پنجشنبه 30 آبان 1398 - 2:53
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

لبخند سعدي

 

لبخند سعدي / طنزآوري در غزل‌هاي سعدي   

تاليف :‌ اسماعيل اميني

چاپ و شمارگان : اول 90- 3000 نسخه      

ناشر : سوره مهر

 

نويسنده كتاب در ابتداي مقدمه اثر خود بيان مي‌كند كه براي سخن گفتن از طنزآوري سعدي قصد ندارد منابع نظري طنز را ورق بزند و تعريف‌هاي گوناگون طنز را بازنويسي كند و از ميان انبوهي سخن در باب طنز ، يكي را بر ديگري ترجيح بدهد . اسماعيل اميني ادامه مي‌دهد كه در كتاب خود  « لبخند سعدي » بيش از هرچيز درباره همان « تلخ عيشي » كه در بيت آغازين مقدمه خود آورده تامل كرده است.

چو تلخ عيشي من بشنوي به خنده درآي

كه گر به خنده درآيي جهان شكر گيرد

 اميني چندان كه در بررسي‌ جلوه‌هاي طنز در مثنوي معنوي نيز دريافته كه همه طنزهاي ارجمند در نهايت وضع ناگوار انسان در جهان را بيان مي‌كند . وي يادآور مي‌شود كه« تلخ عيشي سعدي بيچاره» اصل ماجراي طنزآوري سعدي در غزل‌هاست . انسان در جهان پر از تلخي و تناقض و تلاطم ، در آرزوي آرامش و خلوت و كاميابي است ،‌ براي دستيابي به آرزوهايش ، با خوش خيالي مي‌كوشد و اسباب عيش و آرام فراهم مي‌آورد اما هنگامي كه مي‌خواهد با آسودگي از آنچه مهيا ساخته ، لذت ببرد ، طوفان مي‌وزد ، زلزله مي‌شود ، سيلاب مي‌آيد ، جنگ در مي‌گيرد ،‌ محتسب فرا مي‌رسد  رقيب مزاحم مي‌شود ، بيماري و فقر و پيري مي‌رسد و ... ابر و باد و مه و خورشيد و فلك ، همدست مي‌شوند تا نگذارند آب خوش از گلوي بني آدم پايين برود. اين است كه وضعيت انسان در اين جهان آميزه‌اي است از « تلخ عيشي » و « بيچارگي » . اسماعيل اميني بيان مي‌كند كه سعدي به اين وضعيت مضحك انسان آشناست و براي رهايي از آن به طنز روي آورده است . اميني ادامه مي‌دهد كه وقتي سخن از طنزآوري سعدي است ، اغلب به گلستان و بوستان اشاره مي‌شود و از غزل سعدي چندان سخني به ميان نمي‌آيد ، وي برآنست كه مخاطبان خوكرده با حكايت‌گويي و تيپ‌سازي ، براي دريافتن ظرافت‌هاي طنز بيش از هر چيز به نتيجه حكايت توجه دارند و شيوه سخن ، كنايات ، ارجاعات و اشارات و نكات پوشيده و فضاسازي طنز ، كمتر مورد توجه ايشان است ، حال آنكه بسياري از نمونه‌هاي ارجمند طنز با همين هنروري‌ها شكل مي‌گيرد به ويژه در شعر سعدي كه زيباترين جلوه‌گري هاي ظرفيت‌ها و ظرافت‌ها زبان را در آن مي‌توان يافت .

در يكي از غزل‌هاي سعدي در كتاب حاضر مي‌خوانيم :

چه خوشست بوي عشق از نفس نيازمندان

دل از انتظار خونين دهن از اميدخندان

مگر از هر دو چشمش همه عمر بسته باشد

به ورع خلاص يابد ز فريب چشم بندان

نظري مباح كردند و هزار خون معطل

دل عارفان ببردند و قرار هوشمندان

سركوي ماه‌رويان همه روز فتنه باشد

ز معربدان و مستان و معاشران و رندان

اگر از كمند عشقت بروم كجا گريزم

كه خلاص بي تو بندست و حيات بي تو زندان

اگرم نمي‌پسندي مدهم به دست دشمن

كه من از تو برنگردم به جفاي ناپسندان

نفسي بيا و بنشين سخني بگوي و بشنو

كه قيامتست چندان سخن از دهان خندان

اگر اين شكر ببينند محدثان شيرين

همه دست‌ها بخايند چو نيشكر به دندان

همه شاهدان عالم به تو عاشقند سعدي

كه ميان گرگ صلحست و ميان گوسفندان

لبخند سعدي به نگارش اسماعيل اميني در چاپ اول خود با شمارگان 2500 نسخه و با قيمت 8300 تومان توسط انتشارات سوره‌مهر به چاپ رسيده است.

 

 

سه‌شنبه 15 فروردين 1391 - 10:15


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری