شنبه 28 مرداد 1396 - 16:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان بوشهر

 

آسيب شناسي نماز

 

انسان درمسير زندگي خويش لحظاتي شيرين و به ياد ماندني را تجربه مي كند كه شيريني آن هميشه در كام و وجودش ماندگار است از بين تمام اين لحظات، شيرين ترين لحظات يك مؤمن واقعي لحظاتي است كه با خداي بي نياز به خلوت نشسته و به راز و نياز و عبادت با حضرت حق مي پردازد.

 لحظه نماز با شكوه ترين لحظه  ارتباط انسان سرا پا نياز به وجود مطلق بي نيازاست . در حقيقت آن لحظه نوراني فرصتي است طلايي كه خداوند مهربان برما منت نهاده و از سر لطف و محبتي كه به بندگانش دارد آن را در اختيار ما قرار داده تا در آن فرصت زيبا بتوانيم قلب و جان خود را از عالم طبيعت و خاك جدا نموده و روحمان را به عالم بالا پروازداده و در سايه اين پرواز ملكوتي به جان خود جلا و صفا بخشيم.

نماز ياد و ذكر خداست. نماز تسلي بخش و آرامش گر دلهاي مضطرب و خسته و مايه صفاي باطن است. دراين ميان در جامعه اسلامي  افرادي را مي بينيم بويژه جوانان و نوجوانان  كه كم كم از نماز فاصله  گرفته و به جرگه غافلان در مي آيند لذا بر خود فرض ميدانم نگاهي  گذرا بر ويژگي هاي جوانان سپس وارد مقوله غفلت آنان از نمازشوم:

دربررسي نظرات و ديدگاههاي روانشناسي به تعاريف متفاوتي از دوره جواني و نوجواني برمي خوريم. مجموع يافته هاي تعاريف نشان مي دهد كه نوجواني و جواني از ديدگاه روانشناسان دوره هايي است كه فرد در آنها داراي جنبه هاي افراطي و اغراق آميز درسلوك رفتار، توفان وفشارجسماني، بحراني ترين دوران زندگي، مرحله دگرگوني ژرف شخصيتي، نابساماني در ساختار فيزيولوژيكي، بحران خود شناسي، مشكل اجتمايي شدن، مساله جنسي، بيماريهاي رواني و مانند آنهاست .

 اسلام نيز اين دوره را (سكرالشباب)تعبير مي كند كه بيانگر درهم بودن انديشه ها و عقايد زمان قدرت نيروي بدني شور وتوان و....مي باشد. بنابراين عوامل  متعددي در باورمندي جوانان نقش بازدارنده اقامه نماز دارد  كه ناشي از چند عامل عمده  است كه مختصرا  به  آنها اشاره مي كنيم:

1-  نقش منفي محيط خانواده مثل رفاه زدگي وتجدد، عدم هماهنگي گفتار وكردار بزرگسالان وبي توجهي والدين

2-       نقش منفي محيط آموزشي

3-       نقش منفي محيط اجتماعي (تسامح وتساهل درجامعه،بد حجابي و.....)

4-       نقش منفي مربيان ديني و پرورشي

5-     نقش منفي گروه همسالان .بسياري از غفلتها از مسائل مذهبي ناشي از مجالست با افراد غافل ميباشد به طوري كه گفته اند :نقش گروه همسالان آنقدر جدي است كه گاهي مي توان انديشه اي را واژگون كند وحتي در اين افراد واعتقادات آنها اثر مي گزارد  كه درروايت(الشهر علي خليه القرينه )و چه بسيارند افرادي كه بر اثر مباشرتهاي گروه دوستان به بيراهه وفساد كشانده شده اند

6-       نقش منفي رسانه هاي تبليغاتي احزاب سياسي (توسط شبكه هاي ماهواره اي و اينترنت)توسعه دامنه تاثيرگزاري مطبوعات وسينما ومشكلات اقتصادي وبروز اختلاف ميان احزاب وتشكلهاي سياسي مي تواند ارزشهاي ديني و بنيانهاي اعتقادي جامعه را تحت تاثير قرار داده وآسيب پذير سازد

7-       عدم آگاهي و بينش كافي از فرايض مذهبي ،بخصوص نماز

8-       سستي و تنبلي   

 

آسيب‌هاي ناشي از غفلت از نماز :

1- ابتلا به تنگي معيشت دردنيا : خداوند در سوره طه  آيه 124مي فرمايد (ومن اعرض عن ذكري فان له معيشه ضنكا)

هركس ازياد من اعراض كند همانا در دنيا معيشتش تنگ مي شود و همه ميدانيم كه از بارزترين مصاديق ذكر در دين مبين اسلام (نماز) است. علامه طباطبايي در تفسير اين آيه در الميزان مي گويد اگر خداوند فرمود كسيكه از ذكر من اعراض كند معيشتش تنگ ميشود براي اين است كه كسي كه خدا را فراموش كند وبااو قطع رابطه نمايد ديگر چيزي غيراز دنيا نمي ماند كه به او دل ببندد وآن را يگانه خود قرار دهد درنتيجه همه كوششهاي او منحصر در دنيا مي شود و فقط به اصلاح زندگي دنيايش مي پردازد و روزبروز آن را توسعه بيشتري داده و به تمتع ازآن سرگرم مي شود واين معيشت او را آرام نميكند چه كم باشد چه زياد براي اينكه هرچه ازآن بدست آورد به آن قانع نگشته و به آن راضي نميشود و دايما تشنگي اش به جايي منتهي شود.پس چنين كسي دايما در فقر وتنگي بسر مي برد.

 2- حضور در محافل غيرارزشي

 3- گرفتار شدن در دام شهوات

 4- تبعيت از راه شيطاني در جامعه .                                  

5-  دست وپازدن در درياي شك وترديد

 6- قطع ارتباط با عالم ديني و يا فرد مذهبي .

از جمله مواردي كه دشمنان انقلاب اسلامي به دنبال آن هستند قطع ارتباط جوانان با علماي دين است . مستر همفر جاسوس كهنه كار انگليسي مي نويسد، بايد اساس هر گونه نماز جماعتي را با اشاعه اتهامات به ائمه جمعه و جماعات بر هم زد و ازاستقبال مردم از آن كاست مخصوصا لازم است دلايلي بر فسق وفجور امام جماعت ارائه داد تا هر گونه رابطه اي بين امام وماموم با سوئ ظن و دشمني با او از ميان برد .

آسيبهاي فراوان ديگري نيز برسر راه غفلت كنندگان از نماز وجود دارد كه به علت محدوديت و رعايت اختصارازآنها صرف نظر مي كنيم وبه نتيجه گيري وپيشنهاد اين مختصر مي پردازيم .

امروزه بيش از هر زمان ديگر  نيازمند تفكر وانديشه در باره اتخاذ مناسب ترين وموثرترين وروشهاي پرورش وتقويت احساس مذهبي ورفتارهاي خداجويانه در ميان شكوفه هاي حيات وسرمايه هاي راستين جامعه فرداي كشور اسلامييمان هستيم تا آنها را از گزند طوفانهاي سهمگين بي اعتقادي وبي بندوباري حفظ كرده واز آسيبهاي غفلت از معنويات به ويژه نماز مصون داريم .

اهميت تقويت احساس مذهبي براي نسل ما در عصر حاضر به چند دليل است :

1-    گسترش خطر اعتياد به همه صورتهايش در جهان

2-    گسترش آلودگي در جهان امروز

3-    تبليغات زهرآگين خصم در عصر جهاني بويژه در سركوبي اسلام

4-    سوء استفاده از مذهب پذيري مردم و القائات  وارونه هر اسم مذهبي

5-    وجود دو راهي و شك و ترديدهاي ناشي از ايسم‌هاي  موجود درجهان

6- وجود تمايل به بي قيدي ها واحساس رهايي از همه آنچه تحت عنوان قيدي است وبه همين ترتيب نياز به تعديل خود پرستي‌ها و خودمداري‌هاي بشر امروز وايجاد قيد وكنترل براي سراي نفس انسان، بحث خود را در كلامي از استاد قرائتي خلاصه ميكنم ، ايشان مي فرمايد :حقيقت آن است كه در كارمعرفي نماز كوتاهي هاي زيادي شده است ونتيجه انكه نماز هنوز جايگاه شايسته خود را حتي در نظام اسلامي بدست نياورده است . اين مسئوليت سنگين بر دوش دانشوران وآشنايان به معارف اسلامي است كه نماز را به همه وبخصوص به نسل جوان بهتر وگويا تر بشناساند. ازكودك دبستاني تا پژوهشگر دوره هاي عالي، هريك به فراخور ذهن ومعرفت خود مي تواند درراه شناختن نماز ورازهاي آن قدم هايي بردارند و با  ناشناخته هايي آشنا شوند، حتي عرفاي بزرگ نيز براي ساكنان وادي معرفت،اسرار الصلاه نوشته وآموخته اند.

پيشنهادات و راهكارهاي عملي:

1-       آموزش مربيان در رابطه با نحوه برخورد با دانش آموزان و جذب آنها به نماز

2-       برگزاري كلاسهاي آموزش خانواده با موضوع نماز و چگونگي جذب جوانان به نماز

3-     جوان در برابر تحميل تجربه بزرگسالان به او حساس و موضع گيراست،بنابراين آنان بايد بجاي تكرار واگويي تجربه هاي خود خواستار دريافت يافته هايي از تجربه هاي جوان وبحث وگفتگو پيرامون آن باشند

4-       تاليف و معرفي كتب سودمند كه مورد علاقه جوانان نيز باشد

5-       بررسي وشناخت عوامل جاذبه و دافعه وبكار گيري آنها

6-       پرهيز از سختگيري هاي بيجا وغير منطقي

7-       برقراري ارتباط صميمي بين دونهاد خانه و مدرسه وهماهنگ نمودن روش تربيتي در اين دو كانون

8-       گوش دادن به سوالات دانش آموزان وپاسخ به شبهاتهاي القا شده با حضور صاحب نظران در مدرسه يا روحانيون

9-       هماهنگ كردن گفتار وكردار درخانه ومدرسه توسط اوليا ومربيان

10-   گنجاندن آثار واسرار نماز در كتب درسي

11-   پرهيز ازهرگونه برخورد قهرآميز واجباري يا تحكمي با جوان براي اقامه نماز

12-   تنوع بخشيدن به برنامه هاي تبليغاتي درمورد نماز جهت جذب سليقه هاي مختلف

13-   تبليغ نماز به شيوه و روشهاي نوين

14-   توجه به معنويت در تمام اجزاي نماز

15-  بهره گيري ازروشهاي علمي خصوصا ازطريق تكريم وتشويق نوجوانان و جوانان

16-   انطباق علم وعمل ورفتار وكردار مسئولين ومبلغين ديني

17-   توجه به مباني علمي نماز در كتب نماز

18-   استفاده از فيلم ، تمثيل وادبيات، جهت تشويق دانش آموزان به نماز

19-   استفاده از هنر براي ترسيم زيبايي دين.                                                   

 

منابع :

1- تفسيرالميزان علامه طباطبايي                                                                               

2- قرآن كريم

 

 

محقق : حسين شيخي

رئيس اداره تبليغات اسلامي شهرستان ديلم

 

سه‌شنبه 8 فروردين 1391 - 13:30


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری