پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 6:21
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

بابك راكخواه

 

آسيب‌شناسي كتابت و شيوه آموزش قرآن كريم

 

کتابي که برنامه زندگي‌ما در آن آمده است را بايد خواند و آن را فهميد و در معنايش تدبّر و تفکر کرد تا منشأ عمل گردد. پس در يك جامعه اسلامي بايد آمـوزش عمومي قرآن کريم به نحوي باشد که حداقـل اين تـوانايي، يعني درک معـناي عبـارات وآيات ساده و پرکاربرد قرآن کريم را فرهم آورد. خواندن قرآن کريم هرچند بدون درک معنا باشد، مي‌تواند همراه با ثواب و پاداش بوده و حتي برخواننده‌ي خود نيز تأثير تربيتي داشته باشد. اما آن‌ چه مهم است آن که تصور نکنيم قرآن کريم فقط براي ثواب و پاداش نازل شده است، بلکه همان‌ طورکه خود قرآن بارها و بارها درآيات بسياري بيان کرده، کتابي است براي هدايت همه‌ مردم

در همين رابطه يکي از مسائلي که در‌مورد آموزش عمومي قرآن مورد غفلت قرارگرفته اما در ساير علوم در حد خوبي به آن پرداخته شده، اين است که امروزه در تمام حوزه‌هاي علمي و معرفتي، حداقلي از دانش ومهارت را براي عموم مردم لازم مي‌دانند. مي‌توان اين حداقل را « سواد » وکم‌تر از آن را « بي‌سوادي » ناميد. امروزه، علاوه بر سواد خواندن و نوشتن، با اصطلاحاتي هم چون سواد بهداشتي، ‌سواد ارتباطات و اطلاعات، ‌سواد رياضي، سواد علوم تجربي و ... مواجهيم.

اينک با اين سؤال مهم روبه رو هستيم که حداقل دانش و مهارت قرآني و نسبتي که عموم مردم با قرآن کريم بايد داشته باشند، چيست؟ اين حداقل را که آموزش عمومي قرآن کريم بايد متکفل تحقق آن باشد، «سواد قرآني» ‌مي‌ناميم.

سواد قرآني مقدمه لازمه ادبيات قرآني است. رسالت توسعه سواد قرآني تنها بر عهده درس قرآن يا حتي دروس ديني و ادبيات نيست، بلکه تمامي دروس وبرنامه ها بايد به اين مساله بيانديشند که سهميه آنها در رويکرد آموزش بر اساس سواد قرآني چيست؟

با توجه به اين نکته مهم که رسالت اصلي آموزش وپرورش توسعه سواد عمومي دانش آموزان است، دراين راستا توجه جدي به مشخص كردن حداقل بهره مندي همه دانش آموزان کشور از دانش‌ها و مهارت هاي قرآني يک ضرورت است. اين وظيفه مسئولان آموزش و پرورش ومتوليان آموزش قرآن كشور است که اولاً اين حداقل دانش و مهارت را مشخص نمايند وثانياً راهبردهاي توسعه آن را تعريف و اجرا كنند.

در ادامه اين گزارش پاي صحبت‌هاي احمد حاجي‌شريف، معاون آموزش و پژوهش و نظارت بر چاپ و نشر قرآن سازمان دارالقرآن‌الكريم پيرامون  بررسي و آسيب‌شناسي كتب و شيوه آموزش قرآن كريم در كشور مي‌نشينيم.

شيوه آموزش در آموزش و پرورش از نظر علامت‌گذاري و كتابت كلمات متفاوت است

اين مسئول در رابطه با شيوه به كار گرفته شده در آموزش و پرورش اظهار كرد: در واقع شيوه آموزش در آموزش و پرورش هم از لحاظ علامت‌گذاري و هم از لحاظ كتابت كلمات متفاوت است؛ يعني آنچه خوانده مي‌شود، نوشته نمي‌شود كه در اين رابطه هم البته بايد گفت كه در كتاب‌هاي درسي دوگانگي وجود دارد.

اين مؤلف كتب قرآني با تأكيد بر آگاهي مربيان از سير تكاملي رسم‌الخط قرآن كريم در ادامه بيان كرد: آگاهي از سير تكاملي رسم‌الخط قرآن از زمان پيامبر اكرم(ص) تا كنون، بر هر معلم قرآن لازم است زيرا معلم قرآن بايد تلفظ صحيح كلمات و آيات قرآن را ياد دهد كه تلفظ صحيح با شناخت علامت‌ها ميسر است.

وي با اشاره به تفاوت اين علامات تأكيد كرد: اين علامت‌ها در بعضي از قرآن‌ها با قرآن‌هاي ديگر تفاوت دارند، آشنايي با تمامي اين علامت‌ها كه در قرآن‌هايي با رسم‌الخط‌هاي مختلف عربي، فارسي، تركي و اردو به كار برده شده‌اند نيز لازم است، زيرا امروزه اين قرآن‌ها در دسترس همه است و يك معلم قرآن بايد با تمامي آن‌ها آشنا باشد.

حاجي‌شريف با اشاره به متن درس نيز گفت: در متن درس نوع آموزش هم از لحاظ كتابت و علامت‌گذاري به يك شكل است و اگر همان آيه بخواهد تمام شود، نوع كتابت و علامت‌گذاري فرق مي‌كند كه اين به ضرر دانش‌آموزان است و بايد از سوي كارشناسان خبره در اين زمينه بررسي و بازنگري صورت گيرد.

وي در ادامه با اشاره به اين نكته كه در مؤسسات قرآني روش متفاوت است تصريح كرد: در مؤسسات قرآني و جلسات آموزشي دقيقا غير از اين مسئله صورت مي‌گيرد يعني همان شيوه‌اي كه 10 قرن گذشته صورت گرفته مي‌شده در مؤسسات قرآني هم صورت مي‌گيرد.

معاون آموزش و پژوهش و نظارت بر چاپ و نشر قرآن سازمان دارالقرآن‌الكريم كشور در ادامه در رابطه با آموزش‌هاي متناسب براي نوجوانان تأكيد كرد: براي آموزش قرآن در هر مقطعي ابتدا بايد مخاطب را شناخت چرا كه براي آموزش قرآن مثلاً به كودكان و نوجوانان سبك‌هاي مختلفي وجود دارد كه در هر يك از آنها ابتدا بايد مشخص شود از فراگير قرآن انتظار چه توانايي‌هايي، در پايان دوره مي‌رود و اهداف يك دوره آموزشي از قبل تعيين شود.

اين مسئول تصريح كرد: آموزش قرآن به معني خواندن قرآن به تنهايي نيست، در واقع روخواني بسيار مهم است اما براي آموزش قرآن ايجاد انگيزه از هر چيز ديگري مهم‌تر است كه براي ايجاد انگيزه نيز فهم آيات قرآن بسيار تأثيرگذار خواهد بود.

حاجي‌شريف در رابطه با مهم‌ترين ويژگي يك مربي قرآن بيان كرد: براي يك معلم قرآن علم تجويد، صوت و لحن كافي نيست براي يك معلم خوب تنها اخلاق قرآني مهم است كه اگر نور قرآن در روح و وجود معلمي رسوخ كند آن فرد چه بخواهد و چه نخواهد به دليل بركات قرآن تبديل به معلمي شايسته مي‌شود.

لزوم آگاهي معلمان قرآن با سير تكاملي رسم‌الخط قرآن كريم

آگاهي از سير تكاملي رسم‌الخط قرآن از زمان پيامبر اكرم(ص) تاكنون بر هر معلم قرآن لازم است، چرا كه يك معلم قرآن بايد تلفظ صحيح كلمات و آيات قرآن را به قر‌آن‌آموزان آموزش دهد كه تلفظ صحيح با شناخت علامت‌ها ميسر مي‌شود.

احمد حاجي‌شريف، معاون آموزش و پژوهش و نظارت بر چاپ و نشر قرآن سازمان دارالقرآن‌الكريم كشور،  در ابتدا درباره نحوه كتابت قرآن كريم در كشور گفت: در كشور ما بيش از 500 كتاب آموزش روخواني وجود دارد كه اين شيوه، همان شيوه متداول در 10 قرن گذشته در كشورمان بوده است كه قرآن‌هاي آن زمان هم به همين صورت چاپ و توزيع مي‌شده و همچنين برخي از قرآن‌ها كلي بوده‌اند يعني سي جزء يا روش‌هايي كه در مكتب‌خانه‌ها به دانش‌آموزان آموزش مي‌دادند و مشكلي هم وجود نداشت.

اين استاد برجسته اضافه كرد: هم‌اكنون به همان شيوه در قريب به اتفاق مؤسسات، مساجد و حسينيه‌ها به طور كلي قرآن آموزش داده مي‌شود و بالاي 99 درصد قرآن‌هاي جزيي شامل جزء 30، 29، سوره انعام يا سوره يس و ... به شيوه گذشته آموزش داده مي‌شوند؛ يعني آنچه قرائت مي‌كنيم، كتابت مي‌شود.

 

حاجي‌شريف افزود: از لحاظ علامت‌گذاري هم باز علامت‌هايي كه در قرآن‌ها در 10 قرن گذشته بوده است، وجود دارد. در واقع آموزش در كشور ما به اين شيوه بوده و هنوز هم پا برجاست است ولي متأسفانه در آموزش و پرورش كه محور اصلي آموزش قرآن بايد از اين سازمان شروع شود كه دانش‌آموزان را موظف كرده است، هفته‌اي دو ساعت و اخيراً هم بر اين دو ساعت اضافه شده است، قرآن را فراگيرند، اين اتفاق نمي‌افتد.

براي يك معلم قرآن، داشتن اخلاق قرآني در اولويت است

اين مؤلف كتب ديني و قرآني در ادامه در رابطه با نحوه ارتباط مناسب محتواي كتب درسي با نياز‌هاي جامعه گفت: مسئله اينجا است كه به چه ميزان و به چه شكل مسائل محتوايي را بايد به بچه‌ها آموزش دهيم كه من معتقدم آموزش به صورت غيرمستقيم به قرآن ‌آموزان مي‌تواند بهترين نوع آموزش باشد تا به نوعي در نحوه يادگيري قرآن‌آموزان تأثير‌گذار شود.

وي نحوه تأثيرگذاري در يادگيري قرآن‌آموزان را شكل جذاب آموزش قرآن عنوان و خاطرنشان كرد: اگر قرآن به نوعي به قرآن‌آموزان آموزش داده شود كه حس علاقه‌مندي و انگيزش در آنها بالا رود سبب اين مي‌شود كه روز به روز تعداد فراگيران در جامعه بيشتر شود.

 

شنبه 27 اسفند 1390 - 9:0


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر