دوشنبه 1 آبان 1396 - 4:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

محمد عصاريان

 

توجه جهان به تئاتر کودک شگفت انگيز است

 

گفتگو با حسن دولت آبادي

دکتر حسن دولت آبادي متولد 1335 ساري است او فعاليت­هاي هنري­اش را از 1350 به عنوان بازيگر آغاز کرد که تاکنون ادامه دارد. حاصل بيش از 40 سال فعاليت هنري او عبارتند از: توليد و مشارکت در توليد 75 تئاتر، نگارش 22 کتاب، زير چاپ داشتن 32 کتاب، تدريس از 1360 تاکنون به صورت آزاد و در چند دانشکده تئاتر، ارائه آثار به چندين جشنواره و کسب جوايز گوناگون، داوري جشنواره­ هاي مختلف تئاتر کشور، توليد آثار متعدد راديوئي و تلويزيوني، ضبط دو تئاتر در سيماي استان فارس و مازندران، بازي در نمايشنامه­هاي مختلف راديوئي و تلويزيوني، نگارش فيلم نامه سينمائي (مه بانو) توليد شبکه اول سيما نگارش مقالات و نقدهاي متعدد و چاپ در نشريات مختلف کشور، مديريت هنري، سردبيري و نگارش چند نشريه، طراحي و اجراي چند طرح ملي، شرکت در دو جشنواره سينما و بين المللي و ارائه تئاتر و مقاله به آنها و . . .

طرح نمايشنامه­هاي آسان براي اجرا در کلاس و صحنه تئاتر ايشان از سوي يونسکو و بسياري از کشورها مورد استقبال قرار گرفت براساس اين طرح و طي 11 سال 30 کتاب شامل 150 نمايشنامه نوشته شده که 10 جلد آن توسط انتشارات قطره چاپ و به چاپ چهارم رسيده است که با استقبال گسترده مدارس و گروه­هاي حرفه­اي کشور قرار گرفته است اين مجموعه 30 جلدي در حال حاضر از سوي انتشارات سوره مهر در دست چاپ است طرح ديگر او (تربيت به کمک نمايشنامه و تئاتر در خانه) نام دارد که بر اين اساس آن دو کتاب با عناوين (تربيت به کمک نمايش و تئاتر) و (تربيت به کمک دوستان) را نوشته است از دولت آبادي چندين بار تجليل شده است که آخرين بار آن مربوط به 40 سال فعاليت هنري در جشنواره بين المللي تئاتر کودک و نوجوان در ايران در سال گذشته بوده است. دکتر حسن دولت آبادي مدير دفتر تئاتر کودک و نوجوان مرکز هنرهاي نمايشي صحبت­هاي خواندني پيرامون تئاتر کودک و نوجوان امروز ما دارد:

«تئاتر کودک و نوجوان در کشورهاي پيشرفته از اهميت بسزائي برخوردار است و بر همين اساس مسئولان و برنامه ريزان بلند پايه کشور برنامه ريزي و سرمايه گذاري­هاي لازم را براي پيشرفت اين هنر انجام مي­دهند زيرا مي­دانند که اگر به اين هنر بپردازند قطعاً در رشد و پرورش کودک تأثيرات مثبتي را خواهد داشت. و در آينده نيز فرهنگ و اجتماع از آثار مطلوب آن بي بهره نخواهد بود و طبيعتاً به ارتقاي فرهنگ کشورشان کمک خواهد کرد. همان طور که مي­دانيم نهادينه کردن تئاتر در کشورهاي اروپائي از مهدکودک­ها و مدارس آغاز مي­شود. و سازمان­ها و نهادهاي دولتي نيز بخشي از فعاليت­هاي فرهنگي خود را به تئاتر جوانان اختصاص مي­دهند برخلاف آن در کشور ما هيچ برنامه ريزي و سياست گذاري خاصي براي تئاتر کودک و نوجوان در نظر گرفته نمي­شود. طبيعي است که آموزش و تعليم و تربيت کودکان و هنرجويان تئاتر براي اين نوع تئاتر هم صورت نمي­گيرد. تئاتر کودکان شاخصه­هائي دارد که بايد به آن توجه کرد براي اين منظور مي­توان از طريق آموزش و تعليم و تربيت هنرجويان کودک و نوجوان، جوان و بزرگسال اين نوع تئاتر را از رخوت و سکوت بيرون آورد. عرفان عبدالنافع پژوهشگر تئاتر غرب مي­گويد: هر اثر هنري که به کودک ارائه مي­کنيم هر اندازه از تکنيک­هاي عالي و محتواي غني سرشار باشد تأثيرات ژرف­تري بر جاي مي­گذارد. بر اين اساس در خصوص تئاتر کودک و نوجوان هم مي­توان اين نکته را يادآور شد که اگر تئاتر کودکان و نوجوانان را بسط دهيم و به نقش آموزش در آن توجه کنيم در آينده جامعه­اي پوياتر و پيشرفته­تر خواهيم داشت زيرا تئاتر کودکان بر روح و روان کودکان تأثيرات عديده­اي مي­گذارد که بي ترديد شخصيت خلاقانه­ي آنها را ارتقاء خواهد بخشيد. پس بياييم آموزش تئاتر کودکانمان را جدي بگيريم و از همه مهمتر اينکه به پژوهش­هاي کاربردي در اين زمينه ارزش بيشتري بدهيم تا در آينده­اي نه چندان دور شاهد هنرنمائي هنرمندان خلاق و پويا در عرصه تئاتر کودک و نوجوان باشيم.»

- جناب آقاي دکتر امسال تغييرات اساسي را در برگزاري جشنواره تئاتر ماه شاهد بوديم از قبيل اينکه جشنواره کودک و نوجوان به اين جشنواره اضافه شد در مورد اين موضوع براي ما توضيح دهيد؟   

به هر حال حدود يک سال است که تئاتر کودک و نوجوان راه اندازي شده و بر اين اساس و با برنامه ريزي قبلي بخش کودک و نوجوان به بخش­هاي قبلي جشنواره ما افزده شد.

- پيرامون آثار راه يافته توضيح دهيد. آثار از چه فيلترهايي عبور کرده است؟

مثل بخش­هاي ديگر ابتدا متن­هاي ارسالي مطالعه و بررسي شد سپس آثار منتخب بازبيني گرديد و سرانجام 11 تئاتر انتخابي به مرحله نهائي راه يافت.

- شما داور اين بخش هم بوديد؟

بله يکي از بازخوان­هاي متون و نيز يکي از داوران بازبين آثار ارائه شده از تهران بودم.

- ملاک داوران براي برگزيدن آثار کودکان و نوجوانان در مقايسه با آثار بزرگان چه بوده است؟

توجه به روانشناسي کودک، توجه به ساختار کودکانه متن و اجراء و نيز توجه به مباني آموزشي و تربيتي ملاک­هاي اصلي بوده است اينها علاوه بر اصول و قواعد شناخته شده تئاتر است که مورد توجه قرار داشت.

- چرا اين بخش به جشنواره ماه افزوده شد؟

تئاتر کودک هم بخشي از تئاتر و بخش مهم و ضروري آن است که خوشبختانه به جشنواره ماه افزوده شد اما دبير جشنواره ماه در نشست خبري خود اين ضرورت را انکار کردند و توجه جهان متفکر به تئاتر کودک اين ضرورت را تأئيد مي­کند امروزه با توجه به همه امکانات و تکنولوژيک پيشرفته تئاتر کودک يک امکان قدرتمند و ضروري­تر از ديگر اشکال تئاتر محسوب مي­شود و مورد توجه جامعه فرهيخته جهان است کودک که فطرتاً با نمايش مأنوس است و از طريق بازي­هاي نمايشي شخصيتش تکامل مي­يابد و براي زندگي بزرگسالي آماده مي­شود بيش از ديگران به تئاتر نياز دارد و از آن بهره مي­گيرد اگر ما به جامعه­ي متعادل بزرگسالي برخوردار از رفتارهاي مناسب نياز داريم بايد احتياجاتمان را از تئاتر طلب کنيم برخورد سطحي و شخصي و سليقه­اي چيزي است و اظهار نظر علمي و کارشناسانه چيز ديگري است هرکس مي­تواند سليقه­اي داشته باشد و بسياري از سلايق مي­تواند شتابزده باشد.

- مرکز ملي تئاتر کودکان ايران هم اخيراً اقدام به هماهنگي فعاليت­هاي تشکل­هاي درست و دست اندرکار تئاتر کودک کرده است.

بله در صورتيکه همه مراکز تئاتري کشور بر ضرورت توجه علمي و اصولي تئاتر کودک تاکيد دارند جشنواره با سابقه ماه هم بايد که با توجه کردن به اين بخش از تئاتر بر اعتبار چندين ساله خويش بيافزايد.

- پس اين اقدام با برنامه ريزي قبلي انجام شده است؟

مطمئناً. افزودن بخش کودک به جشنواره ماه با برنامه ريزي کارشناسانه طولاني مدت چندين متخصص صاحب نام کشور صورت پذيرفته است و سليقه در آن نقشي نداشته است. آثار تواناي راه يافته به اين بخش نشان دهنده وجود استعداد بالاي فعاليت­هاي تئاتر کودک و نوجوان در فعاليت­هاي تئاتري کشور و خصوصاً در حوزه هنري است تمرکز خاص و آگاهانه حوزه هنري بر فعاليت­هاي تئاتر و ادبيات کودک ضرورت ديگر اين اقدام بوده است در همين جا از خيل متخصصين تئاتر که از افزوده شدن بخش تئاتر کودک و نوجوان به جشنواره ماه استقبال و ابراز خرسندي کرده­اند صميمانه تشکر مي­کنم.

- حالا که همت مرکز هنرهاي نمايشي حوزه هنري 11 تئاتر کودک و نوجوان توليد و آماده شده است براي بعد از جشنواره اين گروه­ها چه برنامه­اي داريد؟

براي اجراي عمومي اين آثار با هدف استفاده عموم مردم از آنها در حوزه هنري برنامه ريزي شده است. از مسابقه خاص نمايشنامه نويسي کودک و نوجوان که حوزه هنري درصدد برگزاري آن است بگوييد. کارهاي کارشناسانه اين مسابقه انجام شده و به زودي اعلام خواهد شد. تفاوت اين مسابقه با مسابقات مشابه اين است که کساني که مي­توانند در آن شرکت کنند که تاکنون اثر چاپي نداشته­اند بعد از برگزاري مسابقه افرادي مستعد ولي نيازمند آموزش­اند شناسائي مي­ شوند تا در طول سال از سوي شوراي تخصصي تئاتر کودک حوزه آموزش ببينند.

- پس با اين اقدام بنيادي قصد تربيت نمايشنامه نويس کودک و نوجوان را داريد؟

دقيقاً هدف تربيت نمايشنامه نويس کودک و نوجوان در فضائي دور از جنجالهاي تبليغاتي است.

- شما در سخنراني خود در سمينار بين المللي استيج جهان که در هندوستان برگزار شد به کدام بخش از تئاتر کودک و نوجوان پرداختيد؟

توجه جهان به تئاتر کودک و نوجوان شگفت انگيز است. مقالات ارائه شده از دنيا در اين سمينار موئد اين سخن است عنوان سخنراني من در آن نشست بين المللي (گسترش تئاتر در مدارس جهان) بوده است.

- و عکس العمل جهانيان در رابطه با اين سخنراني . . . ؟

هرگز فکر نمي­کردم اين موضوع براي مراکز علمي و دانشگاهي و متخصصين و برنامه ريزان اصلي تئاتر کودک و نوجوان دنيا تا اين حد مهم باشد. استقبال بسيار گسترده و زمان طولاني و همه جانبه بحث و نظر که بيش از دو برابر زمان تعيين شده بود توجه به اين موضوع را خاص کرد. در طول سمينار نيز در هر فرصتي مراجعه به من ادامه داشت. نمايندگان دو کشور استراليا و سريلانکا هم تقاضا کردند براي پياده کردن طرح مبتني بر سخنراني­ام با کشورشان همکاري کنم، که پذيرفتم.

- ممکن است پيرامون اين طرح کمي صحبت کنيد؟

مبناي طرح کتاب­هاي نمايشنامه­هاي آسان براي اجرا در کلاس درس و صحنه تئاتر من است که طي 11 سال نوشته شده. 10 جلد اين آثار توسط انتشارات قطره چاپ و به چاپ چهارم رسيد و در حال حاضر هم 30 جلد از اين مجموعه شامل يکصد و پنجاه نمايشنامه و چهار بخش ضميمه هر نمايشنامه توسط انتشارات سوره مهر در دست چاپ است. يونسکو اين طرح را مورد توجه قرار داد و کشورهاي زيادي استقبال کردند.

- ويژگي طرح چيست؟

با بخش­هاي ضميمه هر نمايشنامه شرايطي ايجاد کردم که هر دانش آموز يا مربي ناآشنا با تئاتر بتواند اين آثار را در مدارس توليد کند رعايت تفکيک جنسيت – دسته بندي آثار به سه گروه سني مهد کودک، ابتدايي – راهنمايي و دبيرستان از ديگر ويژگي­هاي اين آثار است.                              

 

دوشنبه 22 اسفند 1390 - 10:19


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری