پنجشنبه 2 شهريور 1396 - 2:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان اصفهان

 

سفر از ديدگاه اسلام و آداب سفر

 

 

نوروز،فروردين جانهاست و بهار ايمانها و طراوت انديشه هاو شکوفايي شکوفه هاي بيداري و آگاهي و اراده و تصميم و ايثار.عيد ايرانيها بابهار طبيعت مي آيد. نوروز ؛روزجديد، در اين بهار چه رازي نهفته است ؟چه اسراري در دل اين نو شدن وجود دارد؟

بهار فصل رويش گلهاست ، گل در فرهنگ و قاموس ما سمبل عشق و محبت است که در فصل بهار، دلهاي عاشق را شکوفا مي کند و با نسيم همراه است ، اين نسيم همان نسيم بهشتي يا باد صبا است ، نسيم يعني چه ؟وقتي نسيم مي وزد غنچه بسته را شکوفا ميکند، ماهم بايد پا به پاي طبيعت به پيش برويم ، براي گشودن گره ها و رفع غمها و غصه ها. بياييم با تحويل نوروز امسال ، خانه دلهايمان را بزرگتر کنيم ، درها را باز کنيم ، نگذاريم دخترک يتيم پشت در تنها بماند و چشم محتاجي به در خانه ما خشک شود نوروز همان روزي خواهد بود که سفره هفت سين ما در خانه هاي مردم مظلوم فلسطين و غزه ، مصر ، تونس ، يمن، ليبي و همه کشور هاي اسلامي همراه با نابودي جنايتکاران و سران و حکام ستمکار به ويژه امريکا و اسرائيل ، پهن شود .

شايد نوروز حقيقي کمي ديرتر تحويل شود اما حتماً تحويل خواهد شد و با آمدنش اهالي بهار جشن خواهند گرفت .

ملت خداجوي ايران هنگام سال تحويل در کنار امامزادگان گلزار شهدا؛ دست به سوي آسمان بلند خواهند نمود و براي سربلندي اسلام و مسلمين درسراسر جهان به ويژه سلامتي و طول عمر ولي امر مسلمين جهان حضرت آيت الله امام خامنه اي(مد ظله العالي)دعا خواهند نمود و بارديگر با شهداي عزيز و امام شهيدان حضرت امام خميني (ره)عهد و پيمان خواهند بست ، تا همچون گذشته پشتيبان ولايت فقيه و پيروآرمانهاي مقدس شهدا باشند و با بصيرت کامل با علي زمان (مقام معظم رهبري ) بمانند .

 

«قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُروا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ

هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ » ( سوره آل عمران آيه 137، 138 )

پيش از شما مللي بودند و رفتند در اطراف زمين گردش كنيد تا ببينيد چگونه عاقبت هلاك شدند آنان كه وعده خدا را تكذيب كردند اين حجت وبيان براي عموم مردم وراهنما و پندي براي پرهيزگاران است .

آثاري که در نقاط مختلف زمين از دوران هاي قديم باقي مانده است اسناد زنده وگوياي تاريخ هستند و ما قبل از تاريخ مدون از آنها بهره‌مند مي شويم آثار به جا مانده از گذشتگان و پيشينيان از قبيل اشکال و صور و نقوش ، تفکرات وقدرت و عظمت و يا حقارت آن اقوام را به ما نشان مي دهد در صورتي که تاريخ فقط حوادث و قوع يافته و تصاوير خشک و بي روح آنها را مجسم مي سازد. آري ويرانه کاخ ستمگران و بناهاي شگفت انگيز اهرام مصر و برج بابل و کاخ هاي کسري و آثار تمدن قوم سبا و صدها نظاير آن بناها که در گوشه وکنار جهان پراکنده اند هر يک در عين خاموشي هزار زبان دارند وسخن ها مي گويند اينجاست که شاعران نکته سنج هنگامي که در برابر خرابه هاي اين کاخ ها قرار مي گرفتند تکان شديد در روح خود احساس کرده واشعار شور انگيزي مي سرودند. مطالعه يک سطر از اين تاريخ هاي زنده معادل مطالعه يک کتاب قطور تاريخي است و اثري که اين چنين مطالعه اي در بيداري روح و جان بشر دارد با هيچ چيز ديگري برابري نمي کند زيرا وقتي که در برابر آ ثار گذشتگان قرار مي گيريم گويا ويرانه ها جان مي گيرند و استخوان هاي پوسيده زير خاک قوي و محکم مي شوند و جنب و جوش پيشين خود را آغاز مي کنند اما وقتي بار ديگر نگاه مي کنيم همه را خاموش و فراموش شده مي بينيم. مقايسه اين دو حالت نشان مي دهد که افراد خودکامه چه کوتاه فکرند که براي رسيدن به هوس هاي زودگذر به هزاران جنايت آلوده مي شوند. اين گونه است که خداوند در قرآن مجيد دستور مي دهد تا مسلمانان در روي زمين به سيروگردش بپردازند و آثار گذشتگان را در دل زمين يا روي خاک با چشم خويش ببينند و عبرت بگيرند کشورمان ايران به عنوان يکي از کشورهاي مستعد در زمينه صنعت گردشگري مورد توجه گردشگران ساير کشورها ميباشد و در زمينه سرمايه گذاري نيز صاحبان سرمايه و سرمايه گذاران بين المللي دراين صنعت نيزتوجه ويژه اي به ايران دارند.

براي آشنائي بيشتر با صنعت گردشگري به تاريخچه اين صنعت بايد پرداخته شود: براي اولين بار بصورت رسمي در سال 1937 کلمات توريست و توريسم توسط سازمان ملل مورد استفاده قرار گرفت ولي پيشينه اين صنعت به سالها قبل از اين تاريخ برميگردد. کشور انگلستان در ميان کشورهاي اروپائي از اولين کشورهائي بود که به اين صنعت روي آورد و با صنعتي شدن کشورها در غرب فرهنگ توريسم در بين مردم رواج يافت. و با اختراع راه آهن اين صنعت به يک صنعت بين المللي مبدل گرديد. و بدين ترتيب اين صنعت ابتدا در اروپا و سپس در ساير قاره ها گسترش يافت. ولي امروزه توجه دولتمردان و صاحبنظران بيش از پيش به اين صنعت معطوف گرديده تا آن حد که براي توسعه اين صنعت بودجه هاي بيش از بودجه هاي دفاعي در نظر گرفته ميشود .:

در ساليان اخير بدليل اهميت گردشگري از آن بعنوان يک صنعت نامبرده ميشود و اين صنعت به اندازه اي درآمدزا و پرسود ميباشد که بسياري از کشورها به اندازه درآمد نفتي کشورمان ايران از اين صنعت کم هزينه و پرسود درآمدزائي کرده اند.

صنعت گردشگري و يا اصطلاحاً صنعت توريسم، سومين صنعت مولد شغل و سرمايه بعد از صنعت نفت و خودروسازي ميباشد. به همين دليل در دهه هاي اخير بسياري از دولتها، مسئولين اقتصادي و صاحبنظران با حساسيت بيشتري به گسترش اين صنعت روي آورده اند و در تلاش هستند سهم بيشتري از بازار جهاني اين صنعت را براي جوامع خود به ارمغان ببرند. گردشگري در چند دهه اخير به يکي از مهمترين بخش هاي فعاليت اقتصادي کشور ها تبديل شده است. بر اساس پيش بيني سازمان جهاني جهانگردي unwto تا سال 2020 درآمد حاصل از توريسم بين الملل به 6/1 ميليارد دلار برسد. اين صنعت بعنوان يک سيستم جهاني بخش قابل توجهي از توليد ناخالص جهان را به خود اختصاص داده است.

 

صنعت گردشگري از ديدگاه اسلام

مسئله گردشگري از ديدگاه قرآن و اسلام از اهميت خاصي برخوردار مي باشد. از آنجائي که يکي از روش هاي کسب دانش و معارف الهي از طريق سير و سلوک عرفاني و گردشگري حاصل مي گردد. نه مثل توريست هاي هوسران وهوس باز امروزي بلکه براي تحقيق و بررسي آثار و سرنوشت پيشينيان و مشاهده عظمت خداوند. اين همان چيزي است که قرآن مجيد نام آن را (سير في الارض) گذارده و درآيات متعددي به آن کار دستور داده است « قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ »«نمل-69» .

بگو در روي زمين گردش کنيد و سپس بنگريد که عاقبت و سرانجام گنهکاران چگونه بوده است و در آيه ديگري مي فرمايد: «قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ... » « عنکبوت - ۲۰»

بگو در زمين سير کنيد و بنگريد که خداوند چگونه آفرينش را به وجود آورده است.

بنابراين با توجه به آيات متعدد قرآن مجيد که انسان ها را به سير و مسافرت در روي زمين فرمان مي دهد .

واز آنجا که کلمه سيروا در زبان و ادبيات عرب فعل امر محسوب مي شود روي اين اصل است که عرفا و بزرگاني چون سعدي، عطار، ناصر خسرو قبادياني و صد ها عارف سالک ديگر براي مسئله گردشگري و کسب معارف الهي در طول سفر اهميت خاصي قائل بوده اند. در اين جا بايد خاطر نشان گردد که احکام و فرائض دين اسلام از جمله مسئله حج و زيارت عتبات مبارکه اهميت خاصي را براي مسئله گردشگري قائل گرديده است . روي اين اصل در طول دوران اسلامي با ساختن رباط ها، کاروانسراه، مساجد ، آب انبارها از طريق وقف به گسترش صنعت جهانگردي کمک شايان توجه و خاصي شده است.

صرف نظر از آيات الهي و احاديث معتبري که از منجي عالم بشريت محمد (ص) و ائمه اطهار (ع)وجود دارد که مسئله گردشگري را با بينش خاصي که توام با مهمان نوازي و محبت اسلامي مورد توجه قرار مي دهد که معروف ترين اين احاديث حديث معروف نبوي است که ميفرمايد : « اَکرَمُ الضَيفِ وَلَوكانَ کافِرا »« مهمان را گرامي بدار گر چه کافر باشد» اصولا ايرانيان از زمان باستان تا به کنون بر طبق نوشته هاي مورخين و جهانگردان در سفرنامه ي خويش در مورد بلند همتي سعه‌ صدر و مهمان نوازي نسبت به مهمانان و خارجيان مشهور بوده اند و اين خود يکي ديگر از خصوصيات و ويژگي هاي برجسته و امتيازات ملت ايران مي باشد.

فلسفه سير در زمين در قرآن كريم شش مرتبه آمده است كه از شش ياهفت مرتبه مذكور در سوره عنكبوت به منظور اطلاع يافتن از اسرار آفرينش و پنج مرتبه ديگر به منظور عبرت گرفتن از عواقب دردناك و شوم اقوام ظالم وجبار ، ستمگر و آلوده مي باشد. قرآن براي مسائل عيني و حسي كه آثار آن كاملاقابل لمس است و همچنين براي امور تربيتي اهميت خاصي قائل است ومخصوصا به مسلمانان دستور ميدهد كه از محيط محدود زندگي خود بيرون آيند و به سيروسياحت جهان پهناور بپردازند در اعمال ورفتار اقوام ديگر و پايان كار آنها بينديشند و از اين رهگذر اندوخته پر ارزشي ازآگاهي وعبرت فراهم سازند در دنياي امروز قدرت هاي شيطاني براي گسترش دامنه استثمار خود در سراسر جهان تمام كشورها واقوام مختلف را بررسي كرده وفرهنگ وآداب و رسوم وهنر ، صنايع وهمچنين نقاط قوت و ضعف آنها را به خوبي مورد مطالعه قرار مي دهند اما خداوند حكيم در قرآن كريم خطاب به مومنين ميفرمايد :

شما به جاي جباران وستمگران در زمين سير كنيد و به جاي تصميم هاي شيطاني آنها درس هاي رحماني بياموزيد !

آري عبرت گرفتن از زندگي ديگران به مراتب از كسب تجربه هاي شخصي مهمتر و پرارزش تر است زيرا انسان بايد در اين تجربه ها زيان هايي را متحمل شود تا مسائلي را بياموزد ولي به وسيله عبرت گرفتن از زندگي و تجارب ديگران بي آنكه متحمل ضرر وزياني شود توشه گرانبهايي مي اندوزد .

البته دستور قرآن درباره سير در زمين بر كامل ترين شيوه هايي منطبق است كه امروزه براي بشر دستمايه مطلوبي است و آ ن چيزي نيست جز اينكه پس از فرا گرفتن مسائل و درج آ موخته ها در كتاب ها ، دست شاگردان و طالبان علم ودانش را مي گيرند و آنان را به سير در زمين و مطالعه شواهد عيني آنچه خوانده اند مي برد .

امروزه نوع ديگري از سير دراين كره خاكي تحت عنوان جهانگردي يا صنعت توريسم از طرف تمدن هاي شيطاني براي جلب مال وثروت حرام رايج شده است كه غالبا اهداف وانگيزه هاي انحرافي دارد مانند:انتقال فرهنگ هاي ناسالم عياشي ،هوسراني ، بي بندوباري وسرگرمي هاي ناسالم ديگر. اين همان جهانگردي ويرانگر است اما اسلام طرفدار نوعي از جهانگردي است كه وسيله انتقال فرهنگ هاي سالم ، تراكم تجربه ها واندوخته هاي تاريخي ،آگاهي از اسرار آفرينش در جهان انسانيت و جهان طبيعت وگرفتن درس هاي طبيعت عبرت آموز از سرنوشت دردناك اقوام فاسد وستمگر مي باشد

دين مبين اسلام نسبت به مفهوم گردشگري و سياحت ديدگاه مستقلي دارد. اسلام گردشگري را حمل بر امور والا و ارزش‌هاي اخلاقي مي‌كند؛ چراكه اين صنعت پيش از اسلام، داراي مفهومي مرتبط با تحمل رنج و مشقت روح و روان و نيز اجبار انسان براي سير و سفر در زمين بود و با طلوع خورشيد تابناك اسلام، خط بطلاني بر اين مفهوم سلبي گردشگري كشيده‌شد.

اسلام گردشگري را با معاني مختلف جلوه داده ‌است. يكي از اين معاني سفر به منظور عبادت و اداي ركني از اركان دين يعني فريضه حج است. مفهوم اسلامي گردشگري در بعد ديگر، مقرون با دانش و معرفت شده ‌است بزرگ‌ترين كاروان‌هاي گردشگري در صدر اسلام براي فراگيري علوم به مناطق مختلف اعزام مي‌شدند، تا حدي كه احمد بن علي بن ثابت معروف به خطيب بغدادي (392ه 462ه) كتابي با عنوان «الرحله في طلب العلم» تاليف‌كرده و در آن به جمع‌آوري احاديثي پرداخته كه فضيلت سياحت و گردشگري و نيز گزارشي از سير و سفرهاي صحابه و تابعين را بيان‌ مي‌كند.

بنابر روايتي كه ابي محمدبن عبد‌الرحمن ابن ابي حاتم الرازي (متوفاي327 ه) در تفسير هفت جلدي خود با نام «ماثور» آورده‌، عكرمه المخزومي از تابعين و محدث و مفسر (متوفاي 105 يا 106 ه) لفظ «السائحون» به معناي گردشگران در آيه 112 سوره توبه را علم‌جويان و علم‌آموزان توصيف ‌كرده ‌است.

از اهداف ديگر گردشگري و سياحت از منظر اسلام، عبرت‌پذيري است كه نص صريح قرآن در آيه 11 سوره انعام «بگو در زمين بگرديد آن گاه بنگريد كه فرجام تكذيب‌كنندگان چگونه بوده است» و آيه 69 نمل «بگو در زمين بگرديد و بنگريد فرجام گنه‌پيشگان چگونه بوده است» نيز بر آن صحه‌ مي‌گذارد.

در آيات ديگر نيز سفارش شده كه در زمين بگرديد و ببينيد كه عاقبت مشركان، مجرمان، دروغگويان و تكذيب ‌كنندگان خداوند چگونه بوده است. محمد جمال‌الدين القاسمي الشامي (1283 ه - 1332 ه ) مفسر معاصر در تفسير هفت جلدي خود با نام «محاسن التاويل» در شرح دو آيه مذكور مي‌نويسد: اين سيركنندگان همان كساني هستند كه از آثار بر جاي ‌مانده از گذشتگان عبرت ‌گرفته و از آن بهره ‌مي‌جويند.

شايد از مقاصد مهم گردشگري در اسلام دعوت به وحدانيت خدا باشد كه توسط پيامبران و صحابه انجام ‌مي‌گرفت و در چارچوبي كوچك‌تر در جهان اسلام به ‌صورت عام، دعوت به وحدت كلمه و به ‌صورت خاص دعوت به اتحاد و يكپارچگي فرق و مذاهب اسلامي باشد.

كشورهاي اسلامي با جغرافياي بسيار وسيع خود شامل كشورهاي منطقه خاورميانه، حاشيه درياي سياه، آسيا و چند كشور آفريقايي است كه اين كشورها با ويژگي‌هاي غني فرهنگي‌ خود همواره در چارچوب مرزهاي خود شاهد بروز و ثبوت بسياري از مذاهب دنيا بوده‌اند. به همين سبب اين كشورها به ‌عنوان مركز «گردشگري ديني» با مناظري زيبا و ديدني، توجه همگان را به خود جلب كرده‌اند.

 

گردشگري ديني

گردشگري ديني مبتني بر اداي فريضه‌هاي ديني در زمان‌هاي مشخص از طريق زيارت اماكن مذهبي و بقاع متبركه است كه موجب افزايش ايمان و ازدياد گرايش مسلمانان به آثار اسلامي مي‌شود. چنانچه خداوند متعال نيز در آيه 97 سوره مباركه آل عمران اين مطلب را يادآوري ‌مي‌كند: «در آن نشانه‌هايي روشن [ازجمله] مقام ابراهيم است و هر كه در آن درآيد در امان است و براي خدا حج آن خانه بر عهده مردم است [البته بر] كسي كه بتواند به سوي آن راه يابد و هر كه كفر ورزد يقينا خداوند از جهانيان بي‌نياز است».

عتبات عاليات و مزارهاي انبيا و مساجد تاريخي، ماده خام گردشگري و طبيعت جوشان برخاسته از اعتقادات ملت‌هاي اسلامي است. روزانه هزاران مسلمان به قصد زيارت به سمت اين اماكن مقدس سفر ‌مي‌كنند، در حالي ‌كه اين اماكن مقدس نظير منطقه «سينا» در مصر و بارگاه‌هاي امامان معصوم‌ع در عراق هيچ ‌گونه رقابتي براي جذب زائران با يكديگر ندارند.

در كشور ايران علاوه بر حضور پرفيض حرم‌ امام رضاع و شمار زيادي از امامزادگان در شهرها و مناطق متعدد، معابد و كليساهاي بي‌بديلي نيز به ‌چشم ‌مي‌خورد، به ‌‌عنوان مثال قديمي‌ترين كليساي جهان «اسپاخور» در شهر اروميه ايران قرار دارد؛ و آنچه اهميت‌ دارد اين مساله ‌است كه همزيستي اقليت‌هاي ديني در ايران مي‌تواند به عنوان ظرفيت توسعه گردشگري تلقي ‌شود.

 

گردشگري متدبرانه

اين نوع گردشگري از انواع موكد در قرآن كريم است كه بر تامل و تدبر انسان نسبت به آنچه كه با حواس خود درك مي‌كند، استوار است. چنانچه در سوره مباركه انعام آيه 38 آمده ‌است: «و هيچ جنبنده‌اي در زمين نيست و نه هيچ پرنده‌اي كه با دو بال خود پرواز مي‌كند مگر آن كه آنها [نيز] گروه‌هايي مانند شما هستند. ما هيچ چيزي را در كتاب [لوح محفوظ] فروگذار نكرده‌ايم. سپس [همه] به سوي پروردگارشان محشور خواهند شد»

بعضي ها گردشگري متدبرانه را قائم بر لذت ‌بردن از آفريده‌هاي الهي و پي ‌بردن به قدرت الهي موجود در كوه‌ها، دره‌ها، صحراها، جنگل‌ها، آسمان‌ها، درياها و اقيانوس‌ها توصيف‌ مي‌كند.

گردشگري طبي نوعي گردشگري سنتي است كه با سفر ‌كردن از مكاني به مكان ديگر به منظور درمان و بازيابي انرژي تحليل ‌رفته و استفاده از انرژي خورشيد جهت معالجه صورت ‌مي‌گيرد و همچنين به‌كارگيري آب‌هاي معدني و شن‌هاي ساحلي براي درمان بيماري‌هاي پوستي و رماتيسم و بهره ‌جستن از طبيعت سبز براي درمان بيماري‌هاي جسماني و رواني و نمونه آن حمام‌هاي طبي «عفرا» در اردن و حمام «العليل» در عراق است.

 

درس عبرت از تاريخ گذشتگان :

قرآن مجيد نه تنها دوران هاي گذشته را با حال حاضر و زمان حاضر را با تاريخ گذشته پيوند مي دهد بلكه پيوند فكري وفرهنگي نسل حاضر با گذشتگان را براي درك حقايق لازم وضروري مي داند زيرا از ارتباط وگره خوردن اين دو زمان (گذشته وحال) وظيفه ومسئوليت آيندگان روشن مي شوند ، «قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُروا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ» (آيه 136 سوره آل عمران )خداوند سنت هايي را در اقوام گذشته قرار داده كه ازآن سنن هرگز جنبه اختصاصي ندارد بلكه به صورت يك سلسله قوانين جهاني درباره همگان وهر سه زمان آينده، حال و گذشته اجرا مي شود

در اين سنن پيشرفت وتعالي افراد با ايمان ، مجاهد ، متحد و بيدار پيش بيني شده و شكست ونابودي ملت هاي پراكنده ،بي ايمان و آلوده به گناه در تاريخ بشريت ثبت گرديده است آري شناخت وعلم به تاريخ براي هر ملتي اهميت حياتي دارد در تاريخ خصوصيات اخلاقي ، كارهاي نيك وبد ، آرا و سنت هاي فكري گذشتگان براي ما بازگو مي شود و علل سقوط وسعادت وكاميابي وناكامي جوامع انساني را در اعصار وقرون مختلف نشان مي دهد در حقيقت تاريخ گذشتگان آئينه زندگي روحي ومعنوي براي آيندگان است و لذا به همين خاطر است كه قرآن مجيدبه مسلمانان دستور مي دهد تا در روي زمين بگردند وسير نمايند و در آثار پيشينيان وملت هاي گذشته و زمامداران وفراعنه گردنكش وجبار دقت كنند و بنگرند كه پايان كاركساني كه كفر ورزيدند و پيامبران خدا را تكذيب كردند و بنيان ظلم وفساد را در زمين بنا نهاده ومستحكم كرده اند چگونه است و بدانند كه سرانجام كار آنها به كجا منتهي شده است.تاريخ گذشتگان مملو از درس ها وپندهاي ذي ارزش براي آيندگان است وانسان ها مي توانند با بهره برداري درست از تاريخ مسير حيات و زندگي صحيح خويش را بشناسند .

 

فوائد سفر

در خصوص فوايد سفر و مسافرت از ائمه اطهار و نبي اکرم «,» احاديث و روايتي ذکر شده است. البته در اسلام علاوه بر اينکه به فوايد آن اشاره شده است محدوديتهاي را هم براي بعضي از سفرها در نظر گرفته است .

در رواياتي، مسافرت مورد تشويق قرار گرفته و فوايد معنوي و مادي آن يادآوري شده است. از جمله در حديث نبوي آمده است :

سافروا تصحوا، سافروا تغنموا.

مسافرت کنيد تا سلامتي و عافيت يابيد. مسافرت کنيد تا بهره مند شويد .

در حديثي ديگر از پيامبر «,» آمده است :

سافرواتصحواوترزقوا؛«مسافرت کنيدتاسلامتي وروزي پيداکنيد»

حال با توجه به شريعت اسلام و بهره گيري از فرامين دين مبين اسلام ما ميتوانيم بعنوان يک کشور اسلامي بنيان گذار صنعت گردشگري اسلامي باشيم و مديران با برنامه ريزي دقيق و با بهره گيري از صاحبنظران اسلام نسبت به تعريف صنعت گردشگري اسلامي اقدام کنند.

 

آثار و بهره هاي جهانگردي

جهانگردي نيز همانند هر پديده ديگري داراي آثار و بهره هاي خوش آيند و ناخوش آيند است. اين آثار هم بر جهانگرد و هم نسبت به جامعه ميزبان در زمينه هاي گوناگون خود را نشان مي دهند. در اين مبحث، به آثار و بهره هاي جهانگردي نسبت به جامعه ميزبان مي پردازيم و تلاش داريم حتي الامکان به آثار مهم بپردازيم، تا رعايت اختصار هم شده باشد.

 

آثار فرهنگي و علمي جهانگردي

الف: انتقال مفاهيم عالي اسلامي به بازديدکنندگان از ايران اسلامي

امروزه کشور ما پرچمدار اسلام انقلابي و تشيع در جهان است. مردم ما با انگيزه هاي مذهبي در ميدان سياست حضور يافته، طومار نظام ريشه دار ستم شاهي را در هم پيچيده و در تمام مدت پس از پيروزي انقلاب اسلامي، در برابر قدرتمندان دنيا سينه سپر کرده اند. ما بحق بر اين باوريم که دين مي تواند جامعه را به خوبي اداره کند. مردم را با هم متحد و منسجم نمايد، آن گونه که بتوانند به صورت يکپارچه در برابر دشمنان ايمان، عقيده و کشورشان ايستادگي کنند. البته در تمام اين سالها، بنگاههاي تبليغاتي شرق و غرب هم بيکار ننشسته اند و تبليغات زيادي عليه اسلام و انقلاب اسلامي درجهان مطرح کرده اند.

بنابراين، ما در کشورمان گفتنيهاي بسيار براي مردم جهان داريم:

مي توانيم نشان دهيم که مردمي با ويژگيهاي اعتقادي و احکام ديني خود قادرند کشورشان را در سطحي درخور پذيرش اداره کنند.

نشان دهيم که يک جامعه مي تواند بدون گرايش به عوامل فساد، زندگي شرافتمندانه اي داشته باشد.

بگوييم که زنان مي توانند با حفظ ارزشهاي والاي خود و بدون اين که وسيله شهوتراني هرزگان باشند، در اداره جامعه و ارائه خدمات ارزشمند علمي، فرهنگي و تربيتي نقش والاي خود را ايفا کنند.

بگوييم که يک ملت با تکيه به تواناييهاي خود و بدون دريوزگي از مستکبران جهان و باج دادن به اين و آن و حتي با همه تحريمها و محاصره هاي سياسي، اقتصادي و... مي تواند گامهاي بلندي در مسير سازندگي بردارد.

بگوييم که آيين حيات بخش اسلام مي تواند استعدادهاي دروني و بيروني پيروان خويش را شکوفا سازد و هم در مسائل مادي و هم در امور معنوي، ارزشمندترين گامها را در مسير تکامل، پيش پاي حق جويان قرار دهد.

و ناگفته پيداست که اين خود دستاورد بزرگي است و نقش جهانگردي را در گسترش فرهنگ اسلامي و خنثي کردن توطئه هاي شيطاني دشمنان اسلام و انقلاب اسلامي به خوبي نشان مي دهد.

اگر هر ساله گروههايي از برادران مسلمان ما به ايران بيايند، گرايشهاي مذهبي مردم ما را ببينند، شاهد برپايي نمازهاي جماعت در مساجد باشند، شدت علاقه مردم را به پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) و قرآن کريم ببينند، آيا باز هم تبليغات استکبارجهاني و ايادي آن غلبه پيروان اهل بيت(ع) تاثيري خواهد داشت؟

در واقع ما مي توانيم با گسترش جهانگردي حقايق را در مورد اسلام به غيرمسلمان و در مورد تشيع به برادران اهل سنت نشان دهيم و بدين وسيله، تمامي توطئه هاي دشمنان اسلام و تشيع را نقش بر آب کنيم.

در طول تاريخ نيز، مي بينيم که يکي از انگيزه هاي بسيارکارا در گسترش اسلام، عملکرد مسلمانان و اثرگذاري جاذبه هاي آن در علاقه مند کردن ديگران به اسلام بوده است. شايد يکي از مصاديق اصلي کلام امام زين العابدين«}»که فرمود: «کونوا دعاة للناس بغير السنتکم » همين باشد.

 

ب . ايجاد حرکت و پويايي در فرهنگ جامعه

همان گونه که سفر به جوامع ديگر و آشنايي با نقاط ضعف و قوت فرهنگها حاکم بر ديگر جامعه ها، سبب ايجاد روشن بيني و دانايي و گسترش ديد و بينش در شخص جهانگرد مي گردد و به همين جهت در آموزه هاي اسلام سير و سفر مورد تشويق و سفارش قرار گرفته است، تا آن جا که قرآن کريم، بارها مسلمانان را تشويق مي کند تا به سيروسياحت بپردازند، با فرهنگها ي مختلف و برداشتهاي گوناگون از زندگي در اقوام و ملل ديگر آشنا شوند، به فرجام شوم کژانديشان بدکردار پي ببرند و از بهره هاي ناساز و کجرويهاي آنان عبرت بگيرند و پند بياموزند و در برابر، از نقطه قوتهاي زندگي آنان بهره مند شوند و دستاوردهاي علمي آنان را ببينند و فراگير و بدين سان به دادوستد فرهنگي، که مي تواند پديده اي والا و ارزشمند در جهت تکامل فرهنگ بشري به شمار آيد، ارج نهاده است. به همان گونه حضور جهانگردان خارجي از ملتها و قومهاي ديگر با فرهنگهاي گونه گون مي تواند سبب حرکت و پويائي در فرهنگ جامعه ميزبان باشد.

 

ج . وارد کردن ضربه نهائي بر پيکر فرهنگ پست غربي

مدتهاست که متفکران غربي به پوچي فرهنگي در جامعه هاي صنعتي اعتقاد يافته اميدوارانه در انتظار گذر به دوران فرا صنعتي به سر مي برند. آنان در آرزوهاي خود جهاني را تصوير مي کنند که در آن مردم به فرهنگي يگانه و يکسان رسيده اند و فرهنگهاي ملي و منطقه اي آنان را از يکديگر جدا نمي کند. جهاني که در آن تمامي هم و غم انسانها صرف توليد بيش تر نشود و به جاي آن به بالا بردن زندگي و ميزان آسايش انسانها توجه شود. جهاني که در آن هر روزه شاهد جنگها و برادرکشيها نباشيم و تمامي گروهها و اقوام و اقشارجامعه در کنار هم با مسالمت و برادري زندگي کنند. جهاني که در ان دانش بشري جايگاه خود را داشته باشد و در خدمت انسان به کار رود و نه اين که علم تبديل به بتي بزرگ گردد و انسانيت انسان، قرباني شود.

با کمال افتخار بايد گفت: ايران اسلامي که امروزه پرچمدار اجراي آموزه هاي آسماني اين دين مبين شده است، گام بلندي در مسير محقق ساختن اين هدف والا برداشته است.

آيا در جامعه ما همه قومها و گروهها، تحت لواي فرهنگ اسلامي به وحدت کلمه نرسيده اند؟

آيا در آموزه هاي اسلام، به کمال و رفاه معنوي انسان بيش از نيازهاي مادي و اقتصادي او توجه نشده است؟

آيا اين اسلام نيست که مرزهاي موجود بين جامعه هاي اسلامي را به رسميت نمي شناسد و نويد ايجاد يک جامعه جهاني را به انسان ها مي دهد؟

آيا در فرهنگ عاليه اسلامي ايجاد جامعه اي سرشار از عدل و برابري و زندگي انسانها همراه با صلح و صفا نويد داده نشده است؟

آيا در ديدگاه اين مکتب الهي نيست که انسان جايگاه خليفة اللهي را به خود اختصاص داده و اشرف آفريده ها به شمار آمده و تاج کرمنا بر سرنهاده است و دانش را چون ديگر ابزارها مسخر خويش ساخته است؟

جهانگرداني که پاي بر خاک ايران اسلامي مي نهند، مي توانند با چشماني تيزبين و نکته سنج کعبه آمال متفکران غربي را در ايران و اسلام بيابند. بازتاب و انتقال اين حقايق به دنياي سرگشته امروز، مي تواند به مانند آخرين ضربه، فرهنگ پست غربي را در هم بکوبد و فجر صادق صبح اميد را به جامعه بشري نويد دهد.

 

جاذبه هاي مذهبي وزيارتي

ايران از دهه هاي آغازين ظهور اسلام، جايگاه ويژه اي را در ميان کشورهاي اسلامي به خود اختصاص داد و به دليل عشق و ارادتي که ايرانيان نسبت به خاندان پيامبر اکرم«,»از خود بروز دادند، اين سرزمين به پناهگاهي امن براي سلاله نبي اکرم«,»و دوستداران ائمه هدي و ديگر کساني که از جور و ستم خلفا ناچار به ترک خانه و خانواده خود مي گشتند، تبديل شد; از اين روي، امروزه شاهد برپايي صدها بقعه متبرکه در جاي جاي ميهن اسلامي مان هستيم. اين مراکز هر ساله مورد زيارت بسياري از پيروان اهل بيت عصمت و طهارت«}»قرارمي گيرند. حرم مطهر حضرت امام رضا«}» در مشهد، آستانه مقدس حضرت معصومه«[»در شهر مقدس قم، بارگاه حضرت شاه چراغ«}» در شيراز، حرم مطهر حضرت عبدالعظيم«}» در تهران و....، مهم ترين اين مشاهد مشرفه به شمار مي آيد.

اين گونه جاذبه ها اختصاص به پيروان مذهب تشيع ندارد، بلکه ديگر مذاهب، فرق و اقليتهاي ديني نيز مراکز زيارتي ويژه خود را در اين مرز و بوم دارند. از باب نمونه مي توان به مسجد جامع سنندج، ودهها مراکز اسلامي اشاره کرد.

 

جاذبه هاي فرهنگي

در کشور ما، قومها و طايفه هاي گوناگوني زندگي مي کنند و هر يک داراي آداب و رسوم و فرهنگي ويژه خود هستند. اقوام مختلف همانند فارس، ترک، بلوچ، لر، ترکمن و قبيله هاي عرب هر يک مراسم ويژه خود را به مناسبتهاي مختلف دارند که البته مهم ترين آنها مراسم مذهبي، ازدواج، ورزشهاي محلي و... بوده و مي توانند دوستداران فرهنگ ملل را به خود جذب کنند.

جاذبه هاي باستاني و تاريخي. ايران مرکز يکي از تمدنهاي باستاني بشري است و آثار باستاني موجود در آن، به عنوان روشن کننده بخش عظيمي از تاريخ تمدن بشري، جاذبه هاي ارزشمندي را براي جهانگردان تشکيل مي دهند.

از آن جمله مي توان به تخت جمشيد، پاسارگاد، بيستون، بيشاپور، طاق بستان و کتيبه هاي موجود در جاي جاي اين سرزمين اشاره کرد. بناهاي تاريخي پس از اسلام نيز همچون بناهاي موجود در اصفهان، مانند چهلستون، عالي قاپو، مسجد و مدرسه شيخ لطف الله، منارجنبان، مسجد امام و ديگر بناهاي تاريخي همچون گنبد سلطانيه، گنبدکاووس، بازار و مسجد وکيل و... همه وهمه، جاذبه هاي بسيار قوي براي جهانگردان محسوب مي شود.

جاذبه هاي طبيعي

وضعيت جغرافيايي کشور ما و گوناگوني آن از نظر اقليمي، خود گيراييهاي درخور توجه به شمار مي آيد. در بيش تر فصلهاي سال مي توان در اين کشور انواع مختلف شرايط اقليمي را شاهد بود. مناطق سر سبز شمال براي گروهي و کويرهاي خشک و بي آب و علف براي گروهي ديگر گيرا و با کشش هستند. در بيش تر فصلهاي سال شرايط آب و هوايي گوناگون را در کشور داريم. در همان زمان که گروهي در بلنديهاي البرز و زاگرس و الوند به ورزشهاي زمستاني مشغولند، گروهي ديگر مي توانند در سرزمينهاي جنوب به شنا و ورزشهاي آبي بپردازند.

کوهها و دره هاي زيبا، آبشارها، آبهاي معدني، درياچه ها، گونه هاي فراوان جانوري و حيات وحش و... نيزجزء اين گونه جاذبه ها بشمارند.

 

جاذبه هاي هنري، ادبي و علمي

فرهنگ و ادب پارسي در برهه هايي از تاريخ در جاي جاي مشرق زمين نفوذ داشته و با تاريخ و فرهنگ اقوام بسياري عجين شده است; از اين روي، بسيارند کساني که آرزوي زيارت بزرگ مردان تاريخ و ادب اين مرز و بوم را در دل دارند. چه دلهاي شيفته اي که آرزو دارند آرامگاه سعدي را زيارت کنند و بر مقبره فردوسي، ياد حماسه هاي شاهنامه را گرامي دارند و يا بر تربت حافظ اشعار عارفانه او را زير لب زمزمه کنند و يا بر بقعه بزرگاني چون خيام، ابن سينا، باباطاهر و... ياد آنان را زنده کنند.

دانشگاهها، حوزه هاي علميه، موزه ها، مراکز تحقيقاتي، کتابخانه ها و ديگر مراکز علمي نيز گيراييهايي براي شيفتگان دانش به شمار مي آيند.

اينک با توجه به آثار و بهره هاي بسيار سودمند فرهنگي، علمي، اجتماعي و اقتصادي که براي جهانگردي برشمرديم و نقش مهمي که از زواياي گوناگون براي آن قائل شديم و جاذبه هاي بسياري که ياد کرديم، ضروري به نظر مي رسد به اين مساله بپردازيم منتهي با حفظ شرايط و رعايت حدود و قوانين شرعي و اسلامي و ملي .

در اين قسمت لازم دانستيم براي کسانيکه قصد سفر و سير سياحت دارند آداب مسافرت را متذکر شويم تا با رعايت آنها به سلامت به اوطان و خانه هايشان بازگردند.

 

بايسته هاي سير و سفر

1 – پرهيز از سفر انفرادي

با توجه به شرايط مختلف سفر و مشکلات مسافر در راه،از سفر کردن شخص به تنهايي و بدون همراه و همسفر، نهي شده است.

پيامبر اکرم «,»در وصيت خود به امام علي عليه السلام فرمود:

اي علي! در هيچ سفري تنها خارج مشو؛ زيرا شيطان، يار شخص تنهاست و او از دو نفر دور است، اي علي! هرگاه شخصي به تنهايي سفر کند به لغزش و گمراهي مي افتد.

پس مسافري که از خانه و کاشانه خود دور شده، براي تأمين آسايش و آرامش خويش در سفر، بايد همسفري را انتخاب کند تا از خطرهاي جاني و مالي در امان باشد.

 

2 – با هم شان خود سفر کنيد

سعي نماييد با افرادي که همسفر مي شويد ، از نظر مالي، و گشاده دستي، همگون و همراه هم يا دست کم به هم نزديک باشيد؛ زيرا همسفر شدن با کسي که از نظر مالي قوي تر است، گاهي سبب سرشکستگي انسان مي شود. شخص براي فرار از خوار شدن، با توجه به سرمايه اندک خود، بيش از توان مالي اش خرج مي کند و در اين اوضاع، به او ستم شده است.

شهاب بن عبدريه مي گويد:به امام صادق «}»عرض کردم: يابن رسول الله شما مرا مي شناسي و از گشاده دستي و بخشندگي من بر برادران مؤمنم باخبر هستي، آيا جايز است با گروهي در راه مکه همراهي کنم و بر آنها بذل و بخشش کنم؟ امام عليه السلام فرمود: اي شهاب! چنين مکن. اگر تو گشاده دستي کني و زياد خرج کني و آنها نيز چنان کنند. برآنها ستم کرده اي و اگر آنها قادر نباشند و از خرج کردن بپرهيزند، آنها را خوار کرده اي. پس با افراد هم شأن و همانند خود همراهي و دوستي کن!

امام موسي کاظم «}»، نيز سفارش کرده است:

إذا صَحِبْتَ فَأَصحَب لَخوَکَ وَ لا تُصحِبَنَّ مَن يَکفيک فَإِن ذلک وَزَلَّةٌ لِلمؤمِنِ.

با کسي دوست و هم صحبت شو که هم شأن تو باشد، نه کسي که خرج تو را دهد که اين، مذلت مومن است.

پس براي حفظ ارزش هاي انساني، بايسته است مسافر مسلمان، همسفر خود را از کساني برگزيند که از نظر مالي نزديک به هم و از نظر علم و فضيلت، با همراهان خود هماهنگ و هم فکر باشد.

 

3 - سفر کردن با کسي که مايه زينت انسان باشد

انسان،در مسافرت بايد هم نشين و همراه خود را از کساني برگزيند که اخلاقي خوب و سالم داشته باشندوآراسته به نيکي هاباشندو از نظر خلق و خو الگو بوده و شيوه رفتاري و مرام آنها آموزنده باشد.

هم نشين انسان بايد زينت او باشد و خود، با افراد پست و فرومايه هم نشين نشود. تا سبب کاهش شأن و جايگاه انسان شود. امام صادق «}»در باره ويژگي هاي هم سفر مي فرمايد:

إصْحَب مَن تَتَزَيَّنُ بِهِ ولا تَصحَب مَنْ يَتَزَيَّنُ بِکَ.

با کسي سفر کن که زينت و افتخار تو باشد، نه آنکه تو زينت او باشي.

پس مسافر مسلمان بايد همسفر خود را از ميان کساني برگزيند که اخلاقي پسنديده دارند تا همراهي با آنها زينت بخش وجودش شود وبه رشد روحي و رواني انسان کمک مي کند. با کساني سفر نکند که شأن و منزلت او را کاهش دهند.

 

4 – سفر خود را با صدقه و خواندن آيت الکرسي آغاز کنيد

حسن بن محبوب از عبدالرّحمن بن حجّاج روايت كرده است كه گفت امام صادق «}»فرمود: صدقه بده، و هر روز كه بخواهى به سفر برو .

حمّاد بن عثمان روايت كرده است كه از امام صادق «}»پرسيدم: سفر در روزهاى مكروه، مانند چهارشنبه و غير آن، چکنم؟ امام فرمود: سفرت را با صدقه‏ آغاز كن، و سپس آية الكرسى را بخوان و حرکت کن‏.و بر پيامبر اكرم«,»صلوات بفرست وبراي سلامتي خود دعا کن.

 

5 - اخلاق نيکو در سفر

با اخلاق خوب با همراهانت رفتار کن ( سفر وسيله سنجش اخلاق مردم است . يکي از خوبيهاي سفر هاي گروهي با دوستان اينست که ميتوان به اخلاق و روحيه طرف مقابل پي برد.)از مهم ترين آداب و دستورهاي پيشوايان معصوم «}»خوش خلقي در سفراست. انساني که ويژگي هاي ذاتي نيکويي مانند خوشرويي، تواضع و ادب را داراست، نه تنها سفر را به کام خود شيرين خواهد کرد، براي همراهان خود نيز سفري به ياد ماندني و خاطره برانگيز به جاي خواهدگذارد. امام جعفر صادق «}»به معلي بن خنيس سفارش فرموده است:

عَلَيکَ بالسخ وَ حُسنِ الخُلقِ، فَإِنَّها يَزينانِ الرَّجُلَ کما تَزَّينَ الواسطَُْ القَلادَةَ.

تو را به بخشش و خوش خلقي سفارش مي کنم؛ زيرا اين دو، زينت انسان است، همانند گوهرهاي ميان گردن بند.

در آموزه هاي دين اسلام، از بدخلقي در سفر به شدت نهي شده است، چنان که پيامبر اسلام«,»در سفري که عازم مکه بود، به همسفرانش فرمود: «مَن کانَ سَيِّيُ الخُلقِ فَلا يَصحَبُنا؛ هر کس بدخلق است، با ما مصاحبت و همراهي نکند». امام صادق «}»نيز مي فرمايد:

لَيسَ مِنّا مَن لَمْ يُحَسِّن صُحْبَتَه مَن صَحِبَهُ وَ مُرافَقَةَ مَن رافَقَهُ وَ مُمالَحَةَ مَن مالَحَهُ وَ مُخالَقَةَ مَن خالَقَهُ. از ما نيست کسي که با همراهانش حسن معاشرت نداشته باشد و با دوستانش دوستي و مدارا نکند و نمک کسي را مي خورد، نمک شناس صاحبش نباشد و با آن که همراه است، حسن خلق نداشته باشد.

در دستورات اسلامي، به خوش رويي و خوش اخلاق نيک در سفر بارها سفارش شده است؛ زيرا هم نشيني با افراد گشاده رو، لذت بخش و شيرين است و در طول سفر هنگام بروز مشکلات با بردباري بايد با آنها مبارزه کرد تا سختي ها به شيريني تبديل شود.

 

6 - سازگاري با همراهان

لقمان حکيم در سفارش هاي خود به فرزندش چنين گفته است:

هر گاه با گروهي راهي سفر شدي، بسيار با همراهان مشورت کن، با گشاده رويي با آنان برخورد کن. براي زاد و توشه ات بخشنده باش و اگر از تو ياري خواستند، سپس ياري شان کن.

اميرمؤمنان علي «}»به پسرش، محمدبن حنفيه سفارش کرد:

مُرُوَّةُ السَفَرِ فَبَذلُ الزّادِ، و قِلَّةُ خَلافٍ علي صُحُبِکَ و کثرةُ ذِکرِ اللّه ِ عَزَّوَجل في کلُ مَصورٍ و مَهبَطٍ و نُزُول و قيام و قُعُودٍ.

جوانمردي هاي سفر با بخشش توشه راه، کمتر اختلاف کردن با دوستانِ همراه و ذکر زياد خداوند بلند مرتبه در هر جايگاهي (در هر مکاني) است.

هم عقيده بودن و محترم شمردن ديدگاه هاي همراهان در سفر، امري مهم و کليدي است. سازگاري با همسفران، افراد با يکديگر صميمي تر و احترام متقابل و آرامش ميان آنها را فراهم مي کند.

پس مشورت، گشاده رويي، بخشش زاد و توشه، ياري کردن و مخالفت نکردن، از نمونه هاي بسيار مهم سازگاري با همراهان در سفر است. بدين ترتيب، سفر نيز به کام همسفران شيرين و به ياد ماندني مي شود.

 

7 - بخشش زاد و توشه

امام کاظم «}»فرمود:

مَن خالَطتَ فَإِن اِستَطَعتَ أن يکُونَ يَدَکَ العُليا عَلَيهِ فَافعَل.

با هر کس که معاشرت داري، ممکن است که دستت بالاتر از دست او باشد (بخشنده و ياري کننده باش)، حتماً چنين کن.

در حديث ديگري از امام صادق «}»مي خوانيم:

المُرُوَّةُ فِي السَّفَرِ کَثرَةُ الزّادِ وَ طيبُهُ وَ بَذلُه لِمَن کانَ مَنکَ.

مردانگي در سفر، عبارتند از: زيادي توشه، نيکو بودن آن و بخشش آن به همراهان.

در طول سفر، فرد بخشنده با گذشتن از زاد و توشه خود، جوان مردي را به اوج مي رساند و با اين حرکت خويش، محبت و صميميت بين افراد را بيشتر خواهد کرد.

 

8 – همکاري و ياري رساندن به همسفران

از نکات مهم سفر، ياري رساندن به همراهان است که اسلام، بسيار به آن سفارش مي کند. پيامبر گرامي اسلام «,»از اينکه کسي در سفر، کارهايش را به ديگري واگذار کند، اکراه داشت و ديگران را نيز به وظيفه شناسي و مسئوليت پذيري در سفر سفارش مي کرد. درروايتي آمده است که حضرت رسول در يکي از سفرها به اصحاب خود امر کرد تا گوسفندي را بکشند. يکي از همسفران ذبح گوسفند، ديگري پوست کندن گوسفند، شخصي قطعه قطعه کردن آن ديگري کار پخت آن را برعهده گرفت. رسول خدا «,»فرمود: جمع کردن هيزم نيز با من. پس همگي گفتند: اي رسول خدا، شما به زحمت مي افتيد، ما اين کار را انجام مي دهيم. پيامبر «,»فرمود:

عَرَفْتُ أنکُم تَکُفُّوني ولکِنَّ اللّه َ عَزَّوَجَلَّ يَکرَهُ مِن عَبْدِه إذا کان مَعَهُ أَصحابُه اَن يَنفَرِدَ مِن بَينِهم.

مي دانم شما کارها را انجام مي دهيد، ولي خداوند بلند مرتبه ناپسند مي شمرد که بنده اي، خود را تافته جدا بافته و با فضيلت تر اصحاب و دوستانش بداند. پس پيامبر «,»برخاست و براي آنها هيزم جمع کرد.

حضرت اميرالمؤمنين «}»به ابوذر فرمود: ... جوانمردى در شش چيز است سه تاى آن در سفر و سه‏ مورد ديگر در حضر است. آن سه كه در حضر است: خواندن قرآن، آباد كردن مسجد و مردم را برادر گرفتن در راه خدا، و اما آن سه كه در سفر است بخشيدن زاد و توشه به همراهان، اخلاق نيكو، خوش رفتارى با همراهان‏.

 

9 – خواندن نمازدر اول وقت

هر گاه وقت نماز فرا رسيد به خاطر هيچ چيز آن را به تاخير مينداز و نماز را در اول وقت به جماعت بخوان حتي در سخت ترين شرايط

10 - در سفرهاي گروهي ،‌هزينه خو د را در ميان ( ‌وسط ) بگذاريد . اين کار باعث گوارا شدن سفر ميشود و از نظر اخلاقي هم بهتر است و بر هيچکدام هم اجحاف نميشود و همه به طور مساوي در خرج کردن شريکند .

11- از کسي که سنش بيشتر است حرف شنوي داشته باش و به او احترام کن .

12 - در سفرهاي گروهي ، ‌با هم در انجام کارها مشورت کنيد.

13 - در سفر براي خود در بين گروه امتياز قائل نشويد و با هم همکاري و تقسيم کار داشته باشيد. آنکه در سفر به ديگران خدمت ميکند آقا و سرور گروه است .

14 - اگر همسفران از تو چيزي خواستند تا حد امکان به آنها جواب مثبت بده

15 - از توشه خود به همسفران ببخش و سخاوتمند باش . ( کسري لوازم آنها را جبران کن.

16 - بر همسفرانت بسيار لبخند بزن و تبسم نما .

17 - در هر کار خير به جز در گناه با رفقايت همراهي کن .

18 - شوخي کردن با همسفران در غير موردي که موجب خشم خداي متعال ميشود ، يعني شوخي نبايد به معصيت خداي متعال ختم شود.

19 - اسرار و رازها و بدي هاي دوستان و همراهان را پس از بازگشت از سفر براي ديگران بازگو نکن .

20- در حد توان در هنگام بازگشت از سفر براي خانواده خود هديه بياور ، ولو خيلي ناچيز.

 

 

پي نوشته ها

1 - الآداب الدينية للخزانة المعينية ،شيخ طبرسى، متوفي 548 ق‏، ترجمه احمد عابدى‏، ، ناشر: زائر، چاپ قم

2 - من لا يحضره الفقيه،شيخ صدوق،ترجمه غفارى،ج‏3 ،ص 138

3- آداب و سنن، ترجمه جلد شانزدهم بحار الانوار ،ص 144

4- ارشاد القلوب، ترجمه رضايى، ج‏1 ،ص 176

5- خصال، ترجمه جعفرى، ج‏1، ص 145

6 - نصايح، احمد جنتي، صص61 و 62، انتشارات الهادي

7 - خصال، ترجمه جعفرى، ج‏1، ص 217

8 - کتاب حلية المتقين ، علامه مجلسي ، باب هاي 8 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14

9 - سايت حوزه علميه

 

 

مولف: حجت الاسلام و المسلمين سميع الله مردان

رئيس اداره تبليغات اسلامي شهرستان نطنز

 

شنبه 27 اسفند 1390 - 9:6


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری