند که به گونه‌اي در اجزاي مختلف متجلي مي‌شود؛ يعني هم بايد سرمايه‌گذاري کند هم بازاريابي کند هم در قبال وضعيت ساختاري و مميزي حوزة نثر در کشور جواب‌گو باشد. اين همان رسالتي است که يک نويسنده دارد و در حد پايين‌ترش يک ناشر هم دارد. به هر حال بايد در خدمت نيازها و ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي جامعة خودش و بالندگي کشورش باشد. توقع نداريم و صحيح هم نيست که يک نويسنده يا يک ناشر به ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي جامعه خودش نگاهي محافظه‌کار داشته باشد و نگرشي انتقادي نداشته باشد. قرار نيست نويسنده صرفاً بازتاب‌دهندة وضع موجود باشد. ممکن است برخي از اين ارزش‌ها ارزش‌هاي مطلوبي باشد. بايد بازتوليد کند و عمق ببخشد. ممکن است ارزش‌هاي يک جامعه ارزش‌هاي بازدارنده‌اي باشد. مسلم است بايد با آن‌ها مقابله کند.

 وضعيت موجود ممکن است هم جنبة مثبت و هم جنبه منفي داشته باشد. بايد بکوشد جنبة مثبت جامعه عمق و بسط بيشتري پيدا کند. ناشر بايد در خدمت بالندگي انديشه و خلاقيت فکري نويسنده هم باشد. بايد به اين مسئله توجه شود که نويسنده در صورتي نويسنده است که خلاقيت و نو‌آوري داشته باشد و مسلم است که ناشر هم بايد توجه کافي به اين خلاقيت و نو‌آوري داشته باشد. نويسنده چيزهايي را مي‌بيند که ممکن است ديگران نبينند يا ابتکاراتي از خود به خرج دهد که ممکن است ديگران فاقد اين ابتکارات باشند. ناشر نبايد صرفاً در چارچوب وضع موجود و واقعيت‌ها نويسنده را تعريف کند. يک نويسندة خوب با خلاقيت و ابتکارش تعريف مي‌شود. ناشر هم بايد توجهي به اين خلاقيت و ابتکارات داشته باشد.

انتشارات سوره مهر به عنوان بازوي انتشاراتي حوزه هنري سازمان تبليغات تشکيل شد و از همان ابتدا رسالتي را براي خود تعريف کرد و آن اين است که در خدمت آرمان‌هاي انقلاب اسلامي در وهله اول و دفاع مقدس  که ذيل آرمان‌هاي انقلاب اسلامي است در وهله دوم باشد. فکر مي‌کنيد سوره مهر چقدر توانسته در اين زمينه موفق عمل کند؟

اين رسالتي کاملاً صحيح و به‌جا است. اگر بخواهيم از لحاظ اجتماعي و حتي خلاقيت‌هاي فردي به دفاع مقدس نگاه کنيم، دفاع مقدس يادآور ارزش‌هاي فاخر و برجستة فرهنگي و تاريخي و معطوف به نوآوري است؛ يعني هم جنبة اجتماعي قابل توجهي دارد و هم جنبة فردي شايسته‌اي. سورة مهر تا کنون در زمينة بازتوليد برخي از اين مضامين موفق بوده است.

به نظرتان در چه مضاميني سوره مهر موفق عمل کرده است؟

سوره مهر در زمينه توليد و انتشار رمان و خاطرات. که مربوط به سطحي از دفاع مقدس است، موفق بوده است. ولي بنده معتقدم در خصوص دفاع مقدس هنوز لايه‌هايي هست که مي‌شود پوشش داده شود.

چه لايه‌هايي هست که به نظر شما بايد بيشتر مدنظر قرار گيرد؟

 يکي از اين لايه‌ها مربوط به عقبة دفاع مقدس نوع نگاه مردم به دفاع مقدس و شهدا و رزمندگان و ايثارگران؛ در شرايط فعلي و چه در دوران جنگ؛ چيزي شبيه کتاب «دا» ولي من فکر مي‌کنم اين نوع نگاه که در کتاب «دا» تجلي پيدا کرد قابليت بحث دارد و نبايد فقط به کتاب «دا» بسنده شود؛ نگاهي که صرفاً در خط اول تعريف نمي‌شود و به کساني که تجربة جنگ داشتند مربوط نمي‌شود. مربوط به پشت جنگ و سنگرهاي دفاع مقدس مي‌شود؛ چه در دوران جنگ چه در شرايط فعلي، يعني دوره‌هايي که از جنگ فاصله گرفتيم و هنوز خاطرات و نوستالوژي‌هايي به جنگ در اذهان اقشار مختلف نقش بسته.

نکته دوم که من فکر مي‌کنم مي‌تواند مرتبط به رسالت عمومي سورة مهر باشد اين است که دفاع مقدس ذيل انقلاب اسلامي تعريف مي‌شود. ابعاد مختلف تاريخي و نظري انقلاب اسلامي جا براي کار کردن دارد. من الان با نسلي سروکار دارم که چندان شناختي از انقلاب اسلامي ندارند. خوب چه کسي بايد متولي ابعاد انديشه‌اي و نظري انقلاب اسلامي باشد، حالا چه ابعاد معطوف به خاطرات مردم از انقلاب اسلامي چه ابعاد نظري و انديشه‌اي آن. يعني رسالتي که سورة مهر در مورد دفاع مقدس دارد مي‌تواند بازتاب‌دهندة خاطرات نوستالوژي باشد. همين توجه و حساسيت را به انقلاب داشته باشد و علاوه بر آن در خصوص نظريه‌پردازي و ابعاد انديشه‌اي انقلاب اسلامي کاري انجام شود. فکر مي‌کنم کسي که به نمود و بازنمايي بخشي از انقلاب اسلامي پرداخته به طريق اُولي مي‌تواند به بازتوليد بخش زيرين انقلاب اسلامي ـ يعني بخش فلسفي، کلامي، فقهي، و انديشه انقلاب اسلامي ـ هم بپردازد. اين يک ضرورت است. بايد انقلاب اسلامي را همچون پروژه‌اي باز نگه داريم تا نسل‌هاي جديدي که انقلاب را از نزديک حس و درک نکردند بتوانند اين لايه‌هاي متفاوت را کشف کنند. اگر جوان امروزي بخواهد انقلاب را کشف کند، يک روش براي کشف انقلاب رجوع به آثار فاخر است؛ آثاري که هم ابعاد رفتاري و هم نمادين انقلاب را بيان کند و هم تداعي‌کنندة آن لايه‌هاي انديشه‌اي و فلسفي و کلامي و فقهي انقلاب اسلامي باشد.

بنابراين از ديد شما سوره مهر بايد در زمينه ترويج و انتشار مباحث انديشه‌اي و نظري انقلاب اسلامي سرمايه‌گذاري بيشتري داشته باشد؟

من احساس مي‌کنم سورة مهر مي‌تواند در اين زمينه سرمايه‌گذاري کند و دير يا زود بايد اين سرمايه‌گذاري را بکند. براي اينکه هر چه از زمان جنگ فاصله مي‌گيريم به‌تدريج برخي از خاطرات دفاع مقدس از اذهان پاک و محو مي‌شود. چيزي که مي‌تواند اين ذهنيت را که بايد به خاطرات دفاع مقدس برگرديم تقويت مي‌کند، ابعاد انديشه‌اي و نظري انقلاب اسلامي است. اميدوارم با جدّيّت بيشتري اين مهم در دستور کار قرار بگيرد. الان بخشي از سؤالاتي که به گونه‌اي براي جوان امروز مطرح است سؤالات دربارة به چيستي و ماهيت انقلاب اسلامي است.

 

چهارشنبه 16 فروردين 1391 - 9:19


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری